Kurs Vue.js · Moduł 4: Computed i watch

watchEffect - Automatyczne Śledzenie

4 min czytania ·
W tej lekcji4

Dyżurny inżynier dopisał do komunikatu watchera trzecią wartość, poziom baterii, ale zapomniał dodać ją do tablicy źródeł. Przez tydzień dziennik pokazywał nieaktualne stany baterii, bo watcher budził się tylko przy zmianie dwóch pierwszych parametrów. Przy watch lista źródeł i treść callbacku żyją osobno, więc łatwo je rozsynchronizować. watchEffect usuwa ten problem: piszesz tylko efekt, a Vue sam ustala, z jakich danych on korzysta.

Podstawy watchEffect

watchEffect przyjmuje jedną funkcję, nazywaną efektem. Vue uruchamia ją od razu, w chwili tworzenia watchera, i podczas tego uruchomienia zapisuje każdą reaktywną wartość, którą efekt odczytał. Te wartości stają się zależnościami, a zmiana dowolnej z nich uruchamia efekt ponownie.

<script setup>
import { ref, watchEffect } from 'vue'

const count = ref(0)
const message = ref('Hello')

// Automatycznie śledzi count i message
watchEffect(() => {
  console.log(`Count: ${count.value}, Message: ${message.value}`)
})

// Wywoła się:
// 1. Natychmiast przy inicjalizacji
// 2. Gdy count się zmieni
// 3. Gdy message się zmieni
</script>

Konsola pokaże pierwszy wpis, zanim cokolwiek zmienisz, a kolejne po każdej zmianie count lub message. Zależnościami są jednak tylko wartości odczytane podczas ostatniego przebiegu: jeśli efekt czyta coś wyłącznie w gałęzi if, która się nie wykonała, zmiana tej wartości go nie obudzi. Uważaj też na efekty asynchroniczne, bo śledzone są tylko odczyty wykonane przed pierwszym await. Watcher utworzony w <script setup> zatrzyma się sam przy odmontowaniu komponentu, a szczegóły zatrzymywania poznasz w następnej lekcji.

watch vs watchEffect

Oba narzędzia potrafią wykonać tę samą pracę, różnią się sposobem działania. Porównaj je na jednym liczniku, obserwowanym na dwa sposoby jednocześnie.

import { ref, watch, watchEffect } from 'vue'

const count = ref(0)

// watch - jawne źródło, dostęp do oldValue
watch(count, (newVal, oldVal) => {
  console.log(`${oldVal} → ${newVal}`)
})

// watchEffect - automatyczne śledzenie, brak oldValue
watchEffect(() => {
  console.log(`Count: ${count.value}`)
})

watch dostaje źródło jawnie i podaje starą wartość, więc po zmianie licznika wypisze 0 → 1. watchEffect wypisze samo Count: 0 od razu przy starcie, a potem Count: 1, bo starej wartości nie zna - widzi tylko stan bieżący. Różnice zebrane w tabeli:

CechawatchwatchEffect
ŹródłoJawneAutomatyczne
oldValueTakNie
immediateOpcjonalneZawsze
LazyTakNie

Wiersz "Lazy" oznacza, że watch domyślnie czeka na pierwszą zmianę, a watchEffect rusza od razu. Które wybrać? Polecam watch w kodzie, który będą czytać inni: źródło widać w pierwszej linijce, jak w specyfikacji czujnika. Po watchEffect sięgaj wtedy, gdy efekt korzysta z kilku wartości, każda z nich ma go wywołać, a stara wartość nie jest potrzebna.

Cleanup w watchEffect

Efekty często uruchamiają pracę, która trwa: zapytanie do serwera, interwał, połączenie. Gdy id zmieni się, zanim poprzednie zapytanie wróci, spóźniona odpowiedź może nadpisać nową. Dlatego efekt dostaje jako pierwszy argument funkcję onCleanup. Rejestrujesz w niej sprzątanie, a Vue wywoła je przed kolejnym uruchomieniem efektu i przy zatrzymaniu watchera. Do anulowania zapytania służy AbortController: jego pole signal przekazujesz do fetch, a metoda abort() przerywa trwające żądanie.

<script setup>
import { ref, watchEffect } from 'vue'

const id = ref(1)

watchEffect((onCleanup) => {
  const controller = new AbortController()

  fetch(`/api/artwork/${id.value}`, {
    signal: controller.signal
  })
    .then(res => res.json())
    .then(data => console.log(data))

  // Cleanup - wywoływane przed każdym ponownym uruchomieniem
  onCleanup(() => {
    controller.abort()
  })
})
</script>

Gdy id zmieni się z 1 na 2, Vue najpierw wywoła sprzątanie i przerwie zapytanie o numer 1, a dopiero potem uruchomi efekt dla numeru 2. Sprzątanie nie pomija żadnego przebiegu - efekt nadal reaguje na każdą zmianę. Przerwany fetch odrzuca obietnicę błędem AbortError, więc w prawdziwym panelu dopisz obsługę tego jednego błędu. Pełny wzorzec zobaczysz w następnej lekcji. Od Vue 3.5 istnieje też importowana funkcja onWatcherCleanup(), ale trzeba ją wywołać synchronicznie, przed pierwszym await.

watchPostEffect i watchSyncEffect

Domyślnie watchEffect działa w trybie flush: 'pre', czyli wykonuje efekt przed aktualizacją DOM. Gdy potrzebujesz odczytać już odświeżony DOM, na przykład zmierzyć wysokość panelu po dodaniu wiersza, użyj watchPostEffect, czyli watchEffect z flush: 'post'. watchSyncEffect to wariant z flush: 'sync', uruchamiany synchronicznie przy każdej pojedynczej zmianie.

import { watchEffect, watchPostEffect, watchSyncEffect } from 'vue'

// Domyślnie - przed aktualizacją DOM
watchEffect(() => { /* ... */ })

// Po aktualizacji DOM
watchPostEffect(() => {
  // Tutaj DOM jest już zaktualizowany
})

// Synchronicznie - natychmiast przy zmianie
watchSyncEffect(() => {
  // Uwaga: może wpływać na wydajność
})

Kolejność od najwcześniejszego do najpóźniejszego jest stała: sync natychmiast przy zmianie, pre przed aktualizacją DOM, post po niej. Wariant synchroniczny nie grupuje zmian, więc trzy przypisania pod rząd to trzy uruchomienia efektu. Traktuj go jako wyjątek, a nie domyślny wybór.

Pamiętaj: watchEffect to autopilot telemetrii - sam wykrywa, z których czujników korzysta, i startuje od razu, bez czekania na pierwszą zmianę.

Kod do tej lekcji: App.vue
<script setup>
import { ref, watchEffect } from 'vue'

// NOVA LAB - Auto-Tracking System with watchEffect()
const solarPanelAngle = ref(45)
const sunIntensity = ref(70)
const batteryCharge = ref(85)
const powerConsumption = ref(1200)

const logs = ref([])

// watchEffect - automatically tracks ALL reactive dependencies
watchEffect(() => {
  // This will re-run whenever ANY dependency changes
  const effectivePower = Math.floor(
    (solarPanelAngle.value / 90) * sunIntensity.value * 30
  )

  const netPower = effectivePower - (powerConsumption.value / 100)

  const timestamp = new Date().toLocaleTimeString()
  logs.value.unshift({
    time: timestamp,
    message: `Power Generation: ${effectivePower}W | Net: ${netPower > 0 ? '+' : ''}${netPower.toFixed(0)}W`,
    color: netPower > 0 ? '#00ff88' : '#ff0044'
  })

  // Auto-adjust battery based on net power
  if (netPower > 0 && batteryCharge.value < 100) {
    batteryCharge.value = Math.min(100, batteryCharge.value + 0.1)
  } else if (netPower < 0 && batteryCharge.value > 0) {
    batteryCharge.value = Math.max(0, batteryCharge.value - 0.1)
  }
})

// Track battery status separately
watchEffect(() => {
  if (batteryCharge.value < 20) {
    const timestamp = new Date().toLocaleTimeString()
    logs.value.unshift({
      time: timestamp,
      message: 'WARNING: Battery critically low!',
      color: '#ff0044'
    })
  }
})

const effectivePower = ref(0)

watchEffect(() => {
  effectivePower.value = Math.floor(
    (solarPanelAngle.value / 90) * sunIntensity.value * 30
  )
})

function optimizePanels() {
  solarPanelAngle.value = 90
}

function nightMode() {
  sunIntensity.value = 5
  solarPanelAngle.value = 0
}

function dayMode() {
  sunIntensity.value = 85
  solarPanelAngle.value = 65
}
</script>

<template>
  <div class="auto-track">
    <div class="header">
      <h1>NOVA LAB Solar Power System</h1>
      <p class="subtitle">watchEffect() - Auto-Dependency Tracking</p>
    </div>

    <div class="visual-panel">
      <div class="solar-panel" :style="{ transform: `rotate(${solarPanelAngle}deg)` }">
        <div class="panel-surface">
          <div class="panel-grid"></div>
          <div class="angle-display">{{ solarPanelAngle }}°</div>
        </div>
      </div>
      <div class="sun-indicator" :style="{ opacity: sunIntensity / 100 }">
        ●
        <div class="sun-rays"></div>
      </div>
    </div>

    <div class="controls-grid">
      <div class="control-card">
        <h3>Sun Intensity</h3>
        <input
          v-model.number="sunIntensity"
          type="range"
          min="0"
          max="100"
          class="slider"
        />
        <div class="value-display">{{ sunIntensity }}%</div>
      </div>

      <div class="control-card">
        <h3>Panel Angle</h3>
        <input
          v-model.number="solarPanelAngle"
          type="range"
          min="0"
          max="90"
          class="slider"
        />
        <div class="value-display">{{ solarPanelAngle }}°</div>
      </div>

      <div class="control-card">
        <h3>Power Consumption</h3>
        <input
          v-model.number="powerConsumption"
          type="range"
          min="500"
          max="2500"
          step="100"
          class="slider"
        />
        <div class="value-display">{{ powerConsumption }}W</div>
      </div>

      <div class="control-card battery">
        <h3>Battery Charge</h3>
        <div class="battery-indicator">
          <div
            class="battery-fill"
            :style="{
              width: batteryCharge + '%',
              background: batteryCharge > 50 ? '#00ff88' : batteryCharge > 20 ? '#ffaa00' : '#ff0044'
            }"
          ></div>
        </div>
        <div class="value-display">{{ batteryCharge.toFixed(1) }}%</div>
      </div>
    </div>

    <div class="stats-panel">
      <div class="stat">
        <span class="stat-label">Effective Power:</span>
        <span class="stat-value power">{{ effectivePower }}W</span>
      </div>
      <div class="stat">
        <span class="stat-label">Net Power:</span>
        <span
          class="stat-value"
          :style="{ color: effectivePower - powerConsumption / 100 > 0 ? '#00ff88' : '#ff0044' }"
        >
          {{ effectivePower - Math.floor(powerConsumption / 100) > 0 ? '+' : '' }}{{ effectivePower - Math.floor(powerConsumption / 100) }}W
        </span>
      </div>
    </div>

    <div class="action-buttons">
      <button @click="optimizePanels" class="optimize">Optimize Panels</button>
      <button @click="nightMode" class="night">Night Mode</button>
      <button @click="dayMode" class="day">Day Mode</button>
    </div>

    <div class="log-panel">
      <h3>Auto-Tracking Log</h3>
      <div class="log-list">
        <div
          v-for="(log, index) in logs.slice(0, 10)"
          :key="index"
          class="log-item"
          :style="{ color: log.color }"
        >
          <span class="log-time">[{{ log.time }}]</span> {{ log.message }}
        </div>
      </div>
    </div>

    <div class="info-box">
      <strong>watchEffect():</strong> Automatically tracks all reactive dependencies!
      No need to specify what to watch - it figures it out on its own.
    </div>
  </div>
</template>

<style>
* {
  margin: 0;
  padding: 0;
  box-sizing: border-box;
}

body {
  font-family: 'Courier New', monospace;
  background: #0a0e27;
  color: #00ff88;
  padding: 20px;
}

.auto-track {
  max-width: 1000px;
  margin: 0 auto;
}

.header {
  text-align: center;
  margin-bottom: 30px;
  padding: 20px;
  background: linear-gradient(135deg, #1a1f4c 0%, #0a0e27 100%);
  border: 2px solid #00ff88;
  border-radius: 10px;
}

.header h1 {
  font-size: 2rem;
  margin-bottom: 10px;
  text-shadow: 0 0 20px #00ff88;
}

.subtitle {
  color: #00b4d8;
  font-size: 1.1rem;
}

.visual-panel {
  display: flex;
  justify-content: space-around;
  align-items: center;
  padding: 40px;
  margin-bottom: 30px;
  background: rgba(0, 180, 216, 0.05);
  border: 2px solid #00b4d8;
  border-radius: 10px;
  position: relative;
}

.solar-panel {
  width: 150px;
  height: 200px;
  transition: transform 0.5s ease;
  transform-origin: center center;
}

.panel-surface {
  width: 100%;
  height: 100%;
  background: linear-gradient(135deg, #001a33 0%, #003366 100%);
  border: 3px solid #00b4d8;
  border-radius: 10px;
  position: relative;
  display: flex;
  align-items: center;
  justify-content: center;
}

.panel-grid {
  position: absolute;
  width: 90%;
  height: 90%;
  background-image:
    repeating-linear-gradient(0deg, transparent, transparent 30px, #00b4d8 30px, #00b4d8 31px),
    repeating-linear-gradient(90deg, transparent, transparent 30px, #00b4d8 30px, #00b4d8 31px);
}

.angle-display {
  position: relative;
  z-index: 1;
  font-size: 1.5rem;
  font-weight: bold;
  color: #00ff88;
  text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}

.sun-indicator {
  font-size: 5rem;
  filter: drop-shadow(0 0 30px #ffaa00);
  transition: opacity 0.3s ease;
  position: relative;
}

.controls-grid {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(220px, 1fr));
  gap: 20px;
  margin-bottom: 20px;
}

.control-card {
  background: rgba(0, 180, 216, 0.05);
  border: 2px solid #00b4d8;
  border-radius: 10px;
  padding: 20px;
  text-align: center;
}

.control-card h3 {
  color: #00b4d8;
  margin-bottom: 15px;
  font-size: 1rem;
}

.slider {
  width: 100%;
  margin: 15px 0;
}

.value-display {
  font-size: 1.5rem;
  font-weight: bold;
  color: #00ff88;
}

.battery-indicator {
  width: 100%;
  height: 30px;
  background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
  border: 2px solid #00ff88;
  border-radius: 5px;
  overflow: hidden;
  margin: 15px 0;
}

.battery-fill {
  height: 100%;
  transition: all 0.3s ease;
}

.stats-panel {
  display: flex;
  justify-content: space-around;
  padding: 20px;
  margin-bottom: 20px;
  background: rgba(0, 255, 136, 0.05);
  border: 2px solid #00ff88;
  border-radius: 10px;
}

.stat {
  text-align: center;
}

.stat-label {
  display: block;
  color: #00b4d8;
  margin-bottom: 10px;
}

.stat-value {
  font-size: 2rem;
  font-weight: bold;
  text-shadow: 0 0 10px currentColor;
}

.stat-value.power {
  color: #00ff88;
}

.action-buttons {
  display: flex;
  gap: 15px;
  justify-content: center;
  margin-bottom: 20px;
}

.action-buttons button {
  padding: 15px 30px;
  font-size: 1rem;
  background: linear-gradient(135deg, #00b4d8 0%, #0077aa 100%);
  color: white;
  border: none;
  border-radius: 5px;
  cursor: pointer;
  font-family: 'Courier New', monospace;
  font-weight: bold;
  transition: all 0.3s ease;
}

.action-buttons button:hover {
  transform: translateY(-2px);
  box-shadow: 0 5px 15px rgba(0, 180, 216, 0.3);
}

.optimize {
  background: linear-gradient(135deg, #00ff88 0%, #00cc66 100%) !important;
}

.night {
  background: linear-gradient(135deg, #333366 0%, #1a1a33 100%) !important;
}

.day {
  background: linear-gradient(135deg, #ffaa00 0%, #ff8800 100%) !important;
}

.log-panel {
  background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
  border: 2px solid #00ff88;
  border-radius: 10px;
  padding: 20px;
  margin-bottom: 20px;
}

.log-panel h3 {
  color: #00ff88;
  margin-bottom: 15px;
}

.log-list {
  max-height: 200px;
  overflow-y: auto;
}

.log-item {
  padding: 8px;
  margin-bottom: 5px;
  background: rgba(0, 255, 136, 0.05);
  border-radius: 4px;
  font-size: 0.9rem;
  animation: fadeIn 0.3s ease;
}

@keyframes fadeIn {
  from { opacity: 0; }
  to { opacity: 1; }
}

.log-time {
  opacity: 0.7;
}

.info-box {
  background: rgba(0, 255, 136, 0.1);
  border: 2px solid #00ff88;
  border-radius: 10px;
  padding: 15px;
  text-align: center;
  color: #00ff88;
  line-height: 1.6;
}
</style>

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Jaka jest kluczowa różnica między watch a watchEffect?

  2. 2. Kiedy watchEffect wykonuje się po raz pierwszy?

To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż poprawną składnię watchEffect:

  • Edytor kodu

    Uzupełnij watchEffect automatycznie śledzące zmiany wielu refs i logujące je.

  • Układanie w pionie

    Ułóż cykl życia watchEffect od utworzenia do czyszczenia:

  • Edytor kodu

    Uzupełnij watch obserwujący tablicę wielu źródeł [sensorA, sensorB, sensorC].

  1. PytanieRóżnica watch vs watchEffect
  2. PytaniewatchEffect immediate
  3. Kliknij w kolejnościSkładnia watchEffect
  4. Zadanie z kodemPraktyka: watchEffect
  5. Pytaniewatch vs watchEffect
  6. PytanieoldValue w watchEffect
  7. Ułóż w kolejnościCykl życia watchEffect
  8. Zadanie z kodemPraktyka: Watch na wiele źródeł

Przydatne artykuły