Kurs HTML i CSS · Moduł 11: Narzędzia deweloperskie
Optymalizacja wydajności - szybkość karawany
W tej lekcji6
W Starożytnym Egipcie szybkość dostawy materiałów decydowała o tempie budowy piramidy. W web developmencie szybkość ładowania strony decyduje o tym, czy użytkownik zostanie na stronie, czy odejdzie. Według badania Google z 2016 roku 53% wizyt na stronach mobilnych kończy się porzuceniem, jeśli ładowanie trwa dłużej niż 3 sekundy. Każdy zbędny bajt to dodatkowy wielbłąd w karawanie - im lżejszy ładunek, tym szybciej dotrze do celu. Poznasz trzy sposoby odchudzania strony: minifikację, kompresję i lazy loading.
Minifikacja - kompresja hieroglifów
Minifikacja to proces usuwania zbędnych znaków z kodu (spacje, komentarze, nowe linie) bez zmiany jego działania:
/* PRZED minifikacją - czytelna wersja */
body {
font-family: Georgia, serif;
max-width: 800px;
margin: 0 auto;
padding: 20px;
/* Tło w kolorze piasku */
background: #f5f1e3;
}
/* PO minifikacji - zoptymalizowana wersja */
/* body{font-family:Georgia,serif;max-width:800px;margin:0 auto;padding:20px;background:#f5f1e3} */Obie wersje działają identycznie, bo przeglądarka nie potrzebuje wcięć ani komentarzy. Znika tylko to, co pomaga człowiekowi, dlatego pracujesz zawsze na czytelnej wersji, a zminifikowaną generuje narzędzie przy publikacji.
Narzędzia do minifikacji:
- cssnano - minifikacja CSS
- Terser - minifikacja JavaScript
- html-minifier - minifikacja HTML
- Bundlery jak Webpack lub Vite robią to automatycznie
Kompresja przesyłu
Minifikację łatwo pomylić z kompresją. Minifikacja zmienia sam plik, a kompresja dzieje się podczas przesyłania: serwer pakuje pliki tekstowe (HTML, CSS, JS) algorytmem gzip lub Brotli, a przeglądarka rozpakowuje je sama. Użyty algorytm zobaczysz w panelu Network, w nagłówku odpowiedzi Content-Encoding. Obie techniki się uzupełniają - najlepszy efekt daje zminifikowany plik wysłany w kompresji.
Kompresja obrazów
Obrazy to zwykle najcięższe zasoby na stronie. Optymalizacja obrazów to kluczowy krok:
Formaty obrazów:
- JPEG - zdjęcia, gradientowe tła (kompresja stratna)
- PNG - grafiki z przezroczystością, ikony (bezstratna)
- WebP - nowoczesny format; według Google stratny WebP jest o 25-34% mniejszy od porównywalnego JPEG, a bezstratny o 26% mniejszy od PNG
- AVIF - najnowszy z popularnych formatów, zwykle jeszcze mniejszy niż WebP
- SVG - grafiki wektorowe, ikony (skalowalny)
Od najlżejszego do najcięższego zdjęcia ułożą się więc zwykle tak: AVIF, WebP, JPEG. Starsze przeglądarki nie znają jednak nowych formatów, dlatego potrzebujesz planu awaryjnego.
Element picture - nowoczesne podejście:
Element <picture> pozwala podać kilka wersji tego samego obrazu i zostawić wybór przeglądarce:
<picture>
<!-- Przeglądarka wybierze najlepszy format -->
<source srcset="piramida.avif" type="image/avif">
<source srcset="piramida.webp" type="image/webp">
<img src="piramida.jpg" alt="Wielka Piramida w Gizie"
width="800" height="600">
</picture>Przeglądarka czyta elementy <source> od góry i bierze pierwszy format, który rozumie. Jeśli nie zna żadnego, użyje <img> - to on jest wymaganym fallbackiem i to na nim zostają alt, width i height. Najlżejszy format stawiaj zawsze na górze.
Lazy loading - leniwe ładowanie
Lazy loading opóźnia ładowanie obrazów, które nie są widoczne na ekranie. Dzięki temu strona ładuje się szybciej:
<!-- Obrazy poniżej ekranu ładują się dopiero przy przewijaniu -->
<img src="sfinks.jpg" alt="Wielki Sfinks" loading="lazy"
width="800" height="600">
<!-- Pierwszy obraz na stronie - NIE używaj lazy loading -->
<img src="hero.jpg" alt="Piramidy o zachodzie" loading="eager"
width="1200" height="600">loading="lazy" każe przeglądarce poczekać, aż obraz zbliży się do widocznego obszaru, a loading="eager" (wartość domyślna) ładuje go od razu. Głównego obrazu na górze strony nie opóźniaj - to zwykle największy element pierwszego ekranu, a czas jego pojawienia się mierzy wskaźnik LCP (Largest Contentful Paint).
Atrybuty width i height
Zawsze podawaj wymiary obrazów - zapobiega to "przeskakiwaniu" strony podczas ładowania (CLS - Cumulative Layout Shift):
<!-- DOBRZE - przeglądarka rezerwuje miejsce -->
<img src="piramida.jpg" alt="Piramida" width="800" height="600">
<!-- ŹLE - strona "skacze" podczas ładowania -->
<img src="piramida.jpg" alt="Piramida">Z atrybutów przeglądarka wylicza proporcje obrazu i rezerwuje na niego miejsce, zanim plik dotrze, więc tekst pod spodem nie podskakuje. Wymiary nie blokują responsywności: dodaj w CSS max-width: 100% i height: auto, a obraz nadal będzie się skalował. LCP i CLS to wskaźniki Core Web Vitals, które zmierzysz Lighthouse'em z pierwszej lekcji tego modułu.
Moja kolejność: najpierw wymiary i lazy loading, bo to dwa atrybuty bez żadnych kosztów, potem nowoczesne formaty w <picture>, a minifikację zostaw narzędziom. W następnej lekcji zobaczysz, że czcionki też ważą - i nauczysz się ładować je z głową.
Praktyka
Otwórz panel Network, przewiń stronę z edytora poniżej i obserwuj, kiedy pobierają się obrazy z loading="lazy":
Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Optymalizacja wydajnosci</title>
<link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
<h1>Optymalizacja wydajnosci stron</h1>
<section>
<h2>Lazy loading obrazow</h2>
<p>Przewin strone w dol - obrazy zaladuja sie dopiero,
gdy beda widoczne na ekranie.</p>
<img src="https://placehold.co/600x300/d4af37/1a1a2e?text=Piramida+1"
alt="Piramida Cheopsa" width="600" height="300"
loading="eager">
<p class="caption">Obraz 1: loading="eager" (laduje od razu)</p>
</section>
<section>
<h2>Obrazy z lazy loading</h2>
<img src="https://placehold.co/600x300/8b6914/f5f1e3?text=Piramida+2"
alt="Piramida Chefrena" width="600" height="300"
loading="lazy">
<p class="caption">Obraz 2: loading="lazy" (laduje przy przewijaniu)</p>
<img src="https://placehold.co/600x300/3d2914/d4af37?text=Sfinks"
alt="Wielki Sfinks" width="600" height="300"
loading="lazy">
<p class="caption">Obraz 3: loading="lazy"</p>
</section>
<section>
<h2>Element picture - rozne formaty</h2>
<picture>
<source srcset="https://placehold.co/600x300/1a1a2e/d4af37?text=WebP+Format"
type="image/webp">
<img src="https://placehold.co/600x300/1a1a2e/d4af37?text=JPEG+Fallback"
alt="Dolina Krolow" width="600" height="300"
loading="lazy">
</picture>
<p class="caption">Element <picture> z formatem WebP i fallbackiem JPEG</p>
</section>
</body>
</html>Pamiętaj: szybka strona to lekka karawana - bez zbędnych bajtów dociera do celu, zanim podróżny zdąży się zniecierpliwić.
Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Co to jest minifikacja kodu CSS/JavaScript?
2. Która technika optymalizacji pozwala opóźnić ładowanie obrazów, które nie są jeszcze widoczne na ekranie?
To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Dodaj atrybuty loading, width i height do trzech obrazów na stronie.
- Układanie w pionie
Uporządkuj formaty obrazów od najnowszego (najmniejszy rozmiar) do najstarszego (największy rozmiar):
- Edytor kodu
Zamień element img na element picture z dwoma source (avif, webp) i img jako fallback.
- Klikanie w kolejności
Jak zbudować element picture z formatem WebP i fallbackiem JPEG?
- Układanie w poziomie
Jak wygląda img z lazy loadingiem i wymiarami?
Zadania po tej lekcji
- Zadanie z kodemLazy loading obrazów na stronie
- PytanieMinifikacja kodu
- Ułóż w kolejnościFormaty obrazów od najlżejszego
- PytanieOptymalizacja wydajności strony
- Zadanie z kodemElement picture z wieloma źródłami
- PytanieAtrybut loading
- Kliknij w kolejnościBudowanie elementu picture
- Ułóż w kolejnościAtrybut lazy loading na img