Kurs Python · Moduł 5: Flask i aplikacje webowe

Jinja2 Templates - dynamiczne interfejsy

12 min czytania ·
W tej lekcji11

Witaj z powrotem! Darwin tutaj z nowym narzędziem - Jinja2 templates!

Do tej pory pisałeś/aś HTML jako hardcoded strings w funkcjach Pythona. To działa, ale jest nieczytelne, trudne w utrzymaniu, i niepraktyczne dla większych aplikacji!

Analogia Safari: Hardcoded HTML to jak ręczne rysowanie każdej mapy safari od zera - męczące i czasochłonne! Jinja2 templates to jak szablony map - raz przygotowujesz strukturę, potem tylko wypełniasz danymi!

Problem z hardcoded HTML

Przypomnij sobie kod z poprzedniej lekcji:

@app.route('/species')
def list_species():
    species_html = ""
    for spec in species_db.values():
        species_html += f"""
        <div style="background: white; padding: 15px;">
            <h3>{spec['name']}</h3>
            <p><strong>Populacja:</strong> {spec['population']}</p>
        </div>
        """

    return f"""
    <!DOCTYPE html>
    <html>
    <head><title>Lista gatunków</title></head>
    <body>
        <h1>Lista gatunków</h1>
        {species_html}
    </body>
    </html>
    """

Problemy: HTML zmieszany z logiką Pythona Trudno czytać i edytować Brak podświetlania składni HTML Duplikacja kodu (nawigacja, footer) Trudna współpraca z designerami Brak ponownego użycia (reusability)

Rozwiązanie - Jinja2 Templates

Jinja2 to template engine - silnik szablonów pozwalający oddzielić HTML od logiki Pythona.

Jak to działa?

  1. Tworzysz pliki HTML w folderze templates/
  2. Używasz {{ zmienna }} do wyświetlania danych
  3. Używasz {% if %}, {% for %} do logiki
  4. Flask renderuje szablon + dane → gotowy HTML

Analogia: Jinja2 to jak formularz do wypełnienia - masz gotową strukturę (HTML), tylko wstawiasz dane (zmienne Pythona)!

Struktura projektu z templates

safari_web/
│
├── app.py
│
├── templates/          ← Folder na szablony HTML
│   ├── base.html
│   ├── home.html
│   ├── species_list.html
│   └── species_detail.html
│
└── static/             ← Folder na pliki statyczne
    ├── css/
    │   └── style.css
    ├── js/
    │   └── script.js
    └── images/
        └── logo.png

Flask automatycznie szuka plików w folderze templates/!

Podstawy Jinja2 - składnia

1. Zmienne - {{ }}

Wyświetl wartość zmiennej:

<h1>{{ species_name }}</h1>
<p>Populacja: {{ population }}</p>

2. Wyrażenia

<p>{{ 2 + 3 }}</p>                    <!-- 5 -->
<p>{{ "Hello " + name }}</p>          <!-- Hello Darwin -->
<p>{{ species.name }}</p>             <!-- Dostęp do atrybutu -->
<p>{{ species['name'] }}</p>          <!-- Dostęp jak w dict -->
<p>{{ species_list[0] }}</p>          <!-- Dostęp do elementu listy -->

3. Control structures - {% %}

If statement:

{% if population > 1000 %}
    <span style="color: green;">Bezpieczny</span>
{% elif population > 100 %}
    <span style="color: orange;">Zagrożony</span>
{% else %}
    <span style="color: red;">Krytycznie zagrożony</span>
{% endif %}

For loop:

<ul>
{% for species in species_list %}
    <li>{{ species.name }} - {{ species.population }} osobników</li>
{% endfor %}
</ul>

For loop z indeksem:

{% for species in species_list %}
    <p>{{ loop.index }}. {{ species.name }}</p>
{% endfor %}

4. Filtry - |

Filtry modyfikują zmienne:

<p>{{ name | upper }}</p>                    <!-- LEW -->
<p>{{ name | lower }}</p>                    <!-- lew -->
<p>{{ name | title }}</p>                    <!-- Lew -->
<p>{{ species_list | length }}</p>           <!-- 3 -->
<p>{{ price | round(2) }}</p>                <!-- 19.99 -->
<p>{{ text | truncate(50) }}</p>             <!-- Skróć do 50 znaków -->
<p>{{ published_date | default('Brak') }}</p> <!-- Wartość domyślna -->

Popularne filtry:

  • upper, lower, title - zmiana wielkości liter
  • length - długość listy/stringa
  • default(value) - wartość domyślna jeśli None
  • round(n) - zaokrąglenie do n miejsc
  • truncate(n) - skrócenie tekstu
  • join(separator) - połącz listę
  • safe - wyłącz HTML escaping (ostrożnie!)

5. Komentarze - {# #}

{# To jest komentarz - nie będzie widoczny w HTML #}
<h1>{{ species_name }}</h1>

Renderowanie templates w Flask

Użyj funkcji render_template():

from flask import Flask, render_template

app = Flask(__name__)

@app.route('/')
def home():
    # Renderuj szablon + przekaż zmienne
    return render_template('home.html',
                         title='Safari Database',
                         species_count=3)

@app.route('/species/<int:species_id>')
def show_species(species_id):
    species = species_db.get(species_id)

    return render_template('species_detail.html',
                         species=species)

Flask:

  1. Szuka pliku templates/home.html
  2. Renderuje szablon z przekazanymi zmiennymi
  3. Zwraca gotowy HTML

Pierwszy template - home.html

Stwórz folder templates/ i plik home.html:

<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>{{ title }}</title>
    <style>
        body {
            font-family: Arial, sans-serif;
            max-width: 800px;
            margin: 50px auto;
            padding: 20px;
            background-color: #f4f1de;
        }
        h1 { color: #2c5f2d; }
    </style>
</head>
<body>
    <h1>{{ title }}</h1>
    <p>Witaj w Safari Database!</p>
    <p>Baza zawiera <strong>{{ species_count }} gatunków</strong> afrykańskich.</p>
</body>
</html>

app.py:

from flask import Flask, render_template

app = Flask(__name__)

@app.route('/')
def home():
    return render_template('home.html',
                         title='Safari Database',
                         species_count=3)

if __name__ == '__main__':
    app.run(debug=True)

Uruchom: http://localhost:5000/ - zobaczysz wyrenderowany template!

Template inheritance - dziedziczenie szablonów

Najważniejsza funkcja Jinja2! Pozwala tworzyć bazowy szablon (layout) i rozszerzać go w innych szablonach.

Analogia: Template inheritance to jak DNA dziedziczenie - gatunek potomny (child template) dziedziczy cechy rodzica (base template), ale może mieć własne unikalne cechy!

base.html - bazowy szablon

<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>{% block title %}Safari Database{% endblock %}</title>
    <style>
        body {
            font-family: Arial, sans-serif;
            max-width: 900px;
            margin: 0 auto;
            padding: 20px;
            background-color: #f4f1de;
        }
        header {
            background-color: #2c5f2d;
            color: white;
            padding: 20px;
            border-radius: 8px;
            margin-bottom: 20px;
        }
        nav {
            margin: 20px 0;
            padding: 15px;
            background: white;
            border-radius: 8px;
        }
        nav a {
            margin-right: 15px;
            color: #2c5f2d;
            text-decoration: none;
            font-weight: bold;
        }
        nav a:hover {
            text-decoration: underline;
        }
        main {
            background: white;
            padding: 30px;
            border-radius: 12px;
        }
        footer {
            margin-top: 30px;
            text-align: center;
            color: #666;
        }
    </style>
    {% block extra_css %}{% endblock %}
</head>
<body>
    <header>
        <h1>Safari Database</h1>
        <p>System zarządzania danymi o gatunkach afrykańskich</p>
    </header>

    <nav>
        <a href="{{ url_for('home') }}">Home</a>
        <a href="{{ url_for('list_species') }}">Lista gatunków</a>
        <a href="{{ url_for('search') }}">Szukaj</a>
    </nav>

    <main>
        {% block content %}
        <!-- Tutaj będzie treść z child templates -->
        {% endblock %}
    </main>

    <footer>
        <p>&copy; 2024 Safari Database by Darwin</p>
    </footer>

    {% block extra_js %}{% endblock %}
</body>
</html>

Bloki ({% block %}): Miejsca, które mogą być nadpisane w child templates.

home.html - rozszerzenie base.html

{% extends 'base.html' %}

{% block title %}Strona główna - Safari Database{% endblock %}

{% block content %}
    <h2>Witaj w Safari Database!</h2>
    <p>Baza danych zawiera <strong>{{ species_count }} gatunków</strong> afrykańskich.</p>

    <div style="margin-top: 30px;">
        <h3>Funkcje systemu:</h3>
        <ul>
            <li>Przeglądanie listy gatunków</li>
            <li>Wyszukiwanie gatunków</li>
            <li>Statystyki populacji</li>
            <li>Dodawanie nowych obserwacji</li>
        </ul>
    </div>

    <p style="margin-top: 30px;">
        <a href="{{ url_for('list_species') }}" style="background: #2c5f2d; color: white; padding: 10px 20px; border-radius: 4px; text-decoration: none;">
            Zobacz wszystkie gatunki →
        </a>
    </p>
{% endblock %}

{% extends 'base.html' %} - dziedziczy z base.html {% block content %} - nadpisuje blok content

species_list.html - lista gatunków

{% extends 'base.html' %}

{% block title %}Lista gatunków - Safari Database{% endblock %}

{% block content %}
    <h2>Lista wszystkich gatunków ({{ species | length }})</h2>

    {% if species %}
        {% for spec in species %}
            <div style="background: #f9f9f9; padding: 20px; margin: 15px 0; border-radius: 8px; border-left: 4px solid #2c5f2d;">
                <h3 style="margin-top: 0;">{{ spec.name }}</h3>
                <p><strong>Nazwa naukowa:</strong> <em>{{ spec.scientific_name }}</em></p>
                <p><strong>Populacja:</strong> {{ spec.population }} osobników</p>

                {% if spec.population > 1000 %}
                    <span style="color: green;">Bezpieczny</span>
                {% elif spec.population > 100 %}
                    <span style="color: orange;">Zagrożony</span>
                {% else %}
                    <span style="color: red;">Krytycznie zagrożony</span>
                {% endif %}

                <p style="margin-top: 15px;">
                    <a href="{{ url_for('show_species', species_id=spec.id) }}" style="color: #2c5f2d; font-weight: bold;">
                        Zobacz szczegóły →
                    </a>
                </p>
            </div>
        {% endfor %}
    {% else %}
        <p style="color: #666;">Brak gatunków w bazie danych.</p>
    {% endif %}
{% endblock %}

species_detail.html - szczegóły gatunku

{% extends 'base.html' %}

{% block title %}{{ species.name }} - Safari Database{% endblock %}

{% block content %}
    {% if species %}
        <h2>{{ species.name }}</h2>

        <div style="background: #f9f9f9; padding: 30px; border-radius: 12px; border: 3px solid #2c5f2d;">
            <table style="width: 100%; border-collapse: collapse;">
                <tr>
                    <td style="padding: 10px; font-weight: bold;">Nazwa pospolita:</td>
                    <td style="padding: 10px;">{{ species.name }}</td>
                </tr>
                <tr>
                    <td style="padding: 10px; font-weight: bold;">Nazwa naukowa:</td>
                    <td style="padding: 10px;"><em>{{ species.scientific_name }}</em></td>
                </tr>
                <tr>
                    <td style="padding: 10px; font-weight: bold;">Populacja:</td>
                    <td style="padding: 10px;">{{ species.population }} osobników</td>
                </tr>
                <tr>
                    <td style="padding: 10px; font-weight: bold;">Status:</td>
                    <td style="padding: 10px;">
                        {% if species.population > 1000 %}
                            <span style="color: green;">Bezpieczny</span>
                        {% elif species.population > 100 %}
                            <span style="color: orange;">Zagrożony</span>
                        {% else %}
                            <span style="color: red;">Krytycznie zagrożony</span>
                        {% endif %}
                    </td>
                </tr>
                <tr>
                    <td style="padding: 10px; font-weight: bold;">ID w systemie:</td>
                    <td style="padding: 10px;">{{ species.id }}</td>
                </tr>
            </table>
        </div>

        <p style="margin-top: 30px;">
            <a href="{{ url_for('list_species') }}" style="color: #2c5f2d;">← Powrót do listy</a> |
            <a href="{{ url_for('home') }}" style="color: #2c5f2d;">← Strona główna</a>
        </p>
    {% else %}
        <h2>Gatunek nie znaleziony</h2>
        <p>Gatunek o podanym ID nie istnieje w bazie danych.</p>
        <p><a href="{{ url_for('list_species') }}">← Powrót do listy</a></p>
    {% endif %}
{% endblock %}

Static files - pliki statyczne

Pliki CSS, JavaScript, obrazy przechowujemy w folderze static/.

Struktura:

static/
├── css/
│   └── style.css
├── js/
│   └── script.js
└── images/
    └── logo.png

static/css/style.css

/* Safari Database Styles */
body {
    font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif;
    max-width: 900px;
    margin: 0 auto;
    padding: 20px;
    background-color: #f4f1de;
}

header {
    background: linear-gradient(135deg, #2c5f2d 0%, #45a049 100%);
    color: white;
    padding: 30px;
    border-radius: 12px;
    margin-bottom: 20px;
    box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.1);
}

.species-card {
    background: white;
    padding: 20px;
    margin: 15px 0;
    border-radius: 8px;
    border-left: 4px solid #2c5f2d;
    box-shadow: 0 2px 4px rgba(0,0,0,0.05);
    transition: transform 0.2s;
}

.species-card:hover {
    transform: translateY(-3px);
    box-shadow: 0 4px 8px rgba(0,0,0,0.1);
}

.badge {
    display: inline-block;
    padding: 4px 12px;
    border-radius: 4px;
    font-size: 13px;
    font-weight: bold;
}

.badge-safe { background: #4caf50; color: white; }
.badge-endangered { background: #ff9800; color: white; }
.badge-critical { background: #f44336; color: white; }

Użycie static files w templates

<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
    <title>Safari Database</title>
    <!-- Link do CSS -->
    <link rel="stylesheet" href="{{ url_for('static', filename='css/style.css') }}">
</head>
<body>
    <!-- Logo -->
    <img src="{{ url_for('static', filename='images/logo.png') }}" alt="Logo">

    <!-- Treść strony -->

    <!-- Link do JS -->
    <script src="{{ url_for('static', filename='js/script.js') }}"></script>
</body>
</html>

url_for('static', filename='...') generuje URL do pliku statycznego.

Kompletna aplikacja z templates

app.py

# app.py
from flask import Flask, render_template, request, redirect, url_for

app = Flask(__name__)

# Dane testowe
species_db = {
    1: {"id": 1, "name": "Lew", "scientific_name": "Panthera leo", "population": 120},
    2: {"id": 2, "name": "Słoń afrykański", "scientific_name": "Loxodonta africana", "population": 450},
    3: {"id": 3, "name": "Gepard", "scientific_name": "Acinonyx jubatus", "population": 7100},
    4: {"id": 4, "name": "Żyrafa", "scientific_name": "Giraffa camelopardalis", "population": 850},
}
next_id = 5

@app.route('/')
def home():
    return render_template('home.html',
                         species_count=len(species_db))

@app.route('/species')
def list_species():
    return render_template('species_list.html',
                         species=list(species_db.values()))

@app.route('/species/<int:species_id>')
def show_species(species_id):
    species = species_db.get(species_id)
    return render_template('species_detail.html',
                         species=species)

@app.route('/search')
def search():
    query = request.args.get('q', '').lower()

    if query:
        results = [s for s in species_db.values()
                  if query in s['name'].lower() or query in s['scientific_name'].lower()]
    else:
        results = []

    return render_template('search.html',
                         query=query,
                         results=results)

if __name__ == '__main__':
    print("Safari Database startuje...")
    app.run(debug=True)

templates/base.html

<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
    <title>{% block title %}Safari Database{% endblock %}</title>
    <link rel="stylesheet" href="{{ url_for('static', filename='css/style.css') }}">
    {% block extra_css %}{% endblock %}
</head>
<body>
    <header>
        <h1>Safari Database</h1>
        <p>System zarządzania danymi o gatunkach afrykańskich</p>
    </header>

    <nav>
        <a href="{{ url_for('home') }}">Home</a>
        <a href="{{ url_for('list_species') }}">Lista gatunków</a>
        <a href="{{ url_for('search') }}">Szukaj</a>
    </nav>

    <main>
        {% block content %}{% endblock %}
    </main>

    <footer>
        <p>&copy; 2024 Safari Database by Darwin | Powered by Flask & Jinja2</p>
    </footer>

    {% block extra_js %}{% endblock %}
</body>
</html>

templates/search.html

{% extends 'base.html' %}

{% block title %}Szukaj - Safari Database{% endblock %}

{% block content %}
    <h2>Wyszukiwarka gatunków</h2>

    <form method="GET" style="margin: 30px 0;">
        <input type="text"
               name="q"
               value="{{ query }}"
               placeholder="Wpisz nazwę gatunku..."
               style="padding: 12px; width: 60%; border: 2px solid #2c5f2d; border-radius: 4px; font-size: 16px;">
        <button type="submit"
                style="padding: 12px 24px; background: #2c5f2d; color: white; border: none; border-radius: 4px; font-size: 16px; cursor: pointer;">
            Szukaj
        </button>
    </form>

    {% if query %}
        <h3>Wyniki dla: "{{ query }}" ({{ results | length }})</h3>

        {% if results %}
            {% for species in results %}
                <div class="species-card">
                    <h3 style="margin-top: 0;">{{ species.name }}</h3>
                    <p><em>{{ species.scientific_name }}</em></p>
                    <p>Populacja: {{ species.population }} osobników</p>
                    <a href="{{ url_for('show_species', species_id=species.id) }}" style="color: #2c5f2d; font-weight: bold;">
                        Zobacz szczegóły →
                    </a>
                </div>
            {% endfor %}
        {% else %}
            <p style="color: #666; text-align: center; padding: 40px;">
                Nie znaleziono gatunków pasujących do zapytania "{{ query }}"
            </p>
        {% endif %}
    {% else %}
        <p style="color: #666; text-align: center; padding: 40px;">
            Wpisz nazwę gatunku, aby rozpocząć wyszukiwanie.
        </p>
    {% endif %}
{% endblock %}

Przydatne techniki Jinja2

1. Przekazywanie wielu zmiennych

@app.route('/dashboard')
def dashboard():
    return render_template('dashboard.html',
                         title='Dashboard',
                         user='Darwin',
                         species_count=10,
                         observations_count=152,
                         recent_activity=['Obserwacja lwa', 'Dodano geparda'])

2. Przekazywanie słownika jako **kwargs

context = {
    'title': 'Dashboard',
    'user': 'Darwin',
    'species_count': 10
}

return render_template('dashboard.html', **context)

3. Globalne zmienne (dostępne we wszystkich templates)

@app.context_processor
def inject_globals():
    return {
        'app_name': 'Safari Database',
        'version': '1.0.0',
        'current_year': 2024
    }

# Teraz {{ app_name }}, {{ version }}, {{ current_year }} działają wszędzie!

4. Custom filtry

@app.template_filter('format_population')
def format_population(value):
    if value >= 1000:
        return f"{value / 1000:.1f}k"
    return str(value)

# W template:
# {{ species.population | format_population }}  → "7.1k"

5. Makra (reusable components)

{# macros.html #}
{% macro render_species_card(species) %}
    <div class="species-card">
        <h3>{{ species.name }}</h3>
        <p><em>{{ species.scientific_name }}</em></p>
        <p>Populacja: {{ species.population }}</p>
    </div>
{% endmacro %}

{# W innych templates #}
{% from 'macros.html' import render_species_card %}

{% for species in species_list %}
    {{ render_species_card(species) }}
{% endfor %}

Podsumowanie

W tej lekcji nauczyłeś/aś się:

  • Dlaczego templates są lepsze niż hardcoded HTML
  • Składnia Jinja2 ({{ }}, {% %}, {# #})
  • Zmienne i wyrażenia
  • Control structures (if, for)
  • Filtry (|upper, |length, |default)
  • Template inheritance (extends, blocks)
  • Static files (CSS, JS, images)
  • url_for() w templates
  • Kompletna aplikacja Safari Database z templates

Analogia Safari finalna: Jinja2 templates to jak genetyczne szablony DNA - masz bazową strukturę (base.html = DNA przodka), którą rozszerzasz w potomkach (child templates = DNA potomka) z unikalnymi cechami (blocks)! Wszystkie gatunki (templates) dziedziczą wspólne cechy (nawigacja, footer), ale mają własne unikalności (treść)!

Następna lekcja: Darwin pokaże Ci Flask-WTF - formularze i walidację danych w profesjonalny sposób!

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Jak wyrenderować szablon 'species.html' z zmienną 'animals'?

  2. 2. Czym jest Jinja2 w kontekście Flask?

To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Układanie w poziomie

    Jak wygląda składnia wyświetlania zmiennej species w Jinja2?

  • Układanie w poziomie

    Jak rozpocząć warunek if w Jinja2?

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż pętlę for iterującą po animals w Jinja2:

  • Układanie w pionie

    Ułóż strukturę szablonu Jinja2 z dziedziczeniem:

  • Edytor kodu

    Napisz szablon z pętlą for wyświetlającą nazwy zwierząt w elementach <li>.

  1. Pytanierender_template
  2. PytanieCzym jest Jinja2?
  3. Ułóż w kolejnościWyświetlanie zmiennej Jinja2
  4. PytanieWyświetlanie zmiennej
  5. PytaniePętla for w Jinja2
  6. Ułóż w kolejnościIf w Jinja2
  7. Kliknij w kolejnościPętla for Jinja2
  8. Ułóż w kolejnościStruktura szablonu
  9. Zadanie z kodemTworzenie szablonu

Przydatne artykuły