Kurs HTML i CSS · Moduł 10: Dostępność (a11y)

Projekt: Dostępna strona Muzeum Egipskiego

7 min czytania ·
W tej lekcji5

Znasz już wszystkie elementy dostępnej strony, ale na razie leżą osobno, jak kamienne bloki na placu budowy. Prawdziwy test zaczyna się wtedy, gdy trzeba z nich złożyć całą piramidę i sprawdzić, czy wszystkie korytarze się łączą. Czas połączyć wszystko, czego nauczyliśmy się o dostępności, w jednym projekcie! Stworzymy stronę Muzeum Staroegipskiego, która będzie w pełni dostępna - spełniająca standardy WCAG 2.1 na poziomie AA.

Elementy projektu

Nasza strona będzie zawierać:

  1. Skip link - przeskakujący do treści głównej
  2. Semantyczna struktura - header, nav, main, aside, footer
  3. Dostępna nawigacja - z aria-label i aria-current
  4. Sekcja wystawy - z dostępnymi obrazami (alt, figure, figcaption)
  5. Formularz rezerwacji - z labelami, fieldset, legend, walidacją
  6. Sekcja multimedialna - z napisami i transkrypcją
  7. Kontrast i typografia - spełniające WCAG AA
  8. Nawigacja klawiaturowa - widoczny focus, logiczna kolejność Tab
  9. ARIA atrybuty - aria-live, aria-expanded, aria-describedby

Struktura HTML

Budowę zaczynamy od góry. lang="pl" mówi czytnikowi, w jakim języku czytać, a skip link musi być pierwszym elementem w <body>, żeby Tab trafił na niego najpierw:

<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>Muzeum Starożytnego Egiptu - Dostępna Strona</title>
</head>
<body>
    <!-- 1. Skip link -->
    <a href="#main-content" class="skip-link">
        Przejdź do treści głównej
    </a>

    <!-- 2. Header z nawigacją -->
    <header role="banner">
        <h1>Muzeum Starożytnego Egiptu</h1>
        <nav aria-label="Nawigacja główna">
            <ul>
                <li><a href="#exhibitions" aria-current="page">Wystawy</a></li>
                <li><a href="#reservation">Rezerwacja</a></li>
                <li><a href="#multimedia">Multimedia</a></li>
                <li><a href="#contact">Kontakt</a></li>
            </ul>
        </nav>
    </header>

Atrybut role="banner" jest tu nadmiarowy, bo <header> na najwyższym poziomie strony ma tę rolę wbudowaną - w swoim projekcie możesz go usunąć. Nawigacja dostała nazwę "Nawigacja główna", bo w stopce pojawi się druga.

Krok 2: sekcja wystawy

Treść główna dostaje id="main-content", czyli cel skip linka. Sekcja wystawy ma własny nagłówek, a aria-labelledby nadaje jej nazwę z tego nagłówka:

    <!-- 3. Treść główna -->
    <main id="main-content">
        <!-- Sekcja wystawy -->
        <section aria-labelledby="exhibitions-title">
            <h2 id="exhibitions-title">Aktualne wystawy</h2>

            <article>
                <h3>Skarby Tutanchamona</h3>
                <figure>
                    <img src="tutankhamun-mask.jpg"
                         alt="Złota maska pośmiertna faraona Tutanchamona">
                    <figcaption>
                        Maska Tutanchamona, XVIII dynastia, ok. 1323 p.n.e.
                    </figcaption>
                </figure>
                <p>Odkryj niezwykłe artefakty z grobowca młodego faraona.</p>
            </article>
        </section>

Dzięki nazwie sekcja staje się landmarkiem "Aktualne wystawy". Hierarchia nagłówków jest ciągła: <h1> w nagłówku strony, <h2> dla sekcji i <h3> dla wystawy.

Krok 3: formularz rezerwacji

Formularz łączy wszystko z lekcji o formularzach - etykiety, grupy pól, opisy i autouzupełnianie:

        <!-- Formularz rezerwacji -->
        <section aria-labelledby="reservation-title">
            <h2 id="reservation-title">Zarezerwuj wizytę</h2>
            <form aria-labelledby="reservation-title" novalidate>
                <fieldset>
                    <legend>Dane osobowe</legend>
                    <div class="form-group">
                        <label for="name">Imię i nazwisko:</label>
                        <input type="text" id="name"
                               autocomplete="name"
                               aria-required="true">
                    </div>
                    <div class="form-group">
                        <label for="email">E-mail:</label>
                        <input type="email" id="email"
                               autocomplete="email"
                               aria-required="true"
                               aria-describedby="email-help">
                        <p id="email-help" class="hint">
                            Na ten adres wyślemy potwierdzenie rezerwacji.
                        </p>
                    </div>
                </fieldset>

                <fieldset>
                    <legend>Wybierz wystawę</legend>
                    <label>
                        <input type="radio" name="exhibition"
                               value="tutankhamun">
                        Skarby Tutanchamona
                    </label>
                    <label>
                        <input type="radio" name="exhibition"
                               value="mummies">
                        Mumie królewskie
                    </label>
                </fieldset>

                <button type="submit">Zarezerwuj</button>
            </form>
        </section>
    </main>

Każde pole ma label z pasującym for, grupa radio ma własny <fieldset> z <legend>, a podpowiedź pod e-mailem jest połączona z polem przez aria-describedby.

Krok 4: panel boczny i stopka

Na koniec elementy poza treścią główną - godziny otwarcia w <aside> i stopka z drugą nawigacją:

    <!-- 4. Sidebar -->
    <aside aria-label="Informacje dodatkowe">
        <h2>Godziny otwarcia</h2>
        <dl>
            <dt>Poniedziałek - Piątek</dt>
            <dd>9:00 - 17:00</dd>
            <dt>Sobota - Niedziela</dt>
            <dd>10:00 - 18:00</dd>
        </dl>
    </aside>

    <!-- 5. Footer -->
    <footer>
        <p>Muzeum Starożytnego Egiptu 2024</p>
        <nav aria-label="Nawigacja stopki">
            <ul>
                <li><a href="/polityka-prywatnosci">Polityka prywatności</a></li>
                <li><a href="/dostepnosc">Deklaracja dostępności</a></li>
            </ul>
        </nav>
    </footer>
</body>
</html>

Godziny otwarcia to lista definicji, bo łączą dzień z godzinami. Druga nawigacja ma inną nazwę, więc czytnik odróżni ją od głównej, a link do deklaracji dostępności to dobry zwyczaj - podmioty publiczne w Polsce muszą ją publikować.

Krok 5: komunikaty dynamiczne

Wymagania obejmują też atrybuty ARIA dla treści, które zmieniają się na stronie. Dodaj region na komunikat po rezerwacji i przycisk rozwijający godziny otwarcia:

<!-- Komunikat po wysłaniu formularza -->
<p id="form-status" aria-live="polite"></p>

<!-- Przycisk rozwijający dodatkowe informacje -->
<button type="button" aria-expanded="false" aria-controls="hours">
    Pokaż godziny otwarcia
</button>

Region aria-live stoi na stronie od początku i jest pusty - czytnik ogłosi tekst dopiero wtedy, gdy skrypt go tam wpisze. Skrypt przełącza też aria-expanded na "true" po rozwinięciu, a aria-controls wskazuje id rozwijanego elementu.

Style CSS - dostępność

W CSS zaczynamy od zmiennych z kolorami o wysokim kontraście, a potem chowamy skip link i projektujemy widoczną obwódkę focusu:

/* Zmienne kolorystyczne z wysokim kontrastem */
:root {
    --text-primary: #1a1a2e;
    --text-secondary: #4a4a5a;
    --bg-primary: #ffffff;
    --bg-secondary: #f5f1e3;
    --accent-gold: #8b6914;
    --accent-hover: #6b4c00;
    --error: #d32f2f;
    --success: #2e7d32;
    --focus-color: #d4af37;
}

/* Skip link */
.skip-link {
    position: absolute;
    top: -50px;
    left: 16px;
    background: var(--text-primary);
    color: var(--bg-primary);
    padding: 12px 24px;
    z-index: 1000;
    font-size: 1rem;
    border-radius: 0 0 4px 4px;
    transition: top 0.2s;
}

.skip-link:focus {
    top: 0;
}

/* Widoczny focus dla wszystkich interaktywnych elementów */
a:focus-visible,
button:focus-visible,
input:focus-visible,
select:focus-visible,
textarea:focus-visible {
    outline: 3px solid var(--focus-color);
    outline-offset: 2px;
}

Sprawdź jednak jedną rzecz sam: złota obwódka #d4af37 ma na białym tle tylko ok. 2,1:1, a WCAG wymaga dla stanów interfejsu co najmniej 3:1. Na jasnym tle lepiej sprawdzi się ciemniejsze --accent-gold (ok. 5:1) - dobry dowód, że gotowy kod zawsze warto przetestować.

Krok 7: typografia i preferencje użytkownika

Ostatnia część arkusza ustawia czytelną typografię i reaguje na trzy ustawienia systemu: ograniczenie ruchu, większy kontrast i tryb ciemny:

/* Typografia dostępna */
body {
    font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;
    font-size: 100%;
    line-height: 1.6;
    color: var(--text-primary);
    background: var(--bg-primary);
}

/* Szerokość tekstu 50-80 znaków */
main {
    max-width: 70ch;
    margin: 0 auto;
    padding: 1rem;
}

/* Prefers reduced motion */
@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
    * {
        animation-duration: 0.01ms !important;
        transition-duration: 0.01ms !important;
    }
}

/* Prefers contrast */
@media (prefers-contrast: more) {
    :root {
        --text-primary: #000000;
        --bg-primary: #ffffff;
        --accent-gold: #6b4c00;
    }
}

/* Dark mode */
@media (prefers-color-scheme: dark) {
    :root {
        --text-primary: #e0d5c0;
        --bg-primary: #1a1a2e;
        --bg-secondary: #2d2d44;
    }
}

Media queries tylko podmieniają wartości zmiennych, więc reszta arkusza zostaje nietknięta. Czcionka w procentach i kolumna 70ch sprawiają, że strona dobrze znosi powiększenie do 200%.

Checklist projektu

Po ukończeniu projektu sprawdź:

  • Skip link działa i jest widoczny na focus
  • Semantyczna struktura (header, nav, main, aside, footer)
  • Nawigacja z aria-label i aria-current
  • Wszystkie obrazy mają alt text
  • Formularz ma label dla każdego pola
  • Fieldset i legend dla grup pól
  • aria-required i aria-describedby w formularzu
  • Kontrast kolorów minimum 4.5:1
  • Widoczny focus na wszystkich elementach
  • Strona działa na 200% powiększenia
  • prefers-reduced-motion wspierane
  • prefers-contrast wspierane
  • prefers-color-scheme wspierane
  • aria-live dla komunikatów i aria-expanded dla rozwijanych elementów

Każdy punkt sprawdzisz narzędziami z lekcji o testowaniu: Lighthouse i axe na start, potem klawiatura, powiększenie i czytnik ekranowy. Link do strony wyślij razem z krótkim opisem zastosowanych technik.

Gratulacje! Stworzyłeś stronę, która jest naprawdę dostępna dla wszystkich - tak jak starożytne świątynie Egiptu były otwarte dla każdego pielgrzyma. Mohamed byłby dumny! W następnym module poznasz narzędzia, które przyspieszą Twoją pracę - od DevTools po publikację strony w internecie.

Praktyka

W edytorze poniżej znajdziesz kompletną wersję projektu. Przejdź ją z checklistą w ręku, zanim zbudujesz własną:

Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>Muzeum Starorzytnego Egiptu - Dostepna Strona</title>
    <link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
    <!-- Skip link -->
    <a href="#main-content" class="skip-link">
        Przejdz do tresci glownej
    </a>

    <!-- Header -->
    <header role="banner">
        <div class="header-inner">
            <h1>
                <span aria-hidden="true">&#9653;</span>
                Muzeum Starorzytnego Egiptu
            </h1>
            <nav aria-label="Nawigacja glowna">
                <ul>
                    <li><a href="#exhibitions" aria-current="page">Wystawy</a></li>
                    <li><a href="#reservation">Rezerwacja</a></li>
                    <li><a href="#gallery">Galeria</a></li>
                    <li><a href="#contact">Kontakt</a></li>
                </ul>
            </nav>
        </div>
    </header>

    <!-- Main content -->
    <main id="main-content">
        <!-- Exhibitions section -->
        <section id="exhibitions" aria-labelledby="ex-title">
            <h2 id="ex-title">Aktualne wystawy</h2>

            <article>
                <h3>Skarby Tutanchamona</h3>
                <figure>
                    <img src="https://placehold.co/600x350/d4af37/1a1a2e?text=Maska+Tutanchamona"
                         alt="Zlota maska posmiertna faraona Tutanchamona z inkrustacjami z lapis lazuli">
                    <figcaption>
                        Maska posmiertna Tutanchamona, XVIII dynastia, ok. 1323 p.n.e.
                    </figcaption>
                </figure>
                <p>Odkryj ponad 5000 niezwyklych artefaktow z grobowca
                   mlodego faraona, odkrytego w 1922 roku.</p>
                <a href="#reservation" class="btn">Zarezerwuj wizyte</a>
            </article>

            <article>
                <h3>Mumie Krolewskie</h3>
                <p>Poznaj tajemnice mumifikacji i obejrzyj zachowane
                   mumie faraonow z Doliny Krolow.</p>
                <a href="#reservation" class="btn">Zarezerwuj wizyte</a>
            </article>
        </section>

        <!-- Reservation form -->
        <section id="reservation" aria-labelledby="res-title">
            <h2 id="res-title">Zarezerwuj wizyte</h2>

            <form aria-labelledby="res-title" novalidate>
                <fieldset>
                    <legend>Dane osobowe</legend>

                    <div class="form-group">
                        <label for="name">
                            Imie i nazwisko
                            <span class="required" aria-hidden="true">*</span>
                        </label>
                        <input type="text" id="name"
                               autocomplete="name"
                               aria-required="true">
                    </div>

                    <div class="form-group">
                        <label for="email">
                            Adres e-mail
                            <span class="required" aria-hidden="true">*</span>
                        </label>
                        <input type="email" id="email"
                               autocomplete="email"
                               aria-required="true"
                               aria-describedby="email-help">
                        <p id="email-help" class="hint">
                            Na ten adres wyslemy potwierdzenie.
                        </p>
                    </div>
                </fieldset>

                <fieldset>
                    <legend>Wybierz wystawe</legend>
                    <label class="radio-label">
                        <input type="radio" name="exhibition" value="tutankhamun">
                        Skarby Tutanchamona
                    </label>
                    <label class="radio-label">
                        <input type="radio" name="exhibition" value="mummies">
                        Mumie Krolewskie
                    </label>
                </fieldset>

                <fieldset>
                    <legend>Szczegoly wizyty</legend>
                    <div class="form-row">
                        <div class="form-group">
                            <label for="visit-date">Data wizyty:</label>
                            <input type="date" id="visit-date" aria-required="true">
                        </div>
                        <div class="form-group">
                            <label for="visitors">Liczba osob:</label>
                            <input type="number" id="visitors" min="1" max="20" value="1">
                        </div>
                    </div>
                </fieldset>

                <button type="submit" class="btn btn-primary">
                    Zarezerwuj wizyte
                </button>
            </form>
        </section>
    </main>

    <!-- Sidebar -->
    <aside aria-label="Informacje praktyczne">
        <h2>Godziny otwarcia</h2>
        <dl>
            <dt>Poniedzialek - Piaatek</dt>
            <dd>9:00 - 17:00</dd>
            <dt>Sobota - Niedziela</dt>
            <dd>10:00 - 18:00</dd>
        </dl>

        <h2>Cennik</h2>
        <dl>
            <dt>Bilet normalny</dt>
            <dd>45 zl</dd>
            <dt>Bilet ulgowy</dt>
            <dd>25 zl</dd>
            <dt>Bilet rodzinny</dt>
            <dd>100 zl (2+2)</dd>
        </dl>
    </aside>

    <!-- Footer -->
    <footer>
        <nav aria-label="Nawigacja stopki">
            <ul>
                <li><a href="/privacy">Polityka prywatnosci</a></li>
                <li><a href="/accessibility">Deklaracja dostepnosci</a></li>
                <li><a href="/sitemap">Mapa strony</a></li>
            </ul>
        </nav>
        <p>Muzeum Starorzytnego Egiptu &copy; 2024. Wszelkie prawa zastrzezone.</p>
    </footer>
</body>
</html>

Pamiętaj: dostępność to nie ozdoba dodana na końcu, lecz fundament piramidy - buduj ją od pierwszego bloku, a każdy pielgrzym dotrze do komnaty faraona.

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

  1. Projekt do wysłaniaProjekt: Dostępna strona muzeum
  2. WideoPodsumowanie modułu

Przydatne artykuły