Kurs Vue.js · Moduł 3: Reaktywność

Głęboka vs Płytka Reaktywność

4 min czytania ·
W tej lekcji5

Vue oferuje różne poziomy reaktywności - jak różne warstwy sensorów w reaktorze.

Telemetria reaktora przysyła co kilka sekund paczkę z tysiącami odczytów. Za każdym razem podmieniasz całą paczkę, a mimo to domyślna reaktywność opakowuje w Proxy każdy zagnieżdżony obiekt, do którego sięgniesz, i śledzi każdy odczyt z osobna. To tak, jakby montować czujnik na każdej śrubie ładunku, choć interesuje Cię tylko to, czy przywieziono nową skrzynię. Na takie sytuacje Vue ma wersje płytkie.

Deep Reactivity (domyślnie)

Domyślnie reaktywność jest głęboka: ref() z obiektem i reactive() śledzą zmiany na każdym poziomie zagnieżdżenia, także w tablicach.

import { ref, reactive } from 'vue'

// ref z obiektem - głęboka reaktywność
const missionControl = ref({
  station: 'NOVA LAB',
  modules: [
    { id: 1, name: 'Oxygen Generator' },
    { id: 2, name: 'Water Recycler' }
  ]
})

// Zmiany na każdym poziomie są reaktywne
missionControl.value.station = 'NOVA LAB Alpha'
missionControl.value.modules[0].name = 'Oxygen Generator Prime'
missionControl.value.modules.push({ id: 3, name: 'Power Core' })
// Wszystkie powyższe wywołają aktualizację panelu kontrolnego

Każda z trzech zmian odświeży panel, bo ref() przekazał obiekt do reactive(), a ten opakowuje zagnieżdżone obiekty, gdy tylko po nie sięgniesz. Dla typowych danych interfejsu to wygodne i wystarczająco szybkie.

shallowRef() - Płytka Reaktywność

shallowRef() przechowuje wartość bez przerabiania jej na Proxy. Reaktywny jest wyłącznie dostęp do .value, czyli podmiana całej zawartości:

import { shallowRef } from 'vue'

const missionControl = shallowRef({
  station: 'NOVA LAB',
  modules: [{ id: 1, name: 'Oxygen Generator' }]
})

// Tylko zamiana .value jest reaktywna
missionControl.value.station = 'Nowa nazwa' // NIE wywoła aktualizacji!
missionControl.value.modules.push({ id: 2, name: 'Water Recycler' }) // NIE wywoła aktualizacji!

// TO zadziała - zamiana całego obiektu
missionControl.value = {
  station: 'NOVA LAB Beta',
  modules: []
}

Dwie pierwsze zmiany naprawdę zapisują się w pamięci - nie zmienia się tylko ekran, bo Vue o nich nie wie. Pojawią się dopiero przy najbliższym renderze wywołanym przez coś innego. Żeby zmienić jedno pole w shallowRef o nazwie sensorData, zbuduj nowy obiekt operatorem rozproszenia:

sensorData.value = {
  ...sensorData.value,
  temperature: 3000
}

Nowy obiekt przechodzi przez setter .value, więc widok się odświeży, a stara paczka danych zostaje nietknięta. Kopiowanie ogromnej tablicy tylko po to, by dopisać jeden element, bywa jednak marnotrawstwem. Wtedy zmieniasz zawartość w miejscu i wołasz triggerRef(), który ręcznie uruchamia wszystko, co zależy od płytkiego refa:

import { shallowRef, triggerRef } from 'vue'

const readings = shallowRef([])

readings.value.push({ id: 1, temperature: 2500 }) // widok jeszcze nie wie
triggerRef(readings) // wymuś aktualizację

Po triggerRef widok odświeży się raz. Odpowiedzialność za to wywołanie spoczywa na Tobie - zapomnisz o nim, a panel pokaże stare dane.

shallowReactive()

shallowReactive() robi reaktywne tylko właściwości pierwszego poziomu. Zagnieżdżone obiekty są przechowywane bez zmian, więc Vue nie widzi ich wnętrza:

import { shallowReactive } from 'vue'

const missionControl = shallowReactive({
  station: 'NOVA LAB',
  location: {
    planet: 'Mars',
    year: 2087
  }
})

missionControl.station = 'Nowa stacja' // Reaktywne - poziom 1
missionControl.location.planet = 'Europa' // NIE reaktywne - poziom 2

// Musisz zastąpić cały obiekt location
missionControl.location = { planet: 'Europa', year: 2087 }

Podmiana location to zmiana właściwości pierwszego poziomu, dlatego działa. Dokumentacja ostrzega: struktury płytkie stosuj tylko jako główny stan komponentu i nie zagnieżdżaj ich w obiektach głęboko reaktywnych, bo powstaje drzewo o niespójnym zachowaniu.

Kiedy używać shallow?

Wersje płytkie to narzędzie optymalizacji, a nie nowy domyślny wybór:

SytuacjaUżyj
Duże obiekty z APIshallowRef
Biblioteki zewnętrzneshallowRef
Optymalizacja wydajnościshallow*
Typowe dane UIref/reactive

Moja rada: zaczynaj od ref i reactive, a po wersje płytkie sięgaj przy dużych, niezmiennych danych albo stanie zarządzanym przez zewnętrzną bibliotekę.

Praktyczny Przykład

Panel monitoringu pobiera dane z sensorów i zawsze podmienia całą paczkę. Szablon pokazuje nazwę systemu i przycisk odświeżania:

<template>
  <div class="sensor-display" style="background: #0a0e27; color: #00ff88;">
    <h2>{{ sensorData.systemName }}</h2>
    <button @click="refreshData">Odśwież odczyty</button>
  </div>
</template>

Skrypt trzyma dane w shallowRef, a funkcja asynchroniczna pobiera nowe przez fetch, przeglądarkowe API do zapytań sieciowych:

<script setup>
import { shallowRef } from 'vue'

// Duże dane z sensorów - płytka reaktywność
const sensorData = shallowRef({
  systemName: 'Reactor Monitoring',
  readings: [] // Tysiące odczytów z sensorów
})

async function refreshData() {
  const response = await fetch('/api/sensors')
  // Zamiana całego obiektu - reaktywne
  sensorData.value = await response.json()
}
</script>

await czeka na odpowiedź, a potem przypisanie do .value odświeża panel. Vue nie opakowuje tysięcy odczytów, bo nikt ich pojedynczo nie modyfikuje. W następnej lekcji wyciągniesz pojedyncze właściwości z obiektu reaktywnego, nie zrywając połączenia.

Zapamiętaj: głęboka reaktywność to czujnik na każdej śrubie, a płytka to jeden czujnik na włazie - zauważy tylko wymianę całego ładunku albo ręczny sygnał triggerRef.

Kod do tej lekcji: App.vue
<script setup>
import { reactive, toRef, toRefs } from 'vue'

// toRef() i toRefs() - Ekstrakcja reaktywnych właściwości
// System zarządzania członkami załogi NOVA LAB

const crewMember = reactive({
  id: 'CREW-001',
  name: 'Dr. Sarah Chen',
  role: 'Chief Engineer',
  status: 'ACTIVE',
  stats: {
    health: 95,
    energy: 80,
    morale: 90
  },
  certifications: ['Reactor Operations', 'EVA Specialist', 'Life Support'],
  missions: 12
})

// toRef() - tworzy ref do pojedynczej właściwości
// Pozostaje reaktywna i zsynchronizowana z oryginalnym obiektem
const memberName = toRef(crewMember, 'name')
const memberStatus = toRef(crewMember, 'status')
const memberHealth = toRef(crewMember.stats, 'health')

// toRefs() - tworzy refs do wszystkich właściwości obiektu
// Przydatne przy destructuring
const { role, missions } = toRefs(crewMember)

// Drugi członek załogi dla demonstracji
const secondCrew = reactive({
  id: 'CREW-002',
  name: 'Cpt. Marcus Rodriguez',
  role: 'Mission Commander',
  status: 'ACTIVE',
  stats: {
    health: 88,
    energy: 75,
    morale: 85
  },
  certifications: ['Command', 'Navigation', 'Emergency Response'],
  missions: 25
})

// Używamy toRefs() do destrukturyzacji
const {
  name: secondName,
  role: secondRole,
  missions: secondMissions,
  status: secondStatus
} = toRefs(secondCrew)

// Funkcje do modyfikacji
function updateStatus(newStatus) {
  // Modyfikacja przez toRef - zmienia oryginalny obiekt
  memberStatus.value = newStatus
}

function decreaseHealth() {
  // Modyfikacja przez toRef - wpływa na oryginalny obiekt
  if (memberHealth.value > 0) {
    memberHealth.value -= 10
  }
}

function increaseMissions() {
  // Modyfikacja przez toRefs - wpływa na oryginalny obiekt
  missions.value++
}

function changeRole(newRole) {
  // Modyfikacja przez toRefs - wpływa na oryginalny obiekt
  role.value = newRole
}

function promoteSecondCrew() {
  secondMissions.value++
  if (secondMissions.value > 30) {
    secondRole.value = 'Senior Commander'
    secondStatus.value = 'VETERAN'
  }
}
</script>

<template>
  <div class="crew-management">
    <div class="header">
      <h1>ZARZĄDZANIE ZAŁOGĄ - NOVA LAB</h1>
      <p class="subtitle">toRef() i toRefs() - Ekstrakcja reaktywnych właściwości</p>
    </div>

    <div class="crew-grid">
      <!-- Pierwszy członek załogi - toRef() -->
      <div class="crew-card">
        <div class="crew-header">
          <h2>{{ crewMember.name }}</h2>
          <span :class="'status-badge status-' + crewMember.status.toLowerCase()">
            {{ crewMember.status }}
          </span>
        </div>

        <div class="crew-info">
          <p><strong>ID:</strong> {{ crewMember.id }}</p>
          <p><strong>Rola:</strong> {{ crewMember.role }}</p>
          <p><strong>Misje:</strong> {{ crewMember.missions }}</p>
        </div>

        <div class="stats-section">
          <h3>Statystyki</h3>
          <div class="stat-bar">
            <label>Zdrowie</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill health" :style="{ width: crewMember.stats.health + '%' }">
                {{ crewMember.stats.health }}%
              </div>
            </div>
          </div>
          <div class="stat-bar">
            <label>Energia</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill energy" :style="{ width: crewMember.stats.energy + '%' }">
                {{ crewMember.stats.energy }}%
              </div>
            </div>
          </div>
          <div class="stat-bar">
            <label>Morale</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill morale" :style="{ width: crewMember.stats.morale + '%' }">
                {{ crewMember.stats.morale }}%
              </div>
            </div>
          </div>
        </div>

        <div class="certifications">
          <h3>Certyfikaty</h3>
          <div class="cert-tags">
            <span v-for="cert in crewMember.certifications" :key="cert" class="cert-tag">
              {{ cert }}
            </span>
          </div>
        </div>

        <div class="controls">
          <button @click="updateStatus('ON_MISSION')" class="btn btn-small">
            Wyślij na misję
          </button>
          <button @click="updateStatus('RESTING')" class="btn btn-small">
            Odpoczynek
          </button>
          <button @click="decreaseHealth()" class="btn btn-small btn-warning">
            Symuluj uraz
          </button>
          <button @click="increaseMissions()" class="btn btn-small btn-success">
            Dodaj misję
          </button>
        </div>

        <div class="code-box">
          <pre>// toRef() - pojedyncza właściwość
const name = toRef(crewMember, 'name')
const health = toRef(crewMember.stats, 'health')

// Modyfikacja
health.value -= 10</pre>
        </div>
      </div>

      <!-- Drugi członek załogi - toRefs() -->
      <div class="crew-card">
        <div class="crew-header">
          <h2>{{ secondCrew.name }}</h2>
          <span :class="'status-badge status-' + secondCrew.status.toLowerCase()">
            {{ secondCrew.status }}
          </span>
        </div>

        <div class="crew-info">
          <p><strong>ID:</strong> {{ secondCrew.id }}</p>
          <p><strong>Rola:</strong> {{ secondRole }}</p>
          <p><strong>Misje:</strong> {{ secondMissions }}</p>
        </div>

        <div class="stats-section">
          <h3>Statystyki</h3>
          <div class="stat-bar">
            <label>Zdrowie</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill health" :style="{ width: secondCrew.stats.health + '%' }">
                {{ secondCrew.stats.health }}%
              </div>
            </div>
          </div>
          <div class="stat-bar">
            <label>Energia</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill energy" :style="{ width: secondCrew.stats.energy + '%' }">
                {{ secondCrew.stats.energy }}%
              </div>
            </div>
          </div>
          <div class="stat-bar">
            <label>Morale</label>
            <div class="progress">
              <div class="progress-fill morale" :style="{ width: secondCrew.stats.morale + '%' }">
                {{ secondCrew.stats.morale }}%
              </div>
            </div>
          </div>
        </div>

        <div class="certifications">
          <h3>Certyfikaty</h3>
          <div class="cert-tags">
            <span v-for="cert in secondCrew.certifications" :key="cert" class="cert-tag">
              {{ cert }}
            </span>
          </div>
        </div>

        <div class="controls">
          <button @click="promoteSecondCrew()" class="btn btn-small btn-success">
            Awansuj
          </button>
          <button @click="changeRole('Flight Director')" class="btn btn-small">
            Zmień rolę
          </button>
          <button @click="secondStatus.value = 'ACTIVE'" class="btn btn-small">
            Aktywuj
          </button>
        </div>

        <div class="code-box">
          <pre>// toRefs() - wszystkie właściwości
const { role, missions, status } = toRefs(secondCrew)

// Modyfikacja
missions.value++
role.value = 'Senior Commander'</pre>
        </div>
      </div>
    </div>

    <div class="info-box">
      <h3>Różnica między toRef() i toRefs()</h3>
      <div class="comparison-grid">
        <div class="comparison-item">
          <h4>toRef(object, 'key')</h4>
          <ul>
            <li>Tworzy ref do <strong>pojedynczej</strong> właściwości</li>
            <li>Przydatne gdy potrzebujemy tylko jednej wartości</li>
            <li>Zachowuje reaktywność z oryginalnym obiektem</li>
            <li>Przykład: <code>const name = toRef(user, 'name')</code></li>
          </ul>
        </div>
        <div class="comparison-item">
          <h4>toRefs(object)</h4>
          <ul>
            <li>Tworzy refs do <strong>wszystkich</strong> właściwości</li>
            <li>Przydatne przy destructuring</li>
            <li>Każda właściwość staje się ref</li>
            <li>Przykład: <code>const { name, age } = toRefs(user)</code></li>
          </ul>
        </div>
      </div>
      <div class="warning-box">
        <p><strong>Ważne:</strong> Zwykły destructuring straci reaktywność!</p>
        <code>const { name } = crewMember // Nie reaktywne</code><br>
        <code>const { name } = toRefs(crewMember) // Reaktywne</code>
      </div>
    </div>
  </div>
</template>

<style scoped>
.crew-management {
  min-height: 100vh;
  background: #0a0e27;
  color: #e0e0e0;
  padding: 2rem;
  font-family: 'Courier New', monospace;
}

.header {
  text-align: center;
  margin-bottom: 2rem;
  border-bottom: 2px solid #00ff88;
  padding-bottom: 1rem;
}

.header h1 {
  color: #00ff88;
  font-size: 2rem;
  margin: 0;
  text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}

.subtitle {
  color: #00b4d8;
  margin: 0.5rem 0 0 0;
}

.crew-grid {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(400px, 1fr));
  gap: 2rem;
  margin-bottom: 2rem;
}

.crew-card {
  background: #1a1f3a;
  padding: 1.5rem;
  border-radius: 8px;
  border: 1px solid #00b4d8;
}

.crew-header {
  display: flex;
  justify-content: space-between;
  align-items: center;
  margin-bottom: 1rem;
  padding-bottom: 1rem;
  border-bottom: 1px solid #333;
}

.crew-header h2 {
  color: #00ff88;
  margin: 0;
  font-size: 1.3rem;
}

.status-badge {
  padding: 0.3rem 0.8rem;
  border-radius: 20px;
  font-size: 0.8rem;
  font-weight: bold;
}

.status-active {
  background: #00ff88;
  color: #0a0e27;
}

.status-on_mission {
  background: #00b4d8;
  color: #0a0e27;
}

.status-resting {
  background: #ffaa00;
  color: #0a0e27;
}

.status-veteran {
  background: linear-gradient(135deg, #ffd700, #ffaa00);
  color: #0a0e27;
}

.crew-info p {
  margin: 0.5rem 0;
  color: #ccc;
}

.stats-section {
  margin: 1.5rem 0;
}

.stats-section h3 {
  color: #00b4d8;
  font-size: 1rem;
  margin-bottom: 1rem;
}

.stat-bar {
  margin-bottom: 1rem;
}

.stat-bar label {
  display: block;
  font-size: 0.9rem;
  color: #888;
  margin-bottom: 0.3rem;
}

.progress {
  height: 24px;
  background: #0a0e27;
  border-radius: 4px;
  overflow: hidden;
}

.progress-fill {
  height: 100%;
  display: flex;
  align-items: center;
  justify-content: center;
  color: #0a0e27;
  font-weight: bold;
  font-size: 0.85rem;
  transition: width 0.3s ease;
}

.progress-fill.health {
  background: linear-gradient(90deg, #ff4444, #ff6666);
}

.progress-fill.energy {
  background: linear-gradient(90deg, #00b4d8, #00d4ff);
}

.progress-fill.morale {
  background: linear-gradient(90deg, #00ff88, #44ffaa);
}

.certifications {
  margin: 1.5rem 0;
}

.certifications h3 {
  color: #00b4d8;
  font-size: 1rem;
  margin-bottom: 0.8rem;
}

.cert-tags {
  display: flex;
  flex-wrap: wrap;
  gap: 0.5rem;
}

.cert-tag {
  background: #0a0e27;
  padding: 0.4rem 0.8rem;
  border-radius: 4px;
  border: 1px solid #00ff88;
  color: #00ff88;
  font-size: 0.85rem;
}

.controls {
  display: flex;
  flex-wrap: wrap;
  gap: 0.5rem;
  margin: 1rem 0;
}

.btn {
  padding: 0.6rem 1rem;
  font-size: 0.9rem;
  border: none;
  border-radius: 6px;
  cursor: pointer;
  font-weight: bold;
  transition: all 0.3s ease;
  font-family: 'Courier New', monospace;
  background: #00b4d8;
  color: #0a0e27;
}

.btn-small {
  font-size: 0.85rem;
  padding: 0.5rem 0.8rem;
}

.btn-success {
  background: linear-gradient(135deg, #00ff88, #00dd77);
}

.btn-warning {
  background: linear-gradient(135deg, #ff6666, #ff4444);
  color: white;
}

.btn:hover {
  transform: scale(1.05);
  box-shadow: 0 0 15px currentColor;
}

.code-box {
  background: #0a0e27;
  padding: 1rem;
  border-radius: 4px;
  border-left: 3px solid #00ff88;
  margin-top: 1rem;
}

.code-box pre {
  margin: 0;
  color: #00ff88;
  font-size: 0.85rem;
  overflow-x: auto;
}

.info-box {
  background: #1a1f3a;
  padding: 1.5rem;
  border-radius: 8px;
  border-left: 4px solid #00ff88;
}

.info-box h3 {
  color: #00ff88;
  margin-top: 0;
}

.comparison-grid {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr));
  gap: 1.5rem;
  margin: 1rem 0;
}

.comparison-item h4 {
  color: #00b4d8;
  margin-top: 0;
}

.comparison-item ul {
  padding-left: 1.5rem;
  color: #ccc;
}

.comparison-item li {
  margin: 0.5rem 0;
}

.comparison-item code {
  background: #0a0e27;
  padding: 0.2rem 0.5rem;
  border-radius: 3px;
  color: #00ff88;
}

.warning-box {
  background: #2a1f1a;
  padding: 1rem;
  border-radius: 4px;
  border-left: 3px solid #ffaa00;
  margin-top: 1rem;
}

.warning-box code {
  background: #0a0e27;
  padding: 0.3rem 0.6rem;
  border-radius: 3px;
  color: #00ff88;
  display: inline-block;
  margin: 0.2rem 0;
}
</style>

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Jaka jest domyślna głębokość reaktywności ref() i reactive()?

  2. 2. Czym różni się shallowRef() od ref()?

To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Edytor kodu

    Stwórz shallowRef() dla dużego obiektu i pokaż różnicę z ref().

  • Układanie w poziomie

    Ułóż poprawny sposób aktualizacji shallowRef:

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż od najpłytszej do najgłębszej reaktywności:

  • Edytor kodu

    Stwórz shallowReactive() i pokaż, że zagnieżdżone zmiany nie wywołują re-renderu.

  1. PytanieDomyślna głębokość reaktywności
  2. PytanieshallowRef() vs ref()
  3. Zadanie z kodemPraktyka: shallowRef()
  4. Ułóż w kolejnościAktualizacja shallowRef
  5. PytanieshallowReactive()
  6. Kliknij w kolejnościHierarchia reaktywności
  7. Zadanie z kodemPraktyka: shallowReactive()
  8. PytanieKiedy używać shallowRef

Przydatne artykuły