Kurs Vue.js · Moduł 3: Reaktywność

Reaktywność w Vue - Żywy Reaktor Plazmowy

4 min czytania ·
W tej lekcji5

Witaj w Reaktorze Plazmowym NOVA LAB! Dr. Nova mówi: tu czujniki ożywają - tak jak dane w Vue stają się reaktywne i automatycznie aktualizują interfejs kontrolny. Każdy odczyt mocy, temperatury czy ciśnienia jest natychmiast widoczny na panelach.

W module 2 pisałeś szablony, które same odświeżały się po zmianie danych, i przyjmowałeś to na wiarę. W tym module zaglądamy do środka tego mechanizmu, bo bez zrozumienia go prędzej czy później trafisz na panel, który uparcie pokazuje stary odczyt.

Czego się nauczysz

  • wyjaśniać, czym jest reaktywność i jak Vue śledzi zmiany danych,
  • tworzyć reaktywne wartości przez ref() i świadomie używać .value,
  • budować reaktywne obiekty przez reactive() i omijać jego ograniczenia,
  • dobierać głęboką lub płytką reaktywność: shallowRef, shallowReactive, triggerRef,
  • bezpiecznie rozpakowywać obiekty dzięki toRef i toRefs,
  • diagnozować stan narzędziami isRef, isReactive, unref, toRaw i markRaw,
  • chronić stan przez readonly() i układać go w czytelną architekturę.

Czym jest Reaktywność?

Zacznijmy od problemu. W czystym JavaScripcie zmiana zmiennej nie zostawia żadnego śladu, więc ekran nie ma skąd się o niej dowiedzieć:

let powerLevel = 0
document.querySelector('#power').textContent = powerLevel

powerLevel = 75
// ekran nadal pokazuje 0 - nikt nie wie o zmianie

Aby odświeżyć panel, musiałbyś po każdej zmianie ręcznie odszukać element i wpisać nową wartość. Reaktywność to system, który automatycznie śledzi zmiany danych i aktualizuje DOM. Kiedy zmieniasz wartość - jak poziom mocy reaktora - Vue "wie" i odświeża widok na panelu kontrolnym.

<template>
  <div class="reactor-panel" style="background: #0a0e27; color: #00ff88;">
    <p>Status: {{ reactorStatus }}</p>
    <button @click="changeStatus">Zmień status</button>
  </div>
</template>

<script setup>
import { ref } from 'vue'

const reactorStatus = ref('STANDBY')

function changeStatus() {
  reactorStatus.value = 'ACTIVE'
  // Vue automatycznie zaktualizuje panel kontrolny!
}
</script>

Podczas renderowania szablon odczytuje reactorStatus, a Vue zapisuje: ten komponent zależy od tego czujnika. Gdy changeStatus przypisze nową wartość, Vue ponownie renderuje zależny komponent. Aktualizacje DOM są grupowane i wykonywane w najbliższym takcie (nextTick), więc dziesięć zmian pod rząd daje jedno odświeżenie.

ref() - Reaktywny Czujnik

ref() tworzy reaktywne "opakowanie" dla wartości - jak czujnik reaktora monitorujący parametry. Przyjmuje wartość początkową dowolnego typu i zwraca kontener z właściwością .value:

import { ref } from 'vue'

// Dla prymitywów - pojedyncze odczyty
const powerLevel = ref(0)
const statusMessage = ref('System initializing...')
const isOnline = ref(true)

// Dla obiektów (też działa) - kompleksowe dane sensora
const reactor = ref({
  name: 'Plasma Core Alpha',
  temperature: 2500
})

// Dostęp do wartości - używaj .value
console.log(powerLevel.value) // 0
powerLevel.value++
console.log(powerLevel.value) // 1

// W template - bez .value!
// {{ powerLevel }} - Vue robi to automatycznie

W skrypcie zawsze piszesz .value. Refy zadeklarowane na najwyższym poziomie <script setup> szablon rozpakowuje sam, więc tam .value jest zbędne. Zmienna pozostaje const: zmienia się zawartość kontenera, nie sam kontener. W module 2 taki kontener przechowywał też element DOM - to wciąż ta sama funkcja, a element wkładał do niej atrybut ref.

Dlaczego .value?

JavaScript nie potrafi przechwycić odczytu ani zapisu zwykłej zmiennej, ale potrafi przechwycić dostęp do właściwości obiektu. ref() opakowuje wartość w obiekt z właściwością .value - jak czujnik pakujący surowe dane do transmisji:

const powerLevel = ref(0)

// Pod spodem:
// powerLevel = { value: 0 }

// Zmiana wartości
powerLevel.value = 75 // setter .value wykrywa zmianę → aktualizacja panelu

Zapis { value: 0 } to uproszczenie. Naprawdę .value ma getter, który zapamiętuje, kto czyta odczyt, i setter, który powiadamia tych czytelników o zmianie. Obiekty z reactive() z następnej lekcji działają inaczej: tam Vue używa mechanizmu Proxy.

Typowanie ref (TypeScript)

W komponencie z <script setup lang="ts"> TypeScript zwykle sam wywnioskuje typ refa. Typ Ref<T> importujesz przez import type, gdy chcesz go zapisać jawnie, a interfejs Sensor opisuje kształt danych czujnika:

import { ref } from 'vue'
import type { Ref } from 'vue'

// Automatyczne wnioskowanie typu
const temperature = ref(0) // Ref<number>
const sensorName = ref('Temperature Alpha') // Ref<string>

// Jawne typowanie
const missionYear: Ref<number> = ref(2087)

// Dla złożonych typów
interface Sensor {
  name: string
  unit: string
  maxValue: number
}

const temperatureSensor = ref<Sensor>({
  name: 'Plasma Core Temperature',
  unit: 'Kelvin',
  maxValue: 5000
})

Zapis ref<Sensor>() podaje typ w nawiasach ostrych. Gdy podasz typ, ale pominiesz wartość początkową, typ obejmie też undefined.

Dokumentacja Vue zaleca ref() jako podstawowe narzędzie do deklarowania stanu i ja też tak pracuję. W następnej lekcji zobaczysz reactive(), który obejmuje cały panel naraz, ale ma swoje ograniczenia.

Zapamiętaj: ref() to czujnik w kapsule - w skrypcie otwierasz kapsułę przez .value, a hologram szablonu robi to za Ciebie.

Kod do tej lekcji: App.vue
<script setup>
import { ref, reactive } from 'vue'

// Reaktor Plazmowy - Podstawowa reaktywność
// ref() dla wartości prymitywnych (liczby, stringi, boolean)
const reactorPower = ref(0)
const isOnline = ref(false)
const reactorStatus = ref('OFFLINE')

// reactive() dla obiektów
const plasmaCore = reactive({
  temperature: 0,
  pressure: 0,
  stability: 100,
  fuelLevel: 100
})

function startReactor() {
  isOnline.value = true
  reactorStatus.value = 'INITIALIZING'

  // Symulacja uruchamiania reaktora
  const interval = setInterval(() => {
    if (reactorPower.value < 100) {
      reactorPower.value += 10
      plasmaCore.temperature += 150
      plasmaCore.pressure += 5
      plasmaCore.fuelLevel -= 2
    } else {
      reactorStatus.value = 'ONLINE'
      clearInterval(interval)
    }
  }, 300)
}

function shutdownReactor() {
  isOnline.value = false
  reactorStatus.value = 'OFFLINE'
  reactorPower.value = 0
  plasmaCore.temperature = 0
  plasmaCore.pressure = 0
  plasmaCore.stability = 100
  plasmaCore.fuelLevel = 100
}
</script>

<template>
  <div class="reactor-control">
    <div class="header">
      <h1>REAKTOR PLAZMOWY - NOVA LAB</h1>
      <p class="subtitle">System Reaktywności Vue.js - ref() i reactive()</p>
    </div>

    <div class="status-grid">
      <div class="status-card">
        <div class="label">STATUS REAKTORA</div>
        <div :class="['value', isOnline ? 'online' : 'offline']">
          {{ reactorStatus }}
        </div>
      </div>

      <div class="status-card">
        <div class="label">MOC WYJŚCIOWA</div>
        <div class="value accent">{{ reactorPower }}%</div>
        <div class="progress-bar">
          <div class="progress-fill" :style="{ width: reactorPower + '%' }"></div>
        </div>
      </div>
    </div>

    <div class="plasma-grid">
      <div class="plasma-card">
        <div class="icon">◆</div>
        <div class="label">TEMPERATURA</div>
        <div class="value">{{ plasmaCore.temperature.toFixed(0) }}°C</div>
      </div>

      <div class="plasma-card">
        <div class="icon">◆</div>
        <div class="label">CIŚNIENIE</div>
        <div class="value">{{ plasmaCore.pressure }} bar</div>
      </div>

      <div class="plasma-card">
        <div class="icon">◆</div>
        <div class="label">STABILNOŚĆ</div>
        <div class="value">{{ plasmaCore.stability }}%</div>
      </div>

      <div class="plasma-card">
        <div class="icon">◆</div>
        <div class="label">PALIWO</div>
        <div class="value">{{ plasmaCore.fuelLevel }}%</div>
      </div>
    </div>

    <div class="controls">
      <button
        @click="startReactor"
        :disabled="isOnline"
        class="btn btn-start"
      >
        URUCHOM REAKTOR
      </button>
      <button
        @click="shutdownReactor"
        :disabled="!isOnline"
        class="btn btn-stop"
      >
        WYŁĄCZ REAKTOR
      </button>
    </div>

    <div class="info-box">
      <h3>Nauka Reaktywności</h3>
      <p><strong>ref():</strong> Używamy dla wartości prymitywnych (reactorPower, isOnline)</p>
      <p><strong>reactive():</strong> Używamy dla obiektów (plasmaCore)</p>
      <p><strong>Dostęp:</strong> ref wymaga .value, reactive nie wymaga</p>
    </div>
  </div>
</template>

<style scoped>
.reactor-control {
  min-height: 100vh;
  background: #0a0e27;
  color: #e0e0e0;
  padding: 2rem;
  font-family: 'Courier New', monospace;
}

.header {
  text-align: center;
  margin-bottom: 2rem;
  border-bottom: 2px solid #00ff88;
  padding-bottom: 1rem;
}

.header h1 {
  color: #00ff88;
  font-size: 2rem;
  margin: 0;
  text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}

.subtitle {
  color: #00b4d8;
  margin: 0.5rem 0 0 0;
}

.status-grid {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(300px, 1fr));
  gap: 1rem;
  margin-bottom: 2rem;
}

.status-card {
  background: #1a1f3a;
  padding: 1.5rem;
  border-radius: 8px;
  border: 1px solid #00b4d8;
}

.label {
  font-size: 0.9rem;
  color: #888;
  margin-bottom: 0.5rem;
}

.value {
  font-size: 1.8rem;
  font-weight: bold;
  color: #fff;
}

.value.online {
  color: #00ff88;
  text-shadow: 0 0 10px #00ff88;
}

.value.offline {
  color: #ff4444;
}

.value.accent {
  color: #00b4d8;
}

.progress-bar {
  height: 8px;
  background: #0a0e27;
  border-radius: 4px;
  margin-top: 0.5rem;
  overflow: hidden;
}

.progress-fill {
  height: 100%;
  background: linear-gradient(90deg, #00b4d8, #00ff88);
  transition: width 0.3s ease;
}

.plasma-grid {
  display: grid;
  grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(150px, 1fr));
  gap: 1rem;
  margin-bottom: 2rem;
}

.plasma-card {
  background: #1a1f3a;
  padding: 1.5rem;
  border-radius: 8px;
  border: 1px solid #333;
  text-align: center;
}

.plasma-card .icon {
  font-size: 2rem;
  margin-bottom: 0.5rem;
}

.plasma-card .value {
  font-size: 1.5rem;
  color: #00ff88;
}

.controls {
  display: flex;
  gap: 1rem;
  margin-bottom: 2rem;
  justify-content: center;
}

.btn {
  padding: 1rem 2rem;
  font-size: 1.1rem;
  border: none;
  border-radius: 8px;
  cursor: pointer;
  font-weight: bold;
  transition: all 0.3s ease;
  font-family: 'Courier New', monospace;
}

.btn-start {
  background: linear-gradient(135deg, #00ff88, #00b4d8);
  color: #0a0e27;
}

.btn-start:hover:not(:disabled) {
  transform: scale(1.05);
  box-shadow: 0 0 20px #00ff88;
}

.btn-stop {
  background: linear-gradient(135deg, #ff4444, #ff6666);
  color: white;
}

.btn-stop:hover:not(:disabled) {
  transform: scale(1.05);
  box-shadow: 0 0 20px #ff4444;
}

.btn:disabled {
  opacity: 0.5;
  cursor: not-allowed;
}

.info-box {
  background: #1a1f3a;
  padding: 1.5rem;
  border-radius: 8px;
  border-left: 4px solid #00ff88;
}

.info-box h3 {
  color: #00ff88;
  margin-top: 0;
}

.info-box p {
  margin: 0.5rem 0;
  color: #ccc;
}

.info-box strong {
  color: #00b4d8;
}
</style>

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Czym jest reaktywność w Vue.js?

  2. 2. Do czego służy ref() w Vue 3?

To 2 z 4 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Edytor kodu

    Utwórz reaktywną zmienną z ref() i wyświetl ją w template.

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż kroki użycia ref() w Vue:

  • Edytor kodu

    Stwórz licznik z przyciskami do zwiększania i zmniejszania wartości ref().

  • Układanie w pionie

    Ułóż proces tworzenia i użycia reaktywnego stanu z ref():

  1. PytanieCzym jest reaktywność?
  2. PytanieFunkcja ref()
  3. Zadanie z kodemPraktyka: Podstawy ref()
  4. PytanieDostęp do wartości ref
  5. Kliknij w kolejnościTworzenie ref krok po kroku
  6. Zadanie z kodemPraktyka: Licznik z ref()
  7. PytanieRef w template
  8. Ułóż w kolejnościProces tworzenia reaktywnego stanu

Przydatne artykuły