Kurs Vue.js · Moduł 3: Reaktywność
Reaktywność w Vue - Żywy Reaktor Plazmowy
W tej lekcji5
Witaj w Reaktorze Plazmowym NOVA LAB! Dr. Nova mówi: tu czujniki ożywają - tak jak dane w Vue stają się reaktywne i automatycznie aktualizują interfejs kontrolny. Każdy odczyt mocy, temperatury czy ciśnienia jest natychmiast widoczny na panelach.
W module 2 pisałeś szablony, które same odświeżały się po zmianie danych, i przyjmowałeś to na wiarę. W tym module zaglądamy do środka tego mechanizmu, bo bez zrozumienia go prędzej czy później trafisz na panel, który uparcie pokazuje stary odczyt.
Czego się nauczysz
- wyjaśniać, czym jest reaktywność i jak Vue śledzi zmiany danych,
- tworzyć reaktywne wartości przez
ref()i świadomie używać.value, - budować reaktywne obiekty przez
reactive()i omijać jego ograniczenia, - dobierać głęboką lub płytką reaktywność:
shallowRef,shallowReactive,triggerRef, - bezpiecznie rozpakowywać obiekty dzięki
toRefitoRefs, - diagnozować stan narzędziami
isRef,isReactive,unref,toRawimarkRaw, - chronić stan przez
readonly()i układać go w czytelną architekturę.
Czym jest Reaktywność?
Zacznijmy od problemu. W czystym JavaScripcie zmiana zmiennej nie zostawia żadnego śladu, więc ekran nie ma skąd się o niej dowiedzieć:
let powerLevel = 0
document.querySelector('#power').textContent = powerLevel
powerLevel = 75
// ekran nadal pokazuje 0 - nikt nie wie o zmianieAby odświeżyć panel, musiałbyś po każdej zmianie ręcznie odszukać element i wpisać nową wartość. Reaktywność to system, który automatycznie śledzi zmiany danych i aktualizuje DOM. Kiedy zmieniasz wartość - jak poziom mocy reaktora - Vue "wie" i odświeża widok na panelu kontrolnym.
<template>
<div class="reactor-panel" style="background: #0a0e27; color: #00ff88;">
<p>Status: {{ reactorStatus }}</p>
<button @click="changeStatus">Zmień status</button>
</div>
</template>
<script setup>
import { ref } from 'vue'
const reactorStatus = ref('STANDBY')
function changeStatus() {
reactorStatus.value = 'ACTIVE'
// Vue automatycznie zaktualizuje panel kontrolny!
}
</script>Podczas renderowania szablon odczytuje reactorStatus, a Vue zapisuje: ten komponent zależy od tego czujnika. Gdy changeStatus przypisze nową wartość, Vue ponownie renderuje zależny komponent. Aktualizacje DOM są grupowane i wykonywane w najbliższym takcie (nextTick), więc dziesięć zmian pod rząd daje jedno odświeżenie.
ref() - Reaktywny Czujnik
ref() tworzy reaktywne "opakowanie" dla wartości - jak czujnik reaktora monitorujący parametry. Przyjmuje wartość początkową dowolnego typu i zwraca kontener z właściwością .value:
import { ref } from 'vue'
// Dla prymitywów - pojedyncze odczyty
const powerLevel = ref(0)
const statusMessage = ref('System initializing...')
const isOnline = ref(true)
// Dla obiektów (też działa) - kompleksowe dane sensora
const reactor = ref({
name: 'Plasma Core Alpha',
temperature: 2500
})
// Dostęp do wartości - używaj .value
console.log(powerLevel.value) // 0
powerLevel.value++
console.log(powerLevel.value) // 1
// W template - bez .value!
// {{ powerLevel }} - Vue robi to automatycznieW skrypcie zawsze piszesz .value. Refy zadeklarowane na najwyższym poziomie <script setup> szablon rozpakowuje sam, więc tam .value jest zbędne. Zmienna pozostaje const: zmienia się zawartość kontenera, nie sam kontener. W module 2 taki kontener przechowywał też element DOM - to wciąż ta sama funkcja, a element wkładał do niej atrybut ref.
Dlaczego .value?
JavaScript nie potrafi przechwycić odczytu ani zapisu zwykłej zmiennej, ale potrafi przechwycić dostęp do właściwości obiektu. ref() opakowuje wartość w obiekt z właściwością .value - jak czujnik pakujący surowe dane do transmisji:
const powerLevel = ref(0)
// Pod spodem:
// powerLevel = { value: 0 }
// Zmiana wartości
powerLevel.value = 75 // setter .value wykrywa zmianę → aktualizacja paneluZapis { value: 0 } to uproszczenie. Naprawdę .value ma getter, który zapamiętuje, kto czyta odczyt, i setter, który powiadamia tych czytelników o zmianie. Obiekty z reactive() z następnej lekcji działają inaczej: tam Vue używa mechanizmu Proxy.
Typowanie ref (TypeScript)
W komponencie z <script setup lang="ts"> TypeScript zwykle sam wywnioskuje typ refa. Typ Ref<T> importujesz przez import type, gdy chcesz go zapisać jawnie, a interfejs Sensor opisuje kształt danych czujnika:
import { ref } from 'vue'
import type { Ref } from 'vue'
// Automatyczne wnioskowanie typu
const temperature = ref(0) // Ref<number>
const sensorName = ref('Temperature Alpha') // Ref<string>
// Jawne typowanie
const missionYear: Ref<number> = ref(2087)
// Dla złożonych typów
interface Sensor {
name: string
unit: string
maxValue: number
}
const temperatureSensor = ref<Sensor>({
name: 'Plasma Core Temperature',
unit: 'Kelvin',
maxValue: 5000
})Zapis ref<Sensor>() podaje typ w nawiasach ostrych. Gdy podasz typ, ale pominiesz wartość początkową, typ obejmie też undefined.
Dokumentacja Vue zaleca ref() jako podstawowe narzędzie do deklarowania stanu i ja też tak pracuję. W następnej lekcji zobaczysz reactive(), który obejmuje cały panel naraz, ale ma swoje ograniczenia.
Zapamiętaj: ref() to czujnik w kapsule - w skrypcie otwierasz kapsułę przez .value, a hologram szablonu robi to za Ciebie.
Kod do tej lekcji: App.vue
<script setup>
import { ref, reactive } from 'vue'
// Reaktor Plazmowy - Podstawowa reaktywność
// ref() dla wartości prymitywnych (liczby, stringi, boolean)
const reactorPower = ref(0)
const isOnline = ref(false)
const reactorStatus = ref('OFFLINE')
// reactive() dla obiektów
const plasmaCore = reactive({
temperature: 0,
pressure: 0,
stability: 100,
fuelLevel: 100
})
function startReactor() {
isOnline.value = true
reactorStatus.value = 'INITIALIZING'
// Symulacja uruchamiania reaktora
const interval = setInterval(() => {
if (reactorPower.value < 100) {
reactorPower.value += 10
plasmaCore.temperature += 150
plasmaCore.pressure += 5
plasmaCore.fuelLevel -= 2
} else {
reactorStatus.value = 'ONLINE'
clearInterval(interval)
}
}, 300)
}
function shutdownReactor() {
isOnline.value = false
reactorStatus.value = 'OFFLINE'
reactorPower.value = 0
plasmaCore.temperature = 0
plasmaCore.pressure = 0
plasmaCore.stability = 100
plasmaCore.fuelLevel = 100
}
</script>
<template>
<div class="reactor-control">
<div class="header">
<h1>REAKTOR PLAZMOWY - NOVA LAB</h1>
<p class="subtitle">System Reaktywności Vue.js - ref() i reactive()</p>
</div>
<div class="status-grid">
<div class="status-card">
<div class="label">STATUS REAKTORA</div>
<div :class="['value', isOnline ? 'online' : 'offline']">
{{ reactorStatus }}
</div>
</div>
<div class="status-card">
<div class="label">MOC WYJŚCIOWA</div>
<div class="value accent">{{ reactorPower }}%</div>
<div class="progress-bar">
<div class="progress-fill" :style="{ width: reactorPower + '%' }"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="plasma-grid">
<div class="plasma-card">
<div class="icon">◆</div>
<div class="label">TEMPERATURA</div>
<div class="value">{{ plasmaCore.temperature.toFixed(0) }}°C</div>
</div>
<div class="plasma-card">
<div class="icon">◆</div>
<div class="label">CIŚNIENIE</div>
<div class="value">{{ plasmaCore.pressure }} bar</div>
</div>
<div class="plasma-card">
<div class="icon">◆</div>
<div class="label">STABILNOŚĆ</div>
<div class="value">{{ plasmaCore.stability }}%</div>
</div>
<div class="plasma-card">
<div class="icon">◆</div>
<div class="label">PALIWO</div>
<div class="value">{{ plasmaCore.fuelLevel }}%</div>
</div>
</div>
<div class="controls">
<button
@click="startReactor"
:disabled="isOnline"
class="btn btn-start"
>
URUCHOM REAKTOR
</button>
<button
@click="shutdownReactor"
:disabled="!isOnline"
class="btn btn-stop"
>
WYŁĄCZ REAKTOR
</button>
</div>
<div class="info-box">
<h3>Nauka Reaktywności</h3>
<p><strong>ref():</strong> Używamy dla wartości prymitywnych (reactorPower, isOnline)</p>
<p><strong>reactive():</strong> Używamy dla obiektów (plasmaCore)</p>
<p><strong>Dostęp:</strong> ref wymaga .value, reactive nie wymaga</p>
</div>
</div>
</template>
<style scoped>
.reactor-control {
min-height: 100vh;
background: #0a0e27;
color: #e0e0e0;
padding: 2rem;
font-family: 'Courier New', monospace;
}
.header {
text-align: center;
margin-bottom: 2rem;
border-bottom: 2px solid #00ff88;
padding-bottom: 1rem;
}
.header h1 {
color: #00ff88;
font-size: 2rem;
margin: 0;
text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}
.subtitle {
color: #00b4d8;
margin: 0.5rem 0 0 0;
}
.status-grid {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr));
gap: 1rem;
margin-bottom: 2rem;
}
.status-card {
background: #1a1f3a;
padding: 1.5rem;
border-radius: 8px;
border: 1px solid #00b4d8;
}
.label {
font-size: 0.9rem;
color: #888;
margin-bottom: 0.5rem;
}
.value {
font-size: 1.8rem;
font-weight: bold;
color: #fff;
}
.value.online {
color: #00ff88;
text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}
.value.offline {
color: #ff4444;
}
.value.accent {
color: #00b4d8;
}
.progress-bar {
height: 8px;
background: #0a0e27;
border-radius: 4px;
margin-top: 0.5rem;
overflow: hidden;
}
.progress-fill {
height: 100%;
background: linear-gradient(90deg, #00b4d8, #00ff88);
transition: width 0.3s ease;
}
.plasma-grid {
display: grid;
grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(150px, 1fr));
gap: 1rem;
margin-bottom: 2rem;
}
.plasma-card {
background: #1a1f3a;
padding: 1.5rem;
border-radius: 8px;
border: 1px solid #333;
text-align: center;
}
.plasma-card .icon {
font-size: 2rem;
margin-bottom: 0.5rem;
}
.plasma-card .value {
font-size: 1.5rem;
color: #00ff88;
}
.controls {
display: flex;
gap: 1rem;
margin-bottom: 2rem;
justify-content: center;
}
.btn {
padding: 1rem 2rem;
font-size: 1.1rem;
border: none;
border-radius: 8px;
cursor: pointer;
font-weight: bold;
transition: all 0.3s ease;
font-family: 'Courier New', monospace;
}
.btn-start {
background: linear-gradient(135deg, #00ff88, #00b4d8);
color: #0a0e27;
}
.btn-start:hover:not(:disabled) {
transform: scale(1.05);
box-shadow: 0 0 20px #00ff88;
}
.btn-stop {
background: linear-gradient(135deg, #ff4444, #ff6666);
color: white;
}
.btn-stop:hover:not(:disabled) {
transform: scale(1.05);
box-shadow: 0 0 20px #ff4444;
}
.btn:disabled {
opacity: 0.5;
cursor: not-allowed;
}
.info-box {
background: #1a1f3a;
padding: 1.5rem;
border-radius: 8px;
border-left: 4px solid #00ff88;
}
.info-box h3 {
color: #00ff88;
margin-top: 0;
}
.info-box p {
margin: 0.5rem 0;
color: #ccc;
}
.info-box strong {
color: #00b4d8;
}
</style>Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Czym jest reaktywność w Vue.js?
2. Do czego służy ref() w Vue 3?
To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Utwórz reaktywną zmienną z ref() i wyświetl ją w template.
- Klikanie w kolejności
Ułóż kroki użycia ref() w Vue:
- Edytor kodu
Stwórz licznik z przyciskami do zwiększania i zmniejszania wartości ref().
- Układanie w pionie
Ułóż proces tworzenia i użycia reaktywnego stanu z ref():