Kurs Python · Moduł 5: Flask i aplikacje webowe
Flask-WTF - formularze i walidacja
W tej lekcji13
Witaj ponownie! Darwin tutaj, gotowy pokazać Ci profesjonalne formularze z Flask-WTF!
Do tej pory obsługiwałeś/aś formularze ręcznie przez request.form. To działa, ale nie ma walidacji, nie ma ochrony CSRF, i jest podatne na błędy!
Analogia Safari: Ręczna obsługa formularzy to jak ręczne sprawdzanie każdego turysty bez listy kontrolnej - łatwo coś pominąć! Flask-WTF to jak profesjonalny formularz zgłoszeniowy z automatyczną walidacją - wszystko jest sprawdzone!
Problem z ręcznymi formularza
@app.route('/add-species', methods=['POST'])
def add_species():
name = request.form.get('name')
population = request.form.get('population')
# Brak walidacji - co jeśli name jest puste?
# Brak walidacji typu - co jeśli population to tekst?
# Brak ochrony CSRF
# Trzeba ręcznie sprawdzać wszystko
if not name:
return "Błąd: Nazwa jest wymagana", 400
try:
population = int(population)
except ValueError:
return "Błąd: Populacja musi być liczbą", 400
# Dodaj do bazy...Problemy: Długi kod walidacji Brak ochrony CSRF (Cross-Site Request Forgery) Trzeba powtarzać walidację dla każdego formularza Brak automatycznego wyświetlania błędów Trudne w utrzymaniu
Rozwiązanie - Flask-WTF
Flask-WTF to rozszerzenie integrujące WTForms (library do formularzy) z Flask.
Co daje Flask-WTF? Automatyczna walidacja - nie musisz sprawdzać ręcznie Ochrona CSRF - bezpieczeństwo out-of-the-box Klasy formularzy - czytelny, DRY kod Renderowanie w templates - łatwe wyświetlanie Komunikaty błędów - automatyczne wyświetlanie
Instalacja Flask-WTF
pip install Flask-WTFFlask-WTF automatycznie instaluje WTForms (core library).
Dodaj do requirements.txt
pip freeze > requirements.txtKonfiguracja Flask-WTF
Flask-WTF wymaga secret key do ochrony CSRF:
# app.py
from flask import Flask
from flask_wtf import FlaskForm
app = Flask(__name__)
# SECRET_KEY jest wymagany dla CSRF protection
app.config['SECRET_KEY'] = 'twój-super-tajny-klucz-12345' # Zmień w produkcji!
# Alternatywnie - użyj os.urandom()
import os
app.config['SECRET_KEY'] = os.urandom(24)WAŻNE: W produkcji używaj zmiennych środowiskowych zamiast hardcoded key!
import os
app.config['SECRET_KEY'] = os.environ.get('SECRET_KEY') or 'dev-key-123'Tworzenie klasy formularza
Formularz to klasa dziedzicząca z FlaskForm:
# forms.py
from flask_wtf import FlaskForm
from wtforms import StringField, IntegerField, TextAreaField, SelectField, SubmitField
from wtforms.validators import DataRequired, Length, NumberRange, Optional
class AddSpeciesForm(FlaskForm):
name = StringField('Nazwa gatunku',
validators=[DataRequired(message='Nazwa jest wymagana'),
Length(min=2, max=100, message='Nazwa musi mieć 2-100 znaków')])
scientific_name = StringField('Nazwa naukowa',
validators=[DataRequired(),
Length(min=2, max=150)])
population = IntegerField('Populacja',
validators=[DataRequired(),
NumberRange(min=0, message='Populacja nie może być ujemna')])
habitat = SelectField('Siedlisko',
choices=[('savanna', 'Sawanna'),
('forest', 'Las'),
('desert', 'Pustynia'),
('wetland', 'Mokradło')],
validators=[DataRequired()])
notes = TextAreaField('Notatki',
validators=[Optional(), Length(max=500)])
submit = SubmitField('Dodaj gatunek')Pola formularza:
StringField- pole tekstowe (input type="text")IntegerField- liczba całkowita (input type="number")TextAreaField- wieloliniowy tekst (textarea)SelectField- lista rozwijana (select)SubmitField- przycisk submit (button type="submit")
Inne typy pól:
EmailField- email z walidacjąPasswordField- hasło (input type="password")BooleanField- checkboxDateField- dataFileField- upload plikuRadioField- radio buttonsDecimalField- liczba zmiennoprzecinkowa
Validatory - walidacja danych
WTForms ma wbudowane validatory:
from wtforms.validators import (
DataRequired, # Pole jest wymagane
Optional, # Pole opcjonalne
Length, # Długość tekstu
Email, # Walidacja email
EqualTo, # Równe innemu polu (hasła)
NumberRange, # Zakres liczb
Regexp, # Regex
URL, # Walidacja URL
AnyOf, # Jedna z wartości
NoneOf # Żadna z wartości
)Przykłady:
from wtforms import StringField, IntegerField, PasswordField
from wtforms.validators import DataRequired, Length, Email, EqualTo, NumberRange
class RegistrationForm(FlaskForm):
username = StringField('Username',
validators=[DataRequired(),
Length(min=4, max=20)])
email = EmailField('Email',
validators=[DataRequired(), Email()])
password = PasswordField('Hasło',
validators=[DataRequired(),
Length(min=8)])
confirm_password = PasswordField('Potwierdź hasło',
validators=[DataRequired(),
EqualTo('password', message='Hasła muszą być identyczne')])
age = IntegerField('Wiek',
validators=[NumberRange(min=13, max=120,
message='Wiek musi być między 13 a 120')])Używanie formularza w route
# app.py
from flask import Flask, render_template, redirect, url_for, flash
from forms import AddSpeciesForm
app = Flask(__name__)
app.config['SECRET_KEY'] = 'your-secret-key-123'
species_db = {}
next_id = 1
@app.route('/species/add', methods=['GET', 'POST'])
def add_species():
form = AddSpeciesForm()
# POST request + walidacja przeszła
if form.validate_on_submit():
global next_id
# Pobierz dane z formularza
new_species = {
'id': next_id,
'name': form.name.data,
'scientific_name': form.scientific_name.data,
'population': form.population.data,
'habitat': form.habitat.data,
'notes': form.notes.data
}
species_db[next_id] = new_species
next_id += 1
# Flash message - komunikat sukcesu
flash(f'Gatunek {new_species["name"]} został dodany!', 'success')
return redirect(url_for('list_species'))
# GET request lub walidacja nie przeszła
return render_template('add_species.html', form=form)Jak to działa?
- GET request → renderuje formularz
- POST request →
form.validate_on_submit()sprawdza:- Czy metoda to POST?
- Czy token CSRF jest poprawny?
- Czy wszystkie validatory przeszły?
- Jeśli walidacja OK → przetwórz dane (
form.nazwa_pola.data) - Jeśli walidacja FAILED → ponownie renderuje formularz z błędami
Renderowanie formularza w template
{% extends 'base.html' %}
{% block title %}Dodaj gatunek - Safari Database{% endblock %}
{% block content %}
<h2>Dodaj nowy gatunek</h2>
<form method="POST" novalidate>
{{ form.hidden_tag() }} <!-- CSRF token -->
<div style="margin: 15px 0;">
{{ form.name.label }}
{{ form.name(size=40) }}
{% if form.name.errors %}
<ul style="color: red; margin: 5px 0;">
{% for error in form.name.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
<div style="margin: 15px 0;">
{{ form.scientific_name.label }}
{{ form.scientific_name(size=40) }}
{% if form.scientific_name.errors %}
<ul style="color: red; margin: 5px 0;">
{% for error in form.scientific_name.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
<div style="margin: 15px 0;">
{{ form.population.label }}
{{ form.population() }}
{% if form.population.errors %}
<ul style="color: red; margin: 5px 0;">
{% for error in form.population.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
<div style="margin: 15px 0;">
{{ form.habitat.label }}
{{ form.habitat() }}
{% if form.habitat.errors %}
<ul style="color: red; margin: 5px 0;">
{% for error in form.habitat.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
<div style="margin: 15px 0;">
{{ form.notes.label }}
{{ form.notes(rows=5, cols=40) }}
{% if form.notes.errors %}
<ul style="color: red; margin: 5px 0;">
{% for error in form.notes.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
<div style="margin-top: 20px;">
{{ form.submit(style='padding: 10px 20px; background: #2c5f2d; color: white; border: none; border-radius: 4px; cursor: pointer;') }}
</div>
</form>
<p style="margin-top: 20px;">
<a href="{{ url_for('list_species') }}">← Powrót do listy</a>
</p>
{% endblock %}Kluczowe elementy:
{{ form.hidden_tag() }}- CSRF token (wymagane!){{ form.field_name.label }}- label pola{{ form.field_name() }}- pole formularza{% if form.field_name.errors %}- wyświetl błędy
Flash messages - komunikaty
Flask ma wbudowany system flash messages do wyświetlania komunikatów:
from flask import flash
@app.route('/species/add', methods=['POST'])
def add_species():
form = AddSpeciesForm()
if form.validate_on_submit():
# ... dodaj gatunek ...
flash('Gatunek został dodany!', 'success')
return redirect(url_for('list_species'))
# Błąd walidacji
flash('Popraw błędy w formularzu.', 'error')
return render_template('add_species.html', form=form)Kategorie flash:
'success'- sukces (zielony)'error'- błąd (czerwony)'warning'- ostrzeżenie (pomarańczowy)'info'- informacja (niebieski)
Wyświetlanie flash messages w templates
W base.html dodaj:
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>...</head>
<body>
<header>...</header>
<!-- Flash messages -->
{% with messages = get_flashed_messages(with_categories=true) %}
{% if messages %}
<div style="max-width: 900px; margin: 20px auto;">
{% for category, message in messages %}
<div style="padding: 15px; margin: 10px 0; border-radius: 4px;
{% if category == 'success' %}background: #d4edda; color: #155724; border: 1px solid #c3e6cb;
{% elif category == 'error' %}background: #f8d7da; color: #721c24; border: 1px solid #f5c6cb;
{% elif category == 'warning' %}background: #fff3cd; color: #856404; border: 1px solid #ffeaa7;
{% else %}background: #d1ecf1; color: #0c5460; border: 1px solid #bee5eb;{% endif %}">
{{ message }}
</div>
{% endfor %}
</div>
{% endif %}
{% endwith %}
<main>{% block content %}{% endblock %}</main>
</body>
</html>Makro dla renderowania pól - DRY
Zamiast powtarzać kod dla każdego pola, stwórz makro:
{# templates/macros.html #}
{% macro render_field(field) %}
<div style="margin: 15px 0;">
{{ field.label }}
{{ field(size=40, **kwargs) }}
{% if field.errors %}
<ul style="color: #d62828; margin: 5px 0; padding-left: 20px;">
{% for error in field.errors %}
<li>{{ error }}</li>
{% endfor %}
</ul>
{% endif %}
</div>
{% endmacro %}
{# Użycie w formularzu #}
{% from 'macros.html' import render_field %}
<form method="POST" novalidate>
{{ form.hidden_tag() }}
{{ render_field(form.name) }}
{{ render_field(form.scientific_name) }}
{{ render_field(form.population) }}
{{ render_field(form.habitat) }}
{{ render_field(form.notes) }}
<div style="margin-top: 20px;">
{{ form.submit(style='...') }}
</div>
</form>Formularz edycji - wypełnianie danymi
# forms.py
class EditSpeciesForm(FlaskForm):
name = StringField('Nazwa', validators=[DataRequired(), Length(min=2, max=100)])
scientific_name = StringField('Nazwa naukowa', validators=[DataRequired()])
population = IntegerField('Populacja', validators=[DataRequired(), NumberRange(min=0)])
habitat = SelectField('Siedlisko',
choices=[('savanna', 'Sawanna'), ('forest', 'Las'),
('desert', 'Pustynia'), ('wetland', 'Mokradło')])
notes = TextAreaField('Notatki', validators=[Optional(), Length(max=500)])
submit = SubmitField('Zapisz zmiany')
# app.py
@app.route('/species/<int:species_id>/edit', methods=['GET', 'POST'])
def edit_species(species_id):
species = species_db.get(species_id)
if not species:
flash('Gatunek nie znaleziony.', 'error')
return redirect(url_for('list_species'))
form = EditSpeciesForm()
if form.validate_on_submit():
# Aktualizuj dane
species['name'] = form.name.data
species['scientific_name'] = form.scientific_name.data
species['population'] = form.population.data
species['habitat'] = form.habitat.data
species['notes'] = form.notes.data
flash(f'Gatunek {species["name"]} został zaktualizowany!', 'success')
return redirect(url_for('show_species', species_id=species_id))
elif request.method == 'GET':
# Wypełnij formularz aktualnymi danymi
form.name.data = species['name']
form.scientific_name.data = species['scientific_name']
form.population.data = species['population']
form.habitat.data = species['habitat']
form.notes.data = species.get('notes', '')
return render_template('edit_species.html', form=form, species=species)Logika:
- GET - wypełnij formularz danymi z bazy
- POST + valid - zapisz zmiany
- POST + invalid - wyświetl błędy
Custom validatory
Możesz stworzyć własne validatory:
from wtforms.validators import ValidationError
class AddSpeciesForm(FlaskForm):
name = StringField('Nazwa', validators=[DataRequired()])
scientific_name = StringField('Nazwa naukowa', validators=[DataRequired()])
population = IntegerField('Populacja', validators=[DataRequired()])
# Custom validator - metoda validate_<field_name>
def validate_name(self, field):
# Sprawdź, czy gatunek już istnieje
for species in species_db.values():
if species['name'].lower() == field.data.lower():
raise ValidationError('Gatunek o tej nazwie już istnieje!')
def validate_scientific_name(self, field):
# Sprawdź format nazwy naukowej (Genus species)
parts = field.data.split()
if len(parts) != 2:
raise ValidationError('Nazwa naukowa musi mieć format: Genus species')
# Sprawdź, czy zaczyna się wielką literą
if not parts[0][0].isupper() or not parts[1][0].islower():
raise ValidationError('Format: pierwsza wielka, druga mała litera')Custom validator function:
def validate_population_range(form, field):
if field.data < 10:
raise ValidationError('Populacja musi wynosić co najmniej 10 osobników')
if field.data > 1000000:
raise ValidationError('Populacja przekracza realistyczny zakres')
class AddSpeciesForm(FlaskForm):
population = IntegerField('Populacja',
validators=[DataRequired(), validate_population_range])Kompletny przykład - Safari Database z formularzami
forms.py
from flask_wtf import FlaskForm
from wtforms import StringField, IntegerField, TextAreaField, SelectField, SubmitField
from wtforms.validators import DataRequired, Length, NumberRange, Optional, ValidationError
class AddSpeciesForm(FlaskForm):
name = StringField('Nazwa gatunku',
validators=[DataRequired(message='Nazwa jest wymagana'),
Length(min=2, max=100)])
scientific_name = StringField('Nazwa naukowa',
validators=[DataRequired(), Length(min=5, max=150)])
population = IntegerField('Populacja',
validators=[DataRequired(), NumberRange(min=0)])
habitat = SelectField('Siedlisko',
choices=[('savanna', 'Sawanna'), ('forest', 'Las'),
('desert', 'Pustynia'), ('wetland', 'Mokradło')],
validators=[DataRequired()])
notes = TextAreaField('Notatki', validators=[Optional(), Length(max=500)])
submit = SubmitField('Dodaj gatunek')
def validate_scientific_name(self, field):
parts = field.data.split()
if len(parts) < 2:
raise ValidationError('Nazwa naukowa musi mieć format: Genus species')app.py
from flask import Flask, render_template, redirect, url_for, flash
from forms import AddSpeciesForm
app = Flask(__name__)
app.config['SECRET_KEY'] = 'your-secret-key-here'
species_db = {
1: {'id': 1, 'name': 'Lew', 'scientific_name': 'Panthera leo',
'population': 120, 'habitat': 'savanna', 'notes': ''},
}
next_id = 2
@app.route('/')
def home():
return render_template('home.html', species_count=len(species_db))
@app.route('/species')
def list_species():
return render_template('species_list.html', species=list(species_db.values()))
@app.route('/species/add', methods=['GET', 'POST'])
def add_species():
form = AddSpeciesForm()
if form.validate_on_submit():
global next_id
new_species = {
'id': next_id,
'name': form.name.data,
'scientific_name': form.scientific_name.data,
'population': form.population.data,
'habitat': form.habitat.data,
'notes': form.notes.data
}
species_db[next_id] = new_species
next_id += 1
flash(f'Gatunek {new_species["name"]} został dodany!', 'success')
return redirect(url_for('show_species', species_id=new_species['id']))
return render_template('add_species.html', form=form)
@app.route('/species/<int:species_id>')
def show_species(species_id):
species = species_db.get(species_id)
return render_template('species_detail.html', species=species)
if __name__ == '__main__':
app.run(debug=True)Analogia Safari finalna: Flask-WTF to jak profesjonalny formularz zgłoszeniowy safari z automatyczną walidacją - sprawdza wiek turysty (NumberRange), wymaga podpisu (DataRequired), weryfikuje email (Email), i chroni przed fałszowaniem dokumentów (CSRF)! Nie musisz ręcznie sprawdzać każdego pola!
Następna lekcja: Darwin pokaże Ci Flask-Login - autentykację użytkowników (logowanie, rejestracja, ochrona routes)!
Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Jak zainstalować Flask-WTF?
2. Po jakiej klasie dziedziczy formularz Flask-WTF?
To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Układanie w pionie
Ułóż definicję klasy formularza w Flask-WTF:
- Klikanie w kolejności
Ułóż definicję pola StringField z walidatorem DataRequired:
- Edytor kodu
Napisz klasę SpeciesForm z polami name (string, wymagane), population (int) i submit.
- Układanie w poziomie
Jak sprawdzić czy formularz przeszedł walidację?