Kurs HTML i CSS · Moduł 10: Dostępność (a11y)

Czym jest dostępność stron internetowych (a11y)?

3 min czytania ·
W tej lekcji4

Wyobraź sobie, że budujesz świątynię w Starożytnym Egipcie. Czy chciałbyś, żeby mogła ją odwiedzić tylko wybrana grupa ludzi, czy raczej wszyscy - od faraona po zwykłego rybaka? Dostępność stron internetowych (accessibility, w skrócie a11y) to idea, że każdy użytkownik - niezależnie od swoich możliwości - powinien mieć równy dostęp do treści w internecie.

Dlaczego dostępność jest ważna?

Około 15% populacji świata żyje z jakąś formą niepełnosprawności. To ponad miliard ludzi! Mogą to być osoby:

  • Niewidome lub słabowidzące - korzystają z czytników ekranowych (screen readers)
  • Niesłyszące - potrzebują napisów do multimediów
  • Z ograniczoną sprawnością ruchową - nawigują klawiaturą, nie myszką
  • Z trudnościami poznawczymi - potrzebują prostego, czytelnego designu
  • Z tymczasowymi ograniczeniami - złamaną ręką, jasne słońce na ekranie

Dostępność to nie tylko etyczny obowiązek - to również wymóg prawny w wielu krajach (np. European Accessibility Act w UE).

WCAG 2.1 - Standardy dostępności

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to międzynarodowy standard stworzony przez W3C. Opiera się na czterech filarach, które można zapamiętać akronimem POUR:

1. Perceivable (Postrzegalność)

Treści muszą być prezentowane w sposób dostępny dla zmysłów użytkownika.

<!-- ŹLE - brak tekstu alternatywnego -->
<img src="piramida.jpg">

<!-- DOBRZE - opis dla czytników ekranowych -->
<img src="piramida.jpg" alt="Wielka Piramida w Gizie o zachodzie słońca">

2. Operable (Funkcjonalność)

Interfejs musi być możliwy do obsługi przez różne metody nawigacji.

<!-- Przycisk dostępny z klawiatury -->
<button onclick="openMenu()">Otwórz menu</button>

<!-- Link z widocznym focusem -->
<a href="/kontakt" class="nav-link">Kontakt</a>

3. Understandable (Zrozumiałość)

Treści i interfejs muszą być zrozumiałe dla użytkowników.

<!-- Określenie języka strony -->
<html lang="pl">

<!-- Czytelne etykiety formularzy -->
<label for="email">Adres e-mail:</label>
<input type="email" id="email" name="email">

4. Robust (Solidność)

Treści muszą być kompatybilne z różnymi technologiami wspomagającymi.

<!-- Poprawna struktura HTML -->
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Muzeum Egipskie</title>
</head>
<body>
    <header>
        <nav>...</nav>
    </header>
    <main>...</main>
    <footer>...</footer>
</body>
</html>

Poziomy zgodności WCAG

WCAG definiuje trzy poziomy zgodności:

  • Poziom A - Minimalne wymagania (np. tekst alternatywny dla obrazów)
  • Poziom AA - Zalecany standard (np. kontrast kolorów 4.5:1)
  • Poziom AAA - Najwyższy standard (np. kontrast 7:1)

Większość przepisów prawnych wymaga poziomu AA.

Pierwsze kroki w dostępności

Najważniejsze zasady na początek:

  1. Używaj semantycznego HTML - <nav>, <main>, <article> zamiast samych <div>
  2. Dodawaj tekst alternatywny - atrybut alt dla obrazów
  3. Zapewniaj kontrast kolorów - tekst musi być czytelny
  4. Dbaj o nawigację klawiaturową - wszystko musi być dostępne z klawiatury
  5. Używaj etykiet w formularzach - <label> powiązany z <input>

Tak jak starożytni Egipcjanie projektowali świątynie dostępne dla wszystkich pielgrzymów, tak my powinniśmy tworzyć strony dostępne dla wszystkich użytkowników internetu.

Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>Wprowadzenie do dostepnosci</title>
    <link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
    <h1>Czym jest dostepnosc (a11y)?</h1>

    <section>
        <h2>Przyklad 1: Obraz BEZ tekstu alternatywnego</h2>
        <img src="https://placehold.co/300x200/d4af37/1a1a2e?text=Piramida" >
        <p class="bad">Brak atrybutu alt - czytnik ekranowy nie wie co jest na obrazku!</p>
    </section>

    <section>
        <h2>Przyklad 2: Obraz Z tekstem alternatywnym</h2>
        <img src="https://placehold.co/300x200/d4af37/1a1a2e?text=Piramida"
             alt="Wielka Piramida w Gizie na tle zachodzacego slonca">
        <p class="good">Atrybut alt opisuje zawartosc obrazu</p>
    </section>

    <section>
        <h2>Przyklad 3: Formularz dostepny vs niedostepny</h2>

        <div class="comparison">
            <div>
                <h3 class="bad">Niedostepny</h3>
                <input type="text" placeholder="Wpisz imie">
            </div>
            <div>
                <h3 class="good">Dostepny</h3>
                <label for="name">Imie:</label>
                <input type="text" id="name" name="name">
            </div>
        </div>
    </section>

    <section>
        <h2>Przyklad 4: Semantyczny HTML</h2>
        <header>
            <nav aria-label="Przykladowa nawigacja">
                <ul>
                    <li><a href="#section1">Sekcja 1</a></li>
                    <li><a href="#section2">Sekcja 2</a></li>
                </ul>
            </nav>
        </header>
        <main>
            <p>Semantyczne znaczniki pomagaja czytnikom ekranowym.</p>
        </main>
    </section>
</body>
</html>

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Co oznacza skrót a11y w kontekście web developmentu?

  2. 2. Jakie są cztery filary WCAG 2.1 (akronim POUR)?

To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Edytor kodu

    Popraw dostępność strony: dodaj alt do obrazu, label do pola tekstowego, zamień div na nav z aria-label, i dodaj lang="pl" do html.

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż poprawny znacznik obrazu z tekstem alternatywnym:

  1. PytanieCzym jest a11y?
  2. PytanieFilary WCAG
  3. Zadanie z kodemPoprawa dostępności strony HTML
  4. PytaniePoziomy zgodności WCAG
  5. Kliknij w kolejnościBudowa atrybutu alt

Przydatne artykuły