Kurs HTML i CSS · Moduł 10: Dostępność (a11y)
ARIA - Accessible Rich Internet Applications
W tej lekcji6
ARIA (Accessible Rich Internet Applications) to zestaw atrybutów HTML, które pomagają uczynić dynamiczne treści i zaawansowane interfejsy dostępnymi dla technologii wspomagających. Możesz myśleć o ARIA jak o dodatkowych hieroglifach na ścianie świątyni - dopisują znaczenie tam, gdzie sam HTML nie wystarcza.
Pierwsza zasada ARIA
Nie używaj ARIA, jeśli możesz użyć natywnego HTML!
<!-- ŹLE - ARIA na divie -->
<div role="button" tabindex="0" aria-pressed="false">Kliknij mnie</div>
<!-- DOBRZE - natywny HTML -->
<button>Kliknij mnie</button>Natywny <button> automatycznie jest fokusowalny, reaguje na Enter i Spację, i jest rozpoznawany przez czytniki ekranowe. ARIA stosuj tylko wtedy, gdy natywny HTML nie oferuje potrzebnej funkcjonalności.
ARIA Roles (Role)
Role definiują, czym jest element w kontekście interfejsu.
<!-- Landmark roles -->
<div role="banner">Nagłówek strony</div>
<div role="navigation">Nawigacja</div>
<div role="main">Główna treść</div>
<div role="complementary">Sidebar</div>
<div role="contentinfo">Stopka</div>
<!-- Widget roles -->
<div role="tablist">
<button role="tab" aria-selected="true">Zakładka 1</button>
<button role="tab" aria-selected="false">Zakładka 2</button>
</div>
<div role="tabpanel">Treść zakładki</div>
<!-- Alert role -->
<div role="alert">Wystąpił błąd! Sprawdź formularz.</div>ARIA States & Properties
aria-label
Nadaje elementowi niewidoczną etykietę tekstową.
<!-- Przycisk z ikona - bez tekstu widocznego -->
<button aria-label="Zamknij okno dialogowe">
<span class="icon">X</span>
</button>
<!-- Nawigacja z etykieta -->
<nav aria-label="Nawigacja po wystawach">
<ul>...</ul>
</nav>aria-describedby
Łączy element z dodatkowym opisem.
<label for="password">Hasło:</label>
<input type="password" id="password"
aria-describedby="password-help">
<p id="password-help">
Hasło musi mieć minimum 8 znaków, wielką literę i cyfrę.
</p>aria-hidden
Ukrywa element przed czytnikami ekranowymi (ale pozostaje widoczny wizualnie).
<!-- Ikona dekoracyjna - ukryta przed czytnikiem -->
<button>
<span aria-hidden="true" class="icon">☰</span>
Menu
</button>
<!-- UWAGA: Nigdy nie ukrywaj treści, która jest ważna! -->aria-live
Informuje czytnik ekranowy o dynamicznych zmianach na stronie.
<!-- Region live - czytnik ogłosi zmiany -->
<div aria-live="polite" id="status">
<!-- Treść aktualizowana dynamicznie -->
</div>
<!-- Pilne powiadomienie -->
<div aria-live="assertive" role="alert">
Sesja wygaśnie za 2 minuty!
</div>Wartości aria-live:
off- brak ogłoszeń (domyślnie)polite- poczeka aż czytnik skończy bieżące zdanieassertive- przerwie bieżące czytanie natychmiast
aria-expanded
Informuje o stanie rozwijanych elementów.
<button aria-expanded="false" aria-controls="menu">
Menu nawigacyjne
</button>
<nav id="menu" hidden>
<ul>
<li><a href="/">Strona główna</a></li>
<li><a href="/exhibitions">Wystawy</a></li>
</ul>
</nav>aria-required i aria-invalid
Walidacja formularzy.
<label for="name">Imię (wymagane):</label>
<input type="text" id="name"
aria-required="true"
aria-invalid="false">
<!-- Po błędnej walidacji -->
<input type="email" id="email"
aria-required="true"
aria-invalid="true"
aria-describedby="email-error">
<p id="email-error" role="alert">
Podaj poprawny adres e-mail.
</p>Podsumowanie ARIA
Pamiętaj o pięciu zasadach ARIA:
- Nie używaj ARIA, jeśli możesz użyć natywnego HTML
- Nie zmieniaj semantyki natywnych elementów - nie dodawaj
role="heading"do<p> - Wszystkie interaktywne elementy ARIA muszą być dostępne z klawiatury
- Nie używaj
aria-hidden="true"na fokusowalnych elementach - Wszystkie interaktywne elementy muszą mieć dostępną nazwę
Testowanie ARIA
Aby sprawdzić, czy Twoje atrybuty ARIA działają poprawnie:
- Czytnik ekranowy - użyj VoiceOver (Mac), NVDA (Windows) lub TalkBack (Android)
- Chrome DevTools - zakładka Accessibility pokazuje drzewo dostępności
- Rozszerzenia - axe DevTools, WAVE
Praktyczny test
Otwórz stronę, wyłącz monitor (lub zamknij oczy) i spróbuj nawigować po niej używając tylko klawiatury i czytnika ekranowego. Czy wszystkie informacje są dostępne? Czy wiesz, co robi każdy przycisk?
Checklist ARIA dla dewelopera
- Czy każdy interaktywny element ma dostępną nazwę (tekst, aria-label)?
- Czy dynamiczne zmiany na stronie są ogłaszane przez aria-live?
- Czy modalne okna dialogowe mają poprawny focus trap?
- Czy stany (expanded, selected, pressed) są aktualizowane?
- Czy dekoracyjne elementy mają aria-hidden="true"?
ARIA to potężne narzędzie w rękach budowniczego dostępności - jak magiczne amulety, które dodają elementom ukrytą moc rozumianą przez czytniki ekranowe. Ale tak jak amulety w świątyniach egipskich, trzeba ich używać z wiedzą i umiarem. Nadmiar ARIA może bardziej zaszkodzić niż pomóc!
Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>ARIA - Atrybuty dostepnosci</title>
<link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
<h1>ARIA w praktyce</h1>
<!-- aria-label -->
<section>
<h2>aria-label - niewidoczna etykieta</h2>
<button aria-label="Zamknij okno dialogowe" class="icon-btn">
<span aria-hidden="true">✕</span>
</button>
<p>Przycisk z ikona X - czytnik powie "Zamknij okno dialogowe"</p>
</section>
<!-- aria-describedby -->
<section>
<h2>aria-describedby - dodatkowy opis</h2>
<label for="pwd">Haslo:</label>
<input type="password" id="pwd" aria-describedby="pwd-help">
<p id="pwd-help" class="hint">
Minimum 8 znakow, wielka litera i cyfra.
</p>
</section>
<!-- aria-expanded -->
<section>
<h2>aria-expanded - stan rozwijany</h2>
<button aria-expanded="false"
aria-controls="faq-answer"
onclick="toggleFaq(this)">
Czym jest skarabeusz?
</button>
<div id="faq-answer" hidden>
<p>Skarabeusz to swiety zuk w Starorzytnym Egipcie,
symbolizujacy odrodzenie i boga slonca Chepri.</p>
</div>
</section>
<!-- aria-live -->
<section>
<h2>aria-live - dynamiczne powiadomienia</h2>
<button onclick="updateStatus()">Sprawdz dostepnosc biletow</button>
<div aria-live="polite" id="ticket-status" class="status">
Kliknij przycisk, aby sprawdzic.
</div>
</section>
<!-- role="alert" -->
<section>
<h2>role="alert" - pilne powiadomienie</h2>
<button onclick="showAlert()">Wyswietl alert</button>
<div id="alert-area"></div>
</section>
<script>
function toggleFaq(btn) {
const expanded = btn.getAttribute('aria-expanded') === 'true';
btn.setAttribute('aria-expanded', !expanded);
document.getElementById('faq-answer').hidden = expanded;
}
function updateStatus() {
document.getElementById('ticket-status').textContent =
'Dostepne 15 biletow na wystawe Skarby Tutanchamona.';
}
function showAlert() {
const area = document.getElementById('alert-area');
area.innerHTML = '<div role="alert" class="alert">' +
'Uwaga! Wystawa zamyka sie za 30 minut.</div>';
}
</script>
</body>
</html>Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Jaka jest pierwsza zasada używania ARIA?
2. Jaka jest różnica między aria-live="polite" a aria-live="assertive"?
To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Układanie w poziomie
Ułóż poprawną składnię pola z aria-describedby:
- Edytor kodu
Dodaj atrybuty ARIA: aria-label do przycisku-ikony, aria-describedby do pola wyszukiwania, aria-hidden do dekoracyjnej ikony, aria-expanded i aria-controls do FAQ.