Kurs Vue.js · Moduł 3: Reaktywność
Głęboka vs Płytka Reaktywność
W tej lekcji5
Vue oferuje różne poziomy reaktywności - jak różne warstwy sensorów w reaktorze.
Telemetria reaktora przysyła co kilka sekund paczkę z tysiącami odczytów. Za każdym razem podmieniasz całą paczkę, a mimo to domyślna reaktywność opakowuje w Proxy każdy zagnieżdżony obiekt, do którego sięgniesz, i śledzi każdy odczyt z osobna. To tak, jakby montować czujnik na każdej śrubie ładunku, choć interesuje Cię tylko to, czy przywieziono nową skrzynię. Na takie sytuacje Vue ma wersje płytkie.
Deep Reactivity (domyślnie)
Domyślnie reaktywność jest głęboka: ref() z obiektem i reactive() śledzą zmiany na każdym poziomie zagnieżdżenia, także w tablicach.
import { ref, reactive } from 'vue'
// ref z obiektem - głęboka reaktywność
const missionControl = ref({
station: 'NOVA LAB',
modules: [
{ id: 1, name: 'Oxygen Generator' },
{ id: 2, name: 'Water Recycler' }
]
})
// Zmiany na każdym poziomie są reaktywne
missionControl.value.station = 'NOVA LAB Alpha'
missionControl.value.modules[0].name = 'Oxygen Generator Prime'
missionControl.value.modules.push({ id: 3, name: 'Power Core' })
// Wszystkie powyższe wywołają aktualizację panelu kontrolnegoKażda z trzech zmian odświeży panel, bo ref() przekazał obiekt do reactive(), a ten opakowuje zagnieżdżone obiekty, gdy tylko po nie sięgniesz. Dla typowych danych interfejsu to wygodne i wystarczająco szybkie.
shallowRef() - Płytka Reaktywność
shallowRef() przechowuje wartość bez przerabiania jej na Proxy. Reaktywny jest wyłącznie dostęp do .value, czyli podmiana całej zawartości:
import { shallowRef } from 'vue'
const missionControl = shallowRef({
station: 'NOVA LAB',
modules: [{ id: 1, name: 'Oxygen Generator' }]
})
// Tylko zamiana .value jest reaktywna
missionControl.value.station = 'Nowa nazwa' // NIE wywoła aktualizacji!
missionControl.value.modules.push({ id: 2, name: 'Water Recycler' }) // NIE wywoła aktualizacji!
// TO zadziała - zamiana całego obiektu
missionControl.value = {
station: 'NOVA LAB Beta',
modules: []
}Dwie pierwsze zmiany naprawdę zapisują się w pamięci - nie zmienia się tylko ekran, bo Vue o nich nie wie. Pojawią się dopiero przy najbliższym renderze wywołanym przez coś innego. Żeby zmienić jedno pole w shallowRef o nazwie sensorData, zbuduj nowy obiekt operatorem rozproszenia:
sensorData.value = {
...sensorData.value,
temperature: 3000
}Nowy obiekt przechodzi przez setter .value, więc widok się odświeży, a stara paczka danych zostaje nietknięta. Kopiowanie ogromnej tablicy tylko po to, by dopisać jeden element, bywa jednak marnotrawstwem. Wtedy zmieniasz zawartość w miejscu i wołasz triggerRef(), który ręcznie uruchamia wszystko, co zależy od płytkiego refa:
import { shallowRef, triggerRef } from 'vue'
const readings = shallowRef([])
readings.value.push({ id: 1, temperature: 2500 }) // widok jeszcze nie wie
triggerRef(readings) // wymuś aktualizacjęPo triggerRef widok odświeży się raz. Odpowiedzialność za to wywołanie spoczywa na Tobie - zapomnisz o nim, a panel pokaże stare dane.
shallowReactive()
shallowReactive() robi reaktywne tylko właściwości pierwszego poziomu. Zagnieżdżone obiekty są przechowywane bez zmian, więc Vue nie widzi ich wnętrza:
import { shallowReactive } from 'vue'
const missionControl = shallowReactive({
station: 'NOVA LAB',
location: {
planet: 'Mars',
year: 2087
}
})
missionControl.station = 'Nowa stacja' // Reaktywne - poziom 1
missionControl.location.planet = 'Europa' // NIE reaktywne - poziom 2
// Musisz zastąpić cały obiekt location
missionControl.location = { planet: 'Europa', year: 2087 }Podmiana location to zmiana właściwości pierwszego poziomu, dlatego działa. Dokumentacja ostrzega: struktury płytkie stosuj tylko jako główny stan komponentu i nie zagnieżdżaj ich w obiektach głęboko reaktywnych, bo powstaje drzewo o niespójnym zachowaniu.
Kiedy używać shallow?
Wersje płytkie to narzędzie optymalizacji, a nie nowy domyślny wybór:
| Sytuacja | Użyj |
|---|---|
| Duże obiekty z API | shallowRef |
| Biblioteki zewnętrzne | shallowRef |
| Optymalizacja wydajności | shallow* |
| Typowe dane UI | ref/reactive |
Moja rada: zaczynaj od ref i reactive, a po wersje płytkie sięgaj przy dużych, niezmiennych danych albo stanie zarządzanym przez zewnętrzną bibliotekę.
Praktyczny Przykład
Panel monitoringu pobiera dane z sensorów i zawsze podmienia całą paczkę. Szablon pokazuje nazwę systemu i przycisk odświeżania:
<template>
<div class="sensor-display" style="background: #0a0e27; color: #00ff88;">
<h2>{{ sensorData.systemName }}</h2>
<button @click="refreshData">Odśwież odczyty</button>
</div>
</template>Skrypt trzyma dane w shallowRef, a funkcja asynchroniczna pobiera nowe przez fetch, przeglądarkowe API do zapytań sieciowych:
<script setup>
import { shallowRef } from 'vue'
// Duże dane z sensorów - płytka reaktywność
const sensorData = shallowRef({
systemName: 'Reactor Monitoring',
readings: [] // Tysiące odczytów z sensorów
})
async function refreshData() {
const response = await fetch('/api/sensors')
// Zamiana całego obiektu - reaktywne
sensorData.value = await response.json()
}
</script>await czeka na odpowiedź, a potem przypisanie do .value odświeża panel. Vue nie opakowuje tysięcy odczytów, bo nikt ich pojedynczo nie modyfikuje. W następnej lekcji wyciągniesz pojedyncze właściwości z obiektu reaktywnego, nie zrywając połączenia.
Zapamiętaj: głęboka reaktywność to czujnik na każdej śrubie, a płytka to jeden czujnik na włazie - zauważy tylko wymianę całego ładunku albo ręczny sygnał triggerRef.
Kod do tej lekcji: App.vue
<script setup>
import { reactive, toRef, toRefs } from 'vue'
// toRef() i toRefs() - Ekstrakcja reaktywnych właściwości
// System zarządzania członkami załogi NOVA LAB
const crewMember = reactive({
id: 'CREW-001',
name: 'Dr. Sarah Chen',
role: 'Chief Engineer',
status: 'ACTIVE',
stats: {
health: 95,
energy: 80,
morale: 90
},
certifications: ['Reactor Operations', 'EVA Specialist', 'Life Support'],
missions: 12
})
// toRef() - tworzy ref do pojedynczej właściwości
// Pozostaje reaktywna i zsynchronizowana z oryginalnym obiektem
const memberName = toRef(crewMember, 'name')
const memberStatus = toRef(crewMember, 'status')
const memberHealth = toRef(crewMember.stats, 'health')
// toRefs() - tworzy refs do wszystkich właściwości obiektu
// Przydatne przy destructuring
const { role, missions } = toRefs(crewMember)
// Drugi członek załogi dla demonstracji
const secondCrew = reactive({
id: 'CREW-002',
name: 'Cpt. Marcus Rodriguez',
role: 'Mission Commander',
status: 'ACTIVE',
stats: {
health: 88,
energy: 75,
morale: 85
},
certifications: ['Command', 'Navigation', 'Emergency Response'],
missions: 25
})
// Używamy toRefs() do destrukturyzacji
const {
name: secondName,
role: secondRole,
missions: secondMissions,
status: secondStatus
} = toRefs(secondCrew)
// Funkcje do modyfikacji
function updateStatus(newStatus) {
// Modyfikacja przez toRef - zmienia oryginalny obiekt
memberStatus.value = newStatus
}
function decreaseHealth() {
// Modyfikacja przez toRef - wpływa na oryginalny obiekt
if (memberHealth.value > 0) {
memberHealth.value -= 10
}
}
function increaseMissions() {
// Modyfikacja przez toRefs - wpływa na oryginalny obiekt
missions.value++
}
function changeRole(newRole) {
// Modyfikacja przez toRefs - wpływa na oryginalny obiekt
role.value = newRole
}
function promoteSecondCrew() {
secondMissions.value++
if (secondMissions.value > 30) {
secondRole.value = 'Senior Commander'
secondStatus.value = 'VETERAN'
}
}
</script>
<template>
<div class="crew-management">
<div class="header">
<h1>ZARZĄDZANIE ZAŁOGĄ - NOVA LAB</h1>
<p class="subtitle">toRef() i toRefs() - Ekstrakcja reaktywnych właściwości</p>
</div>
<div class="crew-grid">
<!-- Pierwszy członek załogi - toRef() -->
<div class="crew-card">
<div class="crew-header">
<h2>{{ crewMember.name }}</h2>
<span :class="'status-badge status-' + crewMember.status.toLowerCase()">
{{ crewMember.status }}
</span>
</div>
<div class="crew-info">
<p><strong>ID:</strong> {{ crewMember.id }}</p>
<p><strong>Rola:</strong> {{ crewMember.role }}</p>
<p><strong>Misje:</strong> {{ crewMember.missions }}</p>
</div>
<div class="stats-section">
<h3>Statystyki</h3>
<div class="stat-bar">
<label>Zdrowie</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill health" :style="{ width: crewMember.stats.health + '%' }">
{{ crewMember.stats.health }}%
</div>
</div>
</div>
<div class="stat-bar">
<label>Energia</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill energy" :style="{ width: crewMember.stats.energy + '%' }">
{{ crewMember.stats.energy }}%
</div>
</div>
</div>
<div class="stat-bar">
<label>Morale</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill morale" :style="{ width: crewMember.stats.morale + '%' }">
{{ crewMember.stats.morale }}%
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="certifications">
<h3>Certyfikaty</h3>
<div class="cert-tags">
<span v-for="cert in crewMember.certifications" :key="cert" class="cert-tag">
{{ cert }}
</span>
</div>
</div>
<div class="controls">
<button @click="updateStatus('ON_MISSION')" class="btn btn-small">
Wyślij na misję
</button>
<button @click="updateStatus('RESTING')" class="btn btn-small">
Odpoczynek
</button>
<button @click="decreaseHealth()" class="btn btn-small btn-warning">
Symuluj uraz
</button>
<button @click="increaseMissions()" class="btn btn-small btn-success">
Dodaj misję
</button>
</div>
<div class="code-box">
<pre>// toRef() - pojedyncza właściwość
const name = toRef(crewMember, 'name')
const health = toRef(crewMember.stats, 'health')
// Modyfikacja
health.value -= 10</pre>
</div>
</div>
<!-- Drugi członek załogi - toRefs() -->
<div class="crew-card">
<div class="crew-header">
<h2>{{ secondCrew.name }}</h2>
<span :class="'status-badge status-' + secondCrew.status.toLowerCase()">
{{ secondCrew.status }}
</span>
</div>
<div class="crew-info">
<p><strong>ID:</strong> {{ secondCrew.id }}</p>
<p><strong>Rola:</strong> {{ secondRole }}</p>
<p><strong>Misje:</strong> {{ secondMissions }}</p>
</div>
<div class="stats-section">
<h3>Statystyki</h3>
<div class="stat-bar">
<label>Zdrowie</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill health" :style="{ width: secondCrew.stats.health + '%' }">
{{ secondCrew.stats.health }}%
</div>
</div>
</div>
<div class="stat-bar">
<label>Energia</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill energy" :style="{ width: secondCrew.stats.energy + '%' }">
{{ secondCrew.stats.energy }}%
</div>
</div>
</div>
<div class="stat-bar">
<label>Morale</label>
<div class="progress">
<div class="progress-fill morale" :style="{ width: secondCrew.stats.morale + '%' }">
{{ secondCrew.stats.morale }}%
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="certifications">
<h3>Certyfikaty</h3>
<div class="cert-tags">
<span v-for="cert in secondCrew.certifications" :key="cert" class="cert-tag">
{{ cert }}
</span>
</div>
</div>
<div class="controls">
<button @click="promoteSecondCrew()" class="btn btn-small btn-success">
Awansuj
</button>
<button @click="changeRole('Flight Director')" class="btn btn-small">
Zmień rolę
</button>
<button @click="secondStatus.value = 'ACTIVE'" class="btn btn-small">
Aktywuj
</button>
</div>
<div class="code-box">
<pre>// toRefs() - wszystkie właściwości
const { role, missions, status } = toRefs(secondCrew)
// Modyfikacja
missions.value++
role.value = 'Senior Commander'</pre>
</div>
</div>
</div>
<div class="info-box">
<h3>Różnica między toRef() i toRefs()</h3>
<div class="comparison-grid">
<div class="comparison-item">
<h4>toRef(object, 'key')</h4>
<ul>
<li>Tworzy ref do <strong>pojedynczej</strong> właściwości</li>
<li>Przydatne gdy potrzebujemy tylko jednej wartości</li>
<li>Zachowuje reaktywność z oryginalnym obiektem</li>
<li>Przykład: <code>const name = toRef(user, 'name')</code></li>
</ul>
</div>
<div class="comparison-item">
<h4>toRefs(object)</h4>
<ul>
<li>Tworzy refs do <strong>wszystkich</strong> właściwości</li>
<li>Przydatne przy destructuring</li>
<li>Każda właściwość staje się ref</li>
<li>Przykład: <code>const { name, age } = toRefs(user)</code></li>
</ul>
</div>
</div>
<div class="warning-box">
<p><strong>Ważne:</strong> Zwykły destructuring straci reaktywność!</p>
<code>const { name } = crewMember // Nie reaktywne</code><br>
<code>const { name } = toRefs(crewMember) // Reaktywne</code>
</div>
</div>
</div>
</template>
<style scoped>
.crew-management {
min-height: 100vh;
background: #0a0e27;
color: #e0e0e0;
padding: 2rem;
font-family: 'Courier New', monospace;
}
.header {
text-align: center;
margin-bottom: 2rem;
border-bottom: 2px solid #00ff88;
padding-bottom: 1rem;
}
.header h1 {
color: #00ff88;
font-size: 2rem;
margin: 0;
text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}
.subtitle {
color: #00b4d8;
margin: 0.5rem 0 0 0;
}
.crew-grid {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(400px, 1fr));
gap: 2rem;
margin-bottom: 2rem;
}
.crew-card {
background: #1a1f3a;
padding: 1.5rem;
border-radius: 8px;
border: 1px solid #00b4d8;
}
.crew-header {
display: flex;
justify-content: space-between;
align-items: center;
margin-bottom: 1rem;
padding-bottom: 1rem;
border-bottom: 1px solid #333;
}
.crew-header h2 {
color: #00ff88;
margin: 0;
font-size: 1.3rem;
}
.status-badge {
padding: 0.3rem 0.8rem;
border-radius: 20px;
font-size: 0.8rem;
font-weight: bold;
}
.status-active {
background: #00ff88;
color: #0a0e27;
}
.status-on_mission {
background: #00b4d8;
color: #0a0e27;
}
.status-resting {
background: #ffaa00;
color: #0a0e27;
}
.status-veteran {
background: linear-gradient(135deg, #ffd700, #ffaa00);
color: #0a0e27;
}
.crew-info p {
margin: 0.5rem 0;
color: #ccc;
}
.stats-section {
margin: 1.5rem 0;
}
.stats-section h3 {
color: #00b4d8;
font-size: 1rem;
margin-bottom: 1rem;
}
.stat-bar {
margin-bottom: 1rem;
}
.stat-bar label {
display: block;
font-size: 0.9rem;
color: #888;
margin-bottom: 0.3rem;
}
.progress {
height: 24px;
background: #0a0e27;
border-radius: 4px;
overflow: hidden;
}
.progress-fill {
height: 100%;
display: flex;
align-items: center;
justify-content: center;
color: #0a0e27;
font-weight: bold;
font-size: 0.85rem;
transition: width 0.3s ease;
}
.progress-fill.health {
background: linear-gradient(90deg, #ff4444, #ff6666);
}
.progress-fill.energy {
background: linear-gradient(90deg, #00b4d8, #00d4ff);
}
.progress-fill.morale {
background: linear-gradient(90deg, #00ff88, #44ffaa);
}
.certifications {
margin: 1.5rem 0;
}
.certifications h3 {
color: #00b4d8;
font-size: 1rem;
margin-bottom: 0.8rem;
}
.cert-tags {
display: flex;
flex-wrap: wrap;
gap: 0.5rem;
}
.cert-tag {
background: #0a0e27;
padding: 0.4rem 0.8rem;
border-radius: 4px;
border: 1px solid #00ff88;
color: #00ff88;
font-size: 0.85rem;
}
.controls {
display: flex;
flex-wrap: wrap;
gap: 0.5rem;
margin: 1rem 0;
}
.btn {
padding: 0.6rem 1rem;
font-size: 0.9rem;
border: none;
border-radius: 6px;
cursor: pointer;
font-weight: bold;
transition: all 0.3s ease;
font-family: 'Courier New', monospace;
background: #00b4d8;
color: #0a0e27;
}
.btn-small {
font-size: 0.85rem;
padding: 0.5rem 0.8rem;
}
.btn-success {
background: linear-gradient(135deg, #00ff88, #00dd77);
}
.btn-warning {
background: linear-gradient(135deg, #ff6666, #ff4444);
color: white;
}
.btn:hover {
transform: scale(1.05);
box-shadow: 0 0 15px currentColor;
}
.code-box {
background: #0a0e27;
padding: 1rem;
border-radius: 4px;
border-left: 3px solid #00ff88;
margin-top: 1rem;
}
.code-box pre {
margin: 0;
color: #00ff88;
font-size: 0.85rem;
overflow-x: auto;
}
.info-box {
background: #1a1f3a;
padding: 1.5rem;
border-radius: 8px;
border-left: 4px solid #00ff88;
}
.info-box h3 {
color: #00ff88;
margin-top: 0;
}
.comparison-grid {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr));
gap: 1.5rem;
margin: 1rem 0;
}
.comparison-item h4 {
color: #00b4d8;
margin-top: 0;
}
.comparison-item ul {
padding-left: 1.5rem;
color: #ccc;
}
.comparison-item li {
margin: 0.5rem 0;
}
.comparison-item code {
background: #0a0e27;
padding: 0.2rem 0.5rem;
border-radius: 3px;
color: #00ff88;
}
.warning-box {
background: #2a1f1a;
padding: 1rem;
border-radius: 4px;
border-left: 3px solid #ffaa00;
margin-top: 1rem;
}
.warning-box code {
background: #0a0e27;
padding: 0.3rem 0.6rem;
border-radius: 3px;
color: #00ff88;
display: inline-block;
margin: 0.2rem 0;
}
</style>Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Jaka jest domyślna głębokość reaktywności ref() i reactive()?
2. Czym różni się shallowRef() od ref()?
To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Stwórz shallowRef() dla dużego obiektu i pokaż różnicę z ref().
- Układanie w poziomie
Ułóż poprawny sposób aktualizacji shallowRef:
- Klikanie w kolejności
Ułóż od najpłytszej do najgłębszej reaktywności:
- Edytor kodu
Stwórz shallowReactive() i pokaż, że zagnieżdżone zmiany nie wywołują re-renderu.