Kurs JavaScript i TypeScript · Moduł 11: Testowanie z Jest
Framework Jest - podstawy
W tej lekcji5
W poprzedniej lekcji test pojawił się jak gotowy czujnik. Tylko kto go uruchamia, zbiera wyniki i podnosi alarm, gdy coś pójdzie nie tak? Potrzebujesz centrum kontroli, które samo znajdzie pliki z testami, wykona je i zamelduje, co przeszło, a co nie.
Jest należy do najpopularniejszych narzędzi do testowania JavaScriptu i TypeScriptu. Powstał w Facebooku (dziś Meta), a od 2022 roku rozwija go OpenJS Foundation. W naszym Parku Jurajskim Jest będzie głównym narzędziem do weryfikacji systemów bezpieczeństwa - w tym module opieramy się na jego wersji 30.
Instalacja i konfiguracja
Jest instalujesz jako zależność deweloperską: trafia do sekcji devDependencies w pliku package.json, bo potrzebujesz go podczas pracy nad kodem, a nie na produkcji. Oto komendy, od których zaczyna się każdy projekt:
# Instalacja Jest
npm install --save-dev jest
# Dla TypeScript
npm install --save-dev jest ts-jest @types/jest
# Inicjalizacja konfiguracji
npm init jest@latestPierwsza komenda wystarczy do testowania JavaScriptu, druga dokłada paczki dla TypeScriptu - wrócimy do nich w lekcji o testowaniu TS. Ostatnia uruchamia kreator, który zada kilka pytań i zapisze plik konfiguracyjny. W starszych wersjach służyła do tego komenda npx jest --init, ale Jest 30 ją usunął. Warto też dopisać w package.json skrypt "test": "jest" - wtedy całą baterię testów uruchomisz przez npm test.
Struktura testu
Każdy test w Jest składa się z trzech kluczowych elementów: describe, it (lub test) oraz expect. Nie musisz ich importować, bo Jest udostępnia je jako funkcje globalne w każdym pliku testowym. Same pliki też znajdzie bez Twojej pomocy: domyślnie uruchamia wszystko, co kończy się na .test.js lub .spec.js (także w wariantach TypeScript), oraz pliki w folderze __tests__.
describe - grupowanie testów
describe to blok grupujący powiązane testy. Pomyśl o nim jak o wybiegu w parku - grupuje dinozaury tego samego gatunku. Pierwszy argument to nazwa grupy, drugi to funkcja, w której umieszczasz testy:
describe('DinosaurEnclosure', () => {
// Wszystkie testy związane z wybiegiem dinozaurów
});Sam describe niczego nie sprawdza. Porządkuje raport: w wynikach zobaczysz nazwę DinosaurEnclosure, a pod nią wszystkie testy z tego wybiegu. Bloki można zagnieżdżać, co zobaczysz za chwilę w pełnym przykładzie.
it / test - pojedynczy przypadek testowy
it i test są zamienne - oba definiują pojedynczy test. Dokumentacja Jesta opisuje it wprost jako alias test: to ta sama funkcja pod dwiema nazwami. Konwencja: it czyta się jak zdanie w języku angielskim. W jednym describe możesz nawet mieszać obie formy:
describe('DinosaurEnclosure', () => {
it('should have a fence', () => {
// sprawdzenie
});
test('fence is electrified', () => {
// sprawdzenie
});
});Oba testy działają identycznie. Pierwszy czyta się jak zdanie "it should have a fence", czyli "powinien mieć ogrodzenie". Polecam it wewnątrz describe, a test dla testów luzem, ale najważniejsza jest konsekwencja w całym projekcie.
expect - asercje
expect to serce każdego testu. Porównuje rzeczywisty wynik z oczekiwanym. Zapis zawsze ma dwie części: expect(wartość) opakowuje wynik, a matcher, np. toBe czy toEqual, mówi, czego oczekujesz. createEnclosure to fabryka zwracająca obiekt wybiegu z nazwą, pojemnością i pustą listą dinozaurów:
describe('DinosaurEnclosure', () => {
it('should have correct capacity', () => {
const enclosure = createEnclosure('T-Rex Zone', 5);
expect(enclosure.capacity).toBe(5);
});
it('should start empty', () => {
const enclosure = createEnclosure('Raptor Pen', 10);
expect(enclosure.dinosaurs).toEqual([]);
expect(enclosure.dinosaurs.length).toBe(0);
});
});Gdy asercja zawiedzie, Jest przerywa tylko ten jeden test, pokazuje wartość oczekiwaną (Expected) i otrzymaną (Received), po czym przechodzi do następnego. Dlaczego dla pustej tablicy użyliśmy toEqual, a nie toBe, wyjaśnię w lekcji o matcherach.
Kompletny przykład
Zobaczmy pełny przykład testowania modułu zarządzania dinozaurami. Najpierw kod produkcyjny: createDinosaur tworzy okaz z pełnym zdrowiem, a feedDinosaur podnosi zdrowie tylko wtedy, gdy pokarm pasuje do diety, i nigdy powyżej 100:
// dinosaur.js - kod produkcyjny
function createDinosaur(name, species, diet) {
return {
name,
species,
diet,
health: 100,
isAlive: true,
};
}
function feedDinosaur(dinosaur, food) {
if (dinosaur.diet === 'carnivore' && food === 'meat') {
dinosaur.health = Math.min(100, dinosaur.health + 20);
return { success: true, message: 'Dinozaur najedzony!' };
}
if (dinosaur.diet === 'herbivore' && food === 'plants') {
dinosaur.health = Math.min(100, dinosaur.health + 15);
return { success: true, message: 'Dinozaur najedzony!' };
}
return { success: false, message: 'Niewłaściwe jedzenie!' };
}Teraz plik z testami. Dwa zagnieżdżone describe odpowiadają dwóm funkcjom, a każdy it sprawdza jeden scenariusz:
// dinosaur.test.js - testy
describe('Dinosaur Management', () => {
describe('createDinosaur', () => {
it('should create a dinosaur with correct properties', () => {
const rex = createDinosaur('Rex', 'T-Rex', 'carnivore');
expect(rex.name).toBe('Rex');
expect(rex.species).toBe('T-Rex');
expect(rex.diet).toBe('carnivore');
expect(rex.health).toBe(100);
expect(rex.isAlive).toBe(true);
});
});
describe('feedDinosaur', () => {
it('should feed carnivore with meat', () => {
const rex = createDinosaur('Rex', 'T-Rex', 'carnivore');
rex.health = 70;
const result = feedDinosaur(rex, 'meat');
expect(result.success).toBe(true);
expect(rex.health).toBe(90);
});
it('should reject wrong food for carnivore', () => {
const rex = createDinosaur('Rex', 'T-Rex', 'carnivore');
const result = feedDinosaur(rex, 'plants');
expect(result.success).toBe(false);
});
});
});W prawdziwym projekcie plik testów importuje funkcje, np. przez require('./dinosaur'), a dinosaur.js musi je wyeksportować. Zauważ też lukę: test odrzuconego pokarmu nie sprawdza, czy zdrowie Rexa zostało nietknięte. To dobry kandydat na Twój pierwszy samodzielny test.
Uruchamianie testów
Testy uruchamiasz z terminala. Oto cztery warianty, których będziesz używać najczęściej:
# Uruchom wszystkie testy
npx jest
# Uruchom konkretny plik
npx jest dinosaur.test.js
# Uruchom w trybie watch (reaguje na zmiany)
npx jest --watch
# Uruchom z raportowaniem pokrycia kodu
npx jest --coverageTryb --watch po każdym zapisie uruchamia ponownie tylko testy związane ze zmienionymi plikami (zmiany wykrywa przez Gita), a --coverage tworzy raport pokrycia: pokazuje, które linie kodu wykonał choć jeden test, a których nie odwiedził żaden.
Wzorzec AAA (Arrange-Act-Assert)
Każdy dobry test powinien być napisany według wzorca AAA: Arrange (przygotuj), Act (wykonaj), Assert (sprawdź). Trzy części oddzielone pustą linią sprawiają, że test czyta się jak raport z inspekcji:
it('should increase health when fed correctly', () => {
// Arrange (Przygotowanie) - stwórz potrzebne obiekty
const dino = createDinosaur('Brachio', 'Brachiosaurus', 'herbivore');
dino.health = 60;
// Act (Akcja) - wykonaj testowaną operację
const result = feedDinosaur(dino, 'plants');
// Assert (Sprawdzenie) - zweryfikuj wynik
expect(result.success).toBe(true);
expect(dino.health).toBe(75);
});Kod produkcyjny się nie zmienił - zmienił się tylko porządek testu, dzięki któremu od razu widać, co jest przygotowaniem, a co właściwym sprawdzeniem. Moja rada: jedna akcja w sekcji Act. Jeśli wywołujesz tam trzy różne funkcje, prawdopodobnie piszesz trzy testy naraz.
W następnej lekcji poznasz cały arsenał matcherów. W laboratorium poniżej działa uproszczona symulacja describe, it i expect napisana w czystym JavaScripcie, bo Sandpack nie uruchamia prawdziwego Jesta.
Pamiętaj: describe to wybieg, it to pojedyncza inspekcja, a expect to czujnik, który melduje PASS albo FAIL.
Kod do tej lekcji: index.js
// Jest - Podstawy frameworka testowego
console.log("=== Park Jurajski - System Testowania Jest ===\n");
// Symulacja frameworka Jest (Sandpack nie uruchamia prawdziwego Jest)
// Pokaz struktury: describe, it/test, expect
// --- Mini implementacja Jest ---
const results = { passed: 0, failed: 0, suites: [] };
function describe(name, fn) {
const suite = { name, tests: [] };
results.suites.push(suite);
const prevSuite = results.currentSuite;
results.currentSuite = suite;
fn();
results.currentSuite = prevSuite;
}
function it(name, fn) {
try {
fn();
results.currentSuite.tests.push({ name, status: "PASS" });
results.passed++;
} catch (e) {
results.currentSuite.tests.push({ name, status: "FAIL", error: e.message });
results.failed++;
}
}
const test = it; // test i it sa zamienne
function expect(actual) {
return {
toBe(expected) {
if (actual !== expected)
throw new Error(`Expected ${expected}, got ${actual}`);
},
toEqual(expected) {
if (JSON.stringify(actual) !== JSON.stringify(expected))
throw new Error(`Expected ${JSON.stringify(expected)}, got ${JSON.stringify(actual)}`);
},
toHaveLength(expected) {
if (actual.length !== expected)
throw new Error(`Expected length ${expected}, got ${actual.length}`);
},
toBeTruthy() {
if (!actual) throw new Error(`Expected truthy, got ${actual}`);
},
not: {
toBe(expected) {
if (actual === expected) throw new Error(`Expected not ${expected}`);
}
}
};
}
// --- Kod produkcyjny ---
function createDinosaur(name, species, diet) {
return { name, species, diet, health: 100, isAlive: true };
}
function feedDinosaur(dinosaur, food) {
if (dinosaur.diet === "carnivore" && food === "meat") {
dinosaur.health = Math.min(100, dinosaur.health + 20);
return { success: true, message: "Dinozaur najedzony!" };
}
if (dinosaur.diet === "herbivore" && food === "plants") {
dinosaur.health = Math.min(100, dinosaur.health + 15);
return { success: true, message: "Dinozaur najedzony!" };
}
return { success: false, message: "Niewlasciwe jedzenie!" };
}
// --- Testy ---
describe("Dinosaur Management", () => {
describe("createDinosaur", () => {
it("should create a dinosaur with correct properties", () => {
const rex = createDinosaur("Rex", "T-Rex", "carnivore");
expect(rex.name).toBe("Rex");
expect(rex.species).toBe("T-Rex");
expect(rex.diet).toBe("carnivore");
expect(rex.health).toBe(100);
expect(rex.isAlive).toBe(true);
});
it("should create herbivore dinosaur", () => {
const brachio = createDinosaur("Brachio", "Brachiosaurus", "herbivore");
expect(brachio.diet).toBe("herbivore");
expect(brachio.health).toBe(100);
});
});
describe("feedDinosaur", () => {
it("should feed carnivore with meat (AAA pattern)", () => {
// Arrange
const rex = createDinosaur("Rex", "T-Rex", "carnivore");
rex.health = 70;
// Act
const result = feedDinosaur(rex, "meat");
// Assert
expect(result.success).toBe(true);
expect(rex.health).toBe(90);
});
it("should reject wrong food for carnivore", () => {
const rex = createDinosaur("Rex", "T-Rex", "carnivore");
const result = feedDinosaur(rex, "plants");
expect(result.success).toBe(false);
});
it("should feed herbivore with plants", () => {
const brachio = createDinosaur("Brachio", "Brachiosaurus", "herbivore");
brachio.health = 50;
const result = feedDinosaur(brachio, "plants");
expect(result.success).toBe(true);
expect(brachio.health).toBe(65);
});
});
});
// --- Wyswietl wyniki ---
console.log("Test Results:\n");
results.suites.forEach(suite => {
console.log(` ${suite.name}`);
suite.tests.forEach(t => {
const icon = t.status === "PASS" ? "PASS" : "FAIL";
console.log(` [${icon}] ${t.name}`);
if (t.error) console.log(` ${t.error}`);
});
});
console.log(`\nTotal: ${results.passed} passed, ${results.failed} failed`);Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Co oznacza wzorzec AAA stosowany w testach jednostkowych?
2. Jaki jest cel funkcji expect() w Jest?
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Uzupełnij brakujące asercje w testach dla funkcji getDinosaurSpecies.
- Klikanie w kolejności
Ułóż elementy podstawowego testu Jest:
- Edytor kodu
Napisz testy dla systemu punktów życia dinozaura używając describe, it, expect.