Kurs HTML i CSS · Moduł 10: Dostępność (a11y)

ARIA - Accessible Rich Internet Applications

4 min czytania ·
W tej lekcji6

ARIA (Accessible Rich Internet Applications) to zestaw atrybutów HTML, które pomagają uczynić dynamiczne treści i zaawansowane interfejsy dostępnymi dla technologii wspomagających. Możesz myśleć o ARIA jak o dodatkowych hieroglifach na ścianie świątyni - dopisują znaczenie tam, gdzie sam HTML nie wystarcza.

Pierwsza zasada ARIA

Nie używaj ARIA, jeśli możesz użyć natywnego HTML!

<!-- ŹLE - ARIA na divie -->
<div role="button" tabindex="0" aria-pressed="false">Kliknij mnie</div>

<!-- DOBRZE - natywny HTML -->
<button>Kliknij mnie</button>

Natywny <button> automatycznie jest fokusowalny, reaguje na Enter i Spację, i jest rozpoznawany przez czytniki ekranowe. ARIA stosuj tylko wtedy, gdy natywny HTML nie oferuje potrzebnej funkcjonalności.

ARIA Roles (Role)

Role definiują, czym jest element w kontekście interfejsu.

<!-- Landmark roles -->
<div role="banner">Nagłówek strony</div>
<div role="navigation">Nawigacja</div>
<div role="main">Główna treść</div>
<div role="complementary">Sidebar</div>
<div role="contentinfo">Stopka</div>

<!-- Widget roles -->
<div role="tablist">
    <button role="tab" aria-selected="true">Zakładka 1</button>
    <button role="tab" aria-selected="false">Zakładka 2</button>
</div>
<div role="tabpanel">Treść zakładki</div>

<!-- Alert role -->
<div role="alert">Wystąpił błąd! Sprawdź formularz.</div>

ARIA States & Properties

aria-label

Nadaje elementowi niewidoczną etykietę tekstową.

<!-- Przycisk z ikona - bez tekstu widocznego -->
<button aria-label="Zamknij okno dialogowe">
    <span class="icon">X</span>
</button>

<!-- Nawigacja z etykieta -->
<nav aria-label="Nawigacja po wystawach">
    <ul>...</ul>
</nav>

aria-describedby

Łączy element z dodatkowym opisem.

<label for="password">Hasło:</label>
<input type="password" id="password"
       aria-describedby="password-help">
<p id="password-help">
    Hasło musi mieć minimum 8 znaków, wielką literę i cyfrę.
</p>

aria-hidden

Ukrywa element przed czytnikami ekranowymi (ale pozostaje widoczny wizualnie).

<!-- Ikona dekoracyjna - ukryta przed czytnikiem -->
<button>
    <span aria-hidden="true" class="icon">&#9776;</span>
    Menu
</button>

<!-- UWAGA: Nigdy nie ukrywaj treści, która jest ważna! -->

aria-live

Informuje czytnik ekranowy o dynamicznych zmianach na stronie.

<!-- Region live - czytnik ogłosi zmiany -->
<div aria-live="polite" id="status">
    <!-- Treść aktualizowana dynamicznie -->
</div>

<!-- Pilne powiadomienie -->
<div aria-live="assertive" role="alert">
    Sesja wygaśnie za 2 minuty!
</div>

Wartości aria-live:

  • off - brak ogłoszeń (domyślnie)
  • polite - poczeka aż czytnik skończy bieżące zdanie
  • assertive - przerwie bieżące czytanie natychmiast

aria-expanded

Informuje o stanie rozwijanych elementów.

<button aria-expanded="false" aria-controls="menu">
    Menu nawigacyjne
</button>
<nav id="menu" hidden>
    <ul>
        <li><a href="/">Strona główna</a></li>
        <li><a href="/exhibitions">Wystawy</a></li>
    </ul>
</nav>

aria-required i aria-invalid

Walidacja formularzy.

<label for="name">Imię (wymagane):</label>
<input type="text" id="name"
       aria-required="true"
       aria-invalid="false">

<!-- Po błędnej walidacji -->
<input type="email" id="email"
       aria-required="true"
       aria-invalid="true"
       aria-describedby="email-error">
<p id="email-error" role="alert">
    Podaj poprawny adres e-mail.
</p>

Podsumowanie ARIA

Pamiętaj o pięciu zasadach ARIA:

  1. Nie używaj ARIA, jeśli możesz użyć natywnego HTML
  2. Nie zmieniaj semantyki natywnych elementów - nie dodawaj role="heading" do <p>
  3. Wszystkie interaktywne elementy ARIA muszą być dostępne z klawiatury
  4. Nie używaj aria-hidden="true" na fokusowalnych elementach
  5. Wszystkie interaktywne elementy muszą mieć dostępną nazwę

Testowanie ARIA

Aby sprawdzić, czy Twoje atrybuty ARIA działają poprawnie:

  1. Czytnik ekranowy - użyj VoiceOver (Mac), NVDA (Windows) lub TalkBack (Android)
  2. Chrome DevTools - zakładka Accessibility pokazuje drzewo dostępności
  3. Rozszerzenia - axe DevTools, WAVE

Praktyczny test

Otwórz stronę, wyłącz monitor (lub zamknij oczy) i spróbuj nawigować po niej używając tylko klawiatury i czytnika ekranowego. Czy wszystkie informacje są dostępne? Czy wiesz, co robi każdy przycisk?

Checklist ARIA dla dewelopera

  • Czy każdy interaktywny element ma dostępną nazwę (tekst, aria-label)?
  • Czy dynamiczne zmiany na stronie są ogłaszane przez aria-live?
  • Czy modalne okna dialogowe mają poprawny focus trap?
  • Czy stany (expanded, selected, pressed) są aktualizowane?
  • Czy dekoracyjne elementy mają aria-hidden="true"?

ARIA to potężne narzędzie w rękach budowniczego dostępności - jak magiczne amulety, które dodają elementom ukrytą moc rozumianą przez czytniki ekranowe. Ale tak jak amulety w świątyniach egipskich, trzeba ich używać z wiedzą i umiarem. Nadmiar ARIA może bardziej zaszkodzić niż pomóc!

Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>ARIA - Atrybuty dostepnosci</title>
    <link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
    <h1>ARIA w praktyce</h1>

    <!-- aria-label -->
    <section>
        <h2>aria-label - niewidoczna etykieta</h2>
        <button aria-label="Zamknij okno dialogowe" class="icon-btn">
            <span aria-hidden="true">&#10005;</span>
        </button>
        <p>Przycisk z ikona X - czytnik powie "Zamknij okno dialogowe"</p>
    </section>

    <!-- aria-describedby -->
    <section>
        <h2>aria-describedby - dodatkowy opis</h2>
        <label for="pwd">Haslo:</label>
        <input type="password" id="pwd" aria-describedby="pwd-help">
        <p id="pwd-help" class="hint">
            Minimum 8 znakow, wielka litera i cyfra.
        </p>
    </section>

    <!-- aria-expanded -->
    <section>
        <h2>aria-expanded - stan rozwijany</h2>
        <button aria-expanded="false"
                aria-controls="faq-answer"
                onclick="toggleFaq(this)">
            Czym jest skarabeusz?
        </button>
        <div id="faq-answer" hidden>
            <p>Skarabeusz to swiety zuk w Starorzytnym Egipcie,
               symbolizujacy odrodzenie i boga slonca Chepri.</p>
        </div>
    </section>

    <!-- aria-live -->
    <section>
        <h2>aria-live - dynamiczne powiadomienia</h2>
        <button onclick="updateStatus()">Sprawdz dostepnosc biletow</button>
        <div aria-live="polite" id="ticket-status" class="status">
            Kliknij przycisk, aby sprawdzic.
        </div>
    </section>

    <!-- role="alert" -->
    <section>
        <h2>role="alert" - pilne powiadomienie</h2>
        <button onclick="showAlert()">Wyswietl alert</button>
        <div id="alert-area"></div>
    </section>

    <script>
    function toggleFaq(btn) {
        const expanded = btn.getAttribute('aria-expanded') === 'true';
        btn.setAttribute('aria-expanded', !expanded);
        document.getElementById('faq-answer').hidden = expanded;
    }

    function updateStatus() {
        document.getElementById('ticket-status').textContent =
            'Dostepne 15 biletow na wystawe Skarby Tutanchamona.';
    }

    function showAlert() {
        const area = document.getElementById('alert-area');
        area.innerHTML = '<div role="alert" class="alert">' +
            'Uwaga! Wystawa zamyka sie za 30 minut.</div>';
    }
    </script>
</body>
</html>

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Jaka jest pierwsza zasada używania ARIA?

  2. 2. Jaka jest różnica między aria-live="polite" a aria-live="assertive"?

To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Układanie w poziomie

    Ułóż poprawną składnię pola z aria-describedby:

  • Edytor kodu

    Dodaj atrybuty ARIA: aria-label do przycisku-ikony, aria-describedby do pola wyszukiwania, aria-hidden do dekoracyjnej ikony, aria-expanded i aria-controls do FAQ.

  1. Ułóż w kolejnościSkładnia aria-describedby
  2. Zadanie z kodemDodawanie atrybutów ARIA
  3. PytaniePierwsza zasada ARIA
  4. Pytaniearia-live polite vs assertive
  5. PytanieRola ARIA a elementy semantyczne

Przydatne artykuły