Kurs Python · Moduł 2: Struktury danych

Projekt: Safari Species Tracker

6 min czytania ·
W tej lekcji8

Witaj! Po tygodniach na szlaku Twój dziennik pęka w szwach, a zespół co chwilę pyta: które zwierzęta są zagrożone, co jest najcięższe, czy widzieliśmy już zebrę? Ręczne przeszukiwanie notatek zajmuje godziny, a program odpowie w ułamku sekundy. Czas zbudować Safari Species Tracker, narzędzie, które krok po kroku połączy wszystko, co poznałeś/aś w tym module.

Krok 1: karta gatunku

Każdy gatunek opisujemy tymi samymi rubrykami, jak kartę w katalogu odkryć. Słownik nadaje się do tego idealnie, bo każda informacja ma czytelną nazwę:

lion = {
    "name": "Lew",
    "category": "ssak",
    "weight_kg": 190,
    "endangered": True,
    "sightings": 5
}

Klucze piszemy po angielsku, jak nazwy zmiennych, a wartości mogą być po polsku. Najważniejsze, żeby każda karta miała te same klucze, bo wtedy kod może bezpiecznie sięgać po ["weight_kg"] przy dowolnym gatunku. Gdyby jednej karcie zabrakło tej rubryki, program zatrzymałby się na błędzie KeyError.

Krok 2: baza gatunków

Bazę budujemy jako listę słowników, w której kolejność kart odpowiada kolejności odkryć:

database = [
    lion,
    {"name": "Zebra", "category": "ssak", "weight_kg": 350, "endangered": False, "sightings": 12},
    {"name": "Flaming", "category": "ptak", "weight_kg": 3, "endangered": False, "sightings": 25},
    {"name": "Krokodyl", "category": "gad", "weight_kg": 450, "endangered": False, "sightings": 7}
]
print(database[1]["name"])  # Zebra

Zapis database[1]["name"] czytaj od lewej: indeks listy wybiera drugą kartę, a klucz słownika wybiera z niej nazwę. Nowy gatunek dopisujesz znaną metodą append():

database.append({"name": "Słoń", "category": "ssak", "weight_kg": 5000,
                 "endangered": True, "sightings": 3})
print(len(database))  # 5

Słoń trafił na koniec bazy, a wcześniejsze karty zostały na swoich miejscach.

Krok 3: raporty

Teraz baza zaczyna odpowiadać na pytania. List comprehension przechodzi przez wszystkie karty i z każdej wyciąga to, czego potrzebujesz, a warunek if zostawia tylko pasujące karty:

names = [s["name"] for s in database]
endangered = [s["name"] for s in database if s["endangered"]]
print(names)       # ['Lew', 'Zebra', 'Flaming', 'Krokodyl', 'Słoń']
print(endangered)  # ['Lew', 'Słoń']

Zmienna s to po kolei każda karta z bazy. Obie listy są nowe, więc baza nie zmieniła się ani trochę. Tak samo policzysz statystyki: funkcja sum() doda liczby z listy, a len() poda liczbę kart.

total_sightings = sum([s["sightings"] for s in database])
average_weight = sum([s["weight_kg"] for s in database]) / len(database)
print(total_sightings)  # 52
print(average_weight)   # 1198.6

Średnia waga wynosi prawie 1200 kg, bo słoń mocno podbija wynik. Pytanie o kategorie zwierząt dotyczy unikalnych wartości, więc odpowiedzią jest zbiór. Wystarczy zamienić nawiasy kwadratowe na klamrowe:

categories = {s["category"] for s in database}
print(sorted(categories))  # ['gad', 'ptak', 'ssak']

Trzy ssaki dały w zbiorze jedną pozycję 'ssak'. Zbiór nie ma kolejności, dlatego do wydruku przepuściłem go przez funkcję sorted(), która zwraca uporządkowaną listę.

Krok 4: funkcja jako klucz

Pytanie o najcięższe zwierzę wymaga porównania kart po wadze. Funkcje max(), min() i sorted() przyjmują parametr key, czyli funkcję, która dla każdej karty podaje wartość do porównania. Najkrócej zapiszesz ją jako lambdę, czyli jednolinijkową funkcję bez nazwy. Zapis lambda s: s["weight_kg"] czytaj: weź kartę s i oddaj jej wagę.

heaviest = max(database, key=lambda s: s["weight_kg"])
lightest = min(database, key=lambda s: s["weight_kg"])
print(heaviest["name"])  # Słoń
print(lightest["name"])  # Flaming

Funkcja max() porównuje wagi, ale zwraca całą kartę słonia, a nie samą wagę. Tę samą lambdę możesz zapisać zwykłą funkcją def get_weight(s): return s["weight_kg"] i podać jako key=get_weight, bez nawiasów. Działa identycznie, ale lambda nie zaśmieca programu nazwą używaną tylko raz, dlatego polecam ją do prostych kluczy.

Krok 5: sortowanie

Ten sam klucz posortuje całą bazę, a parametr reverse=True ułoży karty od najcięższej:

by_weight = sorted(database, key=lambda s: s["weight_kg"], reverse=True)
ranking = [s["name"] for s in by_weight]
print(ranking)  # ['Słoń', 'Krokodyl', 'Zebra', 'Lew', 'Flaming']

Funkcja sorted() zwróciła nową listę, więc database wciąż trzyma karty w kolejności odkryć. Metoda database.sort() z tym samym kluczem też by zadziałała, ale nadpisałaby tę historię. A jeśli chcesz pogrupować zwierzęta według kategorii, a w każdej grupie ułożyć je od najlżejszego? Klucz może zwrócić krotkę, a Python porówna krotki element po elemencie: najpierw kategorię, a przy remisie wagę.

grouped = sorted(database, key=lambda s: (s["category"], s["weight_kg"]))
order = [s["name"] for s in grouped]
print(order)  # ['Krokodyl', 'Flaming', 'Lew', 'Zebra', 'Słoń']

Gad, ptak i ssaki stoją w alfabetycznej kolejności kategorii, a trzy ssaki ułożyły się od lwa do słonia. Krotka, którą znasz jako niezmienny zapis, pracuje tu jako klucz sortowania na dwóch poziomach.

Krok 6: wyszukiwanie

Zespół pyta, czy zebra jest już w bazie. Poniższa funkcja przegląda karty po kolei i zwraca pierwszą pasującą. Metoda tekstu lower() zamienia litery na małe, więc "zebra" i "Zebra" znaczą to samo.

def find_species(database, name):
    for species in database:
        if species["name"].lower() == name.lower():
            return species
    return None

Gdy return odda kartę, funkcja od razu się kończy. Dopiero gdy pętla przejdzie przez całą bazę bez trafienia, zwracamy None. Bazę przekazujemy jako parametr, więc funkcja zadziała z każdą listą kart.

Krok 7: dziennik obserwacji

Każda obserwacja w terenie to para: gatunek i miejsce. Takiego wpisu nie należy zmieniać, więc zapisujemy go jako krotkę, a cały dzień jako listę krotek. Zapis x += 1 to skrót od x = x + 1:

log = [("Zebra", "wodopój"), ("Lew", "sawanna"), ("Zebra", "rzeka")]
for animal, place in log:
    found = find_species(database, animal)
    if found is not None:
        found["sightings"] += 1
print(database[1]["sightings"])  # 14

Pętla rozpakowuje każdą krotkę na animal i place, a warunek is not None przepuszcza tylko gatunki z bazy. Znaleziona karta to ten sam słownik, który leży w bazie, a nie kopia, dlatego zebra ma teraz 14 obserwacji zamiast 12. Zmieniają się karty, nie krotki: wpisy w dzienniku zostają takie, jak zanotował je tropiciel.

Na koniec dnia zadaję zespołowi pytanie: których gatunków z bazy dziś nie widzieliśmy? To różnica dwóch zbiorów, a comprehension rozpakowuje krotkę tak samo jak pętla:

seen_today = {animal for animal, place in log}
all_species = {s["name"] for s in database}
print(all_species - seen_today)  # {'Flaming', 'Krokodyl', 'Słoń'}

Zebra pojawiła się w dzienniku dwa razy, ale w zbiorze seen_today jest tylko raz. Operator - zostawił gatunki, których nie ma w dzienniku, i to ich jutro poszukają tropiciele.

Krok 8: menu

Ostatni element to menu, dzięki któremu z trackera skorzysta cały zespół. Pętla while True pyta o wybór przez input(), a break kończy program:

while True:
    choice = input("1 - zagrożone, 2 - szukaj, 0 - koniec: ")
    if choice == "1":
        print(endangered)
    elif choice == "2":
        name = input("Gatunek: ")
        print(find_species(database, name))
    elif choice == "0":
        break

Porównujemy wybór z tekstem "1", a nie z liczbą, bo input() zawsze zwraca napis. Każda opcja wywołuje coś, co już masz, więc menu pozostaje krótkie, a kolejna opcja, na przykład sortowanie, to po prostu nowa gałąź elif.

W zadaniach, które zaraz dostaniesz, zbudujesz tracker krok po kroku, a gotowy program wyślesz mentorowi. Pamiętaj: dobry tracker to dobrze dobrane struktury, czyli słownik na kartę, lista na bazę, krotka na wpis z terenu i zbiór na pytania o unikalne gatunki.

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Która operacja modyfikuje oryginalną listę?

  2. 2. Co się stanie, gdy użyjemy dict['key'], a klucz nie istnieje?

  3. 3. Którą strukturę wybierzesz do przechowywania unikalnych elementów?

Zadania praktyczne w grze

  • Edytor kodu

    Utwórz słownik 'species_template' z kluczami: name, category, weight, dangerous, habitat

  • Edytor kodu

    Utwórz listę 'species_list' z 3 gatunkami. Każdy gatunek to słownik z kluczami jak w species_template: name, category, weight, dangerous, habitat

  • Edytor kodu

    Napisz funkcję find_species(database, name), która przegląda listę słowników database i zwraca słownik gatunku o podanej nazwie albo None, gdy takiego gatunku nie ma

  • Układanie w poziomie

    Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:

  • Edytor kodu

    Utwórz listę species_list z 3 gatunkami (słowniki z kluczami name i weight), posortuj ją funkcją sorted() z parametrem key od najlżejszego gatunku według klucza 'weight' i zapisz wynik w zmiennej by_weight

  • Edytor kodu

    Stwórz kompletny Safari Species Tracker: listę słowników z gatunkami, co najmniej 3 funkcje (def) - dodawanie gatunku (append), wyszukiwanie po nazwie i sortowanie według wagi (sorted) - oraz menu w pętli while, które pobiera wybór przez input(); opcja 0 kończy program

  • Układanie w poziomie

    Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki algorytmu Bubble Sort:

  1. Zadanie z kodemProjekt - Struktura danych
  2. Zadanie z kodemProjekt - Lista gatunków
  3. Zadanie z kodemProjekt - Wyszukiwanie
  4. Ułóż w kolejnościTworzenie krotki
  5. Zadanie z kodemProjekt - Sortowanie
  6. Zadanie z kodemProjekt - Kompletny tracker
  7. Ułóż w kolejnościTworzenie zbioru
  8. Ułóż w kolejnościSortowanie bąbelkowe - kroki
  9. PytaniePodsumowanie - Listy
  10. PytaniePodsumowanie - Słowniki
  11. PytaniePodsumowanie - Struktury
  12. Projekt do wysłaniaWyślij Safari Species Tracker do mentora
  13. WideoPodsumowanie modułu

Przydatne artykuły