Kurs HTML i CSS · Moduł 10: Dostępność (a11y)
Projekt: Dostępna strona Muzeum Egipskiego
W tej lekcji5
Znasz już wszystkie elementy dostępnej strony, ale na razie leżą osobno, jak kamienne bloki na placu budowy. Prawdziwy test zaczyna się wtedy, gdy trzeba z nich złożyć całą piramidę i sprawdzić, czy wszystkie korytarze się łączą. Czas połączyć wszystko, czego nauczyliśmy się o dostępności, w jednym projekcie! Stworzymy stronę Muzeum Staroegipskiego, która będzie w pełni dostępna - spełniająca standardy WCAG 2.1 na poziomie AA.
Elementy projektu
Nasza strona będzie zawierać:
- Skip link - przeskakujący do treści głównej
- Semantyczna struktura - header, nav, main, aside, footer
- Dostępna nawigacja - z aria-label i aria-current
- Sekcja wystawy - z dostępnymi obrazami (alt, figure, figcaption)
- Formularz rezerwacji - z labelami, fieldset, legend, walidacją
- Sekcja multimedialna - z napisami i transkrypcją
- Kontrast i typografia - spełniające WCAG AA
- Nawigacja klawiaturowa - widoczny focus, logiczna kolejność Tab
- ARIA atrybuty - aria-live, aria-expanded, aria-describedby
Struktura HTML
Krok 1: head, skip link i nawigacja
Budowę zaczynamy od góry. lang="pl" mówi czytnikowi, w jakim języku czytać, a skip link musi być pierwszym elementem w <body>, żeby Tab trafił na niego najpierw:
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Muzeum Starożytnego Egiptu - Dostępna Strona</title>
</head>
<body>
<!-- 1. Skip link -->
<a href="#main-content" class="skip-link">
Przejdź do treści głównej
</a>
<!-- 2. Header z nawigacją -->
<header role="banner">
<h1>Muzeum Starożytnego Egiptu</h1>
<nav aria-label="Nawigacja główna">
<ul>
<li><a href="#exhibitions" aria-current="page">Wystawy</a></li>
<li><a href="#reservation">Rezerwacja</a></li>
<li><a href="#multimedia">Multimedia</a></li>
<li><a href="#contact">Kontakt</a></li>
</ul>
</nav>
</header>Atrybut role="banner" jest tu nadmiarowy, bo <header> na najwyższym poziomie strony ma tę rolę wbudowaną - w swoim projekcie możesz go usunąć. Nawigacja dostała nazwę "Nawigacja główna", bo w stopce pojawi się druga.
Krok 2: sekcja wystawy
Treść główna dostaje id="main-content", czyli cel skip linka. Sekcja wystawy ma własny nagłówek, a aria-labelledby nadaje jej nazwę z tego nagłówka:
<!-- 3. Treść główna -->
<main id="main-content">
<!-- Sekcja wystawy -->
<section aria-labelledby="exhibitions-title">
<h2 id="exhibitions-title">Aktualne wystawy</h2>
<article>
<h3>Skarby Tutanchamona</h3>
<figure>
<img src="tutankhamun-mask.jpg"
alt="Złota maska pośmiertna faraona Tutanchamona">
<figcaption>
Maska Tutanchamona, XVIII dynastia, ok. 1323 p.n.e.
</figcaption>
</figure>
<p>Odkryj niezwykłe artefakty z grobowca młodego faraona.</p>
</article>
</section>Dzięki nazwie sekcja staje się landmarkiem "Aktualne wystawy". Hierarchia nagłówków jest ciągła: <h1> w nagłówku strony, <h2> dla sekcji i <h3> dla wystawy.
Krok 3: formularz rezerwacji
Formularz łączy wszystko z lekcji o formularzach - etykiety, grupy pól, opisy i autouzupełnianie:
<!-- Formularz rezerwacji -->
<section aria-labelledby="reservation-title">
<h2 id="reservation-title">Zarezerwuj wizytę</h2>
<form aria-labelledby="reservation-title" novalidate>
<fieldset>
<legend>Dane osobowe</legend>
<div class="form-group">
<label for="name">Imię i nazwisko:</label>
<input type="text" id="name"
autocomplete="name"
aria-required="true">
</div>
<div class="form-group">
<label for="email">E-mail:</label>
<input type="email" id="email"
autocomplete="email"
aria-required="true"
aria-describedby="email-help">
<p id="email-help" class="hint">
Na ten adres wyślemy potwierdzenie rezerwacji.
</p>
</div>
</fieldset>
<fieldset>
<legend>Wybierz wystawę</legend>
<label>
<input type="radio" name="exhibition"
value="tutankhamun">
Skarby Tutanchamona
</label>
<label>
<input type="radio" name="exhibition"
value="mummies">
Mumie królewskie
</label>
</fieldset>
<button type="submit">Zarezerwuj</button>
</form>
</section>
</main>Każde pole ma label z pasującym for, grupa radio ma własny <fieldset> z <legend>, a podpowiedź pod e-mailem jest połączona z polem przez aria-describedby.
Krok 4: panel boczny i stopka
Na koniec elementy poza treścią główną - godziny otwarcia w <aside> i stopka z drugą nawigacją:
<!-- 4. Sidebar -->
<aside aria-label="Informacje dodatkowe">
<h2>Godziny otwarcia</h2>
<dl>
<dt>Poniedziałek - Piątek</dt>
<dd>9:00 - 17:00</dd>
<dt>Sobota - Niedziela</dt>
<dd>10:00 - 18:00</dd>
</dl>
</aside>
<!-- 5. Footer -->
<footer>
<p>Muzeum Starożytnego Egiptu 2024</p>
<nav aria-label="Nawigacja stopki">
<ul>
<li><a href="/polityka-prywatnosci">Polityka prywatności</a></li>
<li><a href="/dostepnosc">Deklaracja dostępności</a></li>
</ul>
</nav>
</footer>
</body>
</html>Godziny otwarcia to lista definicji, bo łączą dzień z godzinami. Druga nawigacja ma inną nazwę, więc czytnik odróżni ją od głównej, a link do deklaracji dostępności to dobry zwyczaj - podmioty publiczne w Polsce muszą ją publikować.
Krok 5: komunikaty dynamiczne
Wymagania obejmują też atrybuty ARIA dla treści, które zmieniają się na stronie. Dodaj region na komunikat po rezerwacji i przycisk rozwijający godziny otwarcia:
<!-- Komunikat po wysłaniu formularza -->
<p id="form-status" aria-live="polite"></p>
<!-- Przycisk rozwijający dodatkowe informacje -->
<button type="button" aria-expanded="false" aria-controls="hours">
Pokaż godziny otwarcia
</button>Region aria-live stoi na stronie od początku i jest pusty - czytnik ogłosi tekst dopiero wtedy, gdy skrypt go tam wpisze. Skrypt przełącza też aria-expanded na "true" po rozwinięciu, a aria-controls wskazuje id rozwijanego elementu.
Style CSS - dostępność
Krok 6: kolory, skip link i focus
W CSS zaczynamy od zmiennych z kolorami o wysokim kontraście, a potem chowamy skip link i projektujemy widoczną obwódkę focusu:
/* Zmienne kolorystyczne z wysokim kontrastem */
:root {
--text-primary: #1a1a2e;
--text-secondary: #4a4a5a;
--bg-primary: #ffffff;
--bg-secondary: #f5f1e3;
--accent-gold: #8b6914;
--accent-hover: #6b4c00;
--error: #d32f2f;
--success: #2e7d32;
--focus-color: #d4af37;
}
/* Skip link */
.skip-link {
position: absolute;
top: -50px;
left: 16px;
background: var(--text-primary);
color: var(--bg-primary);
padding: 12px 24px;
z-index: 1000;
font-size: 1rem;
border-radius: 0 0 4px 4px;
transition: top 0.2s;
}
.skip-link:focus {
top: 0;
}
/* Widoczny focus dla wszystkich interaktywnych elementów */
a:focus-visible,
button:focus-visible,
input:focus-visible,
select:focus-visible,
textarea:focus-visible {
outline: 3px solid var(--focus-color);
outline-offset: 2px;
}Sprawdź jednak jedną rzecz sam: złota obwódka #d4af37 ma na białym tle tylko ok. 2,1:1, a WCAG wymaga dla stanów interfejsu co najmniej 3:1. Na jasnym tle lepiej sprawdzi się ciemniejsze --accent-gold (ok. 5:1) - dobry dowód, że gotowy kod zawsze warto przetestować.
Krok 7: typografia i preferencje użytkownika
Ostatnia część arkusza ustawia czytelną typografię i reaguje na trzy ustawienia systemu: ograniczenie ruchu, większy kontrast i tryb ciemny:
/* Typografia dostępna */
body {
font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;
font-size: 100%;
line-height: 1.6;
color: var(--text-primary);
background: var(--bg-primary);
}
/* Szerokość tekstu 50-80 znaków */
main {
max-width: 70ch;
margin: 0 auto;
padding: 1rem;
}
/* Prefers reduced motion */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
* {
animation-duration: 0.01ms !important;
transition-duration: 0.01ms !important;
}
}
/* Prefers contrast */
@media (prefers-contrast: more) {
:root {
--text-primary: #000000;
--bg-primary: #ffffff;
--accent-gold: #6b4c00;
}
}
/* Dark mode */
@media (prefers-color-scheme: dark) {
:root {
--text-primary: #e0d5c0;
--bg-primary: #1a1a2e;
--bg-secondary: #2d2d44;
}
}Media queries tylko podmieniają wartości zmiennych, więc reszta arkusza zostaje nietknięta. Czcionka w procentach i kolumna 70ch sprawiają, że strona dobrze znosi powiększenie do 200%.
Checklist projektu
Po ukończeniu projektu sprawdź:
- Skip link działa i jest widoczny na focus
- Semantyczna struktura (header, nav, main, aside, footer)
- Nawigacja z aria-label i aria-current
- Wszystkie obrazy mają alt text
- Formularz ma label dla każdego pola
- Fieldset i legend dla grup pól
- aria-required i aria-describedby w formularzu
- Kontrast kolorów minimum 4.5:1
- Widoczny focus na wszystkich elementach
- Strona działa na 200% powiększenia
- prefers-reduced-motion wspierane
- prefers-contrast wspierane
- prefers-color-scheme wspierane
- aria-live dla komunikatów i aria-expanded dla rozwijanych elementów
Każdy punkt sprawdzisz narzędziami z lekcji o testowaniu: Lighthouse i axe na start, potem klawiatura, powiększenie i czytnik ekranowy. Link do strony wyślij razem z krótkim opisem zastosowanych technik.
Gratulacje! Stworzyłeś stronę, która jest naprawdę dostępna dla wszystkich - tak jak starożytne świątynie Egiptu były otwarte dla każdego pielgrzyma. Mohamed byłby dumny! W następnym module poznasz narzędzia, które przyspieszą Twoją pracę - od DevTools po publikację strony w internecie.
Praktyka
W edytorze poniżej znajdziesz kompletną wersję projektu. Przejdź ją z checklistą w ręku, zanim zbudujesz własną:
Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Muzeum Starorzytnego Egiptu - Dostepna Strona</title>
<link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
<!-- Skip link -->
<a href="#main-content" class="skip-link">
Przejdz do tresci glownej
</a>
<!-- Header -->
<header role="banner">
<div class="header-inner">
<h1>
<span aria-hidden="true">▵</span>
Muzeum Starorzytnego Egiptu
</h1>
<nav aria-label="Nawigacja glowna">
<ul>
<li><a href="#exhibitions" aria-current="page">Wystawy</a></li>
<li><a href="#reservation">Rezerwacja</a></li>
<li><a href="#gallery">Galeria</a></li>
<li><a href="#contact">Kontakt</a></li>
</ul>
</nav>
</div>
</header>
<!-- Main content -->
<main id="main-content">
<!-- Exhibitions section -->
<section id="exhibitions" aria-labelledby="ex-title">
<h2 id="ex-title">Aktualne wystawy</h2>
<article>
<h3>Skarby Tutanchamona</h3>
<figure>
<img src="https://placehold.co/600x350/d4af37/1a1a2e?text=Maska+Tutanchamona"
alt="Zlota maska posmiertna faraona Tutanchamona z inkrustacjami z lapis lazuli">
<figcaption>
Maska posmiertna Tutanchamona, XVIII dynastia, ok. 1323 p.n.e.
</figcaption>
</figure>
<p>Odkryj ponad 5000 niezwyklych artefaktow z grobowca
mlodego faraona, odkrytego w 1922 roku.</p>
<a href="#reservation" class="btn">Zarezerwuj wizyte</a>
</article>
<article>
<h3>Mumie Krolewskie</h3>
<p>Poznaj tajemnice mumifikacji i obejrzyj zachowane
mumie faraonow z Doliny Krolow.</p>
<a href="#reservation" class="btn">Zarezerwuj wizyte</a>
</article>
</section>
<!-- Reservation form -->
<section id="reservation" aria-labelledby="res-title">
<h2 id="res-title">Zarezerwuj wizyte</h2>
<form aria-labelledby="res-title" novalidate>
<fieldset>
<legend>Dane osobowe</legend>
<div class="form-group">
<label for="name">
Imie i nazwisko
<span class="required" aria-hidden="true">*</span>
</label>
<input type="text" id="name"
autocomplete="name"
aria-required="true">
</div>
<div class="form-group">
<label for="email">
Adres e-mail
<span class="required" aria-hidden="true">*</span>
</label>
<input type="email" id="email"
autocomplete="email"
aria-required="true"
aria-describedby="email-help">
<p id="email-help" class="hint">
Na ten adres wyslemy potwierdzenie.
</p>
</div>
</fieldset>
<fieldset>
<legend>Wybierz wystawe</legend>
<label class="radio-label">
<input type="radio" name="exhibition" value="tutankhamun">
Skarby Tutanchamona
</label>
<label class="radio-label">
<input type="radio" name="exhibition" value="mummies">
Mumie Krolewskie
</label>
</fieldset>
<fieldset>
<legend>Szczegoly wizyty</legend>
<div class="form-row">
<div class="form-group">
<label for="visit-date">Data wizyty:</label>
<input type="date" id="visit-date" aria-required="true">
</div>
<div class="form-group">
<label for="visitors">Liczba osob:</label>
<input type="number" id="visitors" min="1" max="20" value="1">
</div>
</div>
</fieldset>
<button type="submit" class="btn btn-primary">
Zarezerwuj wizyte
</button>
</form>
</section>
</main>
<!-- Sidebar -->
<aside aria-label="Informacje praktyczne">
<h2>Godziny otwarcia</h2>
<dl>
<dt>Poniedzialek - Piaatek</dt>
<dd>9:00 - 17:00</dd>
<dt>Sobota - Niedziela</dt>
<dd>10:00 - 18:00</dd>
</dl>
<h2>Cennik</h2>
<dl>
<dt>Bilet normalny</dt>
<dd>45 zl</dd>
<dt>Bilet ulgowy</dt>
<dd>25 zl</dd>
<dt>Bilet rodzinny</dt>
<dd>100 zl (2+2)</dd>
</dl>
</aside>
<!-- Footer -->
<footer>
<nav aria-label="Nawigacja stopki">
<ul>
<li><a href="/privacy">Polityka prywatnosci</a></li>
<li><a href="/accessibility">Deklaracja dostepnosci</a></li>
<li><a href="/sitemap">Mapa strony</a></li>
</ul>
</nav>
<p>Muzeum Starorzytnego Egiptu © 2024. Wszelkie prawa zastrzezone.</p>
</footer>
</body>
</html>Pamiętaj: dostępność to nie ozdoba dodana na końcu, lecz fundament piramidy - buduj ją od pierwszego bloku, a każdy pielgrzym dotrze do komnaty faraona.
Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?