Kurs Blockchain i Web3 · Moduł 3: Ethereum & EVM
Ethereum - Główna sieć tuneli Krypty
W tej lekcji6
Witaj w Głównych Tunelach! Atlas tutaj. Dziś poznasz Ethereum - najpotężniejszą sieć tuneli w całej Krypcie, gdzie działają smart contracts i zdecentralizowane aplikacje.
Czym jest Ethereum?
Ethereum to więcej niż kryptowaluta - to zdecentralizowany komputer świata. Wyobraź sobie ogromną sieć tuneli, gdzie każda komora może zawierać nie tylko transakcje, ale także automatyczne mechanizmy (smart contracts).
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ ETHEREUM WORLD COMPUTER │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ │
│ ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐ │
│ │ EVM (Maszyna) │ │
│ │ ┌─────────────┐ ┌─────────────┐ ┌─────────────┐ │ │
│ │ │ Smart │ │ Smart │ │ Smart │ │ │
│ │ │ Contract 1 │ │ Contract 2 │ │ Contract 3 │ │ │
│ │ └─────────────┘ └─────────────┘ └─────────────┘ │ │
│ └─────────────────────────────────────────────────────────┘ │
│ │ │
│ ▼ │
│ ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐ │
│ │ STATE (Stan sieci) │ │
│ │ • Salda kont │ │
│ │ • Kod kontraktów │ │
│ │ • Storage kontraktów │ │
│ └─────────────────────────────────────────────────────────┘ │
│ │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘EVM - Ethereum Virtual Machine
EVM to "silnik" wykonujący kod smart contracts. Działa identycznie na każdym nodzie:
Właściwości EVM:
- Deterministyczny - ten sam kod = ten sam wynik
- Izolowany - kontrakty nie mogą wpływać na system
- Turing-complete - może wykonać dowolne obliczenia
- Stack-based - używa stosu do operacji
Typy kont w Ethereum
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ TYPY KONT │
├─────────────────────────────┬───────────────────────────────────┤
│ EOA (Externally │ CONTRACT ACCOUNT │
│ Owned Account) │ │
├─────────────────────────────┼───────────────────────────────────┤
│ Kontrolowany przez │ Kontrolowany przez kod │
│ klucz prywatny │ │
│ Może trzymać ETH │ Może trzymać ETH │
│ Może wysyłać TX │ Reaguje na TX │
│ Ma klucz prywatny │ Nie ma klucza prywatnego │
│ Może inicjować TX │ Nie może inicjować TX │
└─────────────────────────────┴───────────────────────────────────┘Gas - Energia w tunelach
Gas to jednostka obliczeniowa - "paliwo" dla transakcji:
Koszt transakcji = Gas Used × Gas Price
Przykład:
- Transfer ETH: ~21,000 gas
- Swap na Uniswap: ~150,000 gas
- Deploy kontraktu: ~1,000,000+ gas
Przy Gas Price = 30 gwei:
- Transfer: 21,000 × 30 gwei = 630,000 gwei = 0.00063 ETHEIP-1559 - Nowy model opłat:
Transaction Fee = (Base Fee + Priority Fee) × Gas Used
• Base Fee - spalane (burned), zmienia się dynamicznie
• Priority Fee - dla walidatora (tip)
• Max Fee - maksymalna kwota jaką zapłaciszSieci Ethereum
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ SIECI ETHEREUM │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ │
│ MAINNET (Chain ID: 1) │
│ └── Prawdziwe ETH, produkcja │
│ │
│ TESTNETS: │
│ ├── Sepolia (Chain ID: 11155111) - główny testnet │
│ └── Hoodi (Chain ID: 560048) - testnet walidatorów │
│ │
│ LAYER 2: │
│ ├── Arbitrum (Chain ID: 42161) │
│ ├── Optimism (Chain ID: 10) │
│ ├── Base (Chain ID: 8453) │
│ └── Polygon (Chain ID: 137) │
│ │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘Podsumowanie
- Ethereum = zdecentralizowany komputer świata
- EVM wykonuje smart contracts
- EOA vs Contract Account
- Gas - jednostka obliczeniowa
- EIP-1559 - base fee + priority fee
- Mainnet, Testnets, Layer 2
Kod do tej lekcji: index.js
// Ethereum transaction structure
const transaction = {
// Sender address (recovered from signature)
from: "0x742d35Cc6634C0532925a3b844Bc9e7595f1dE3a",
// Recipient address
to: "0x8ba1f109551bD432803012645Ac136ddd64DBA72",
// Value in wei (1 ETH = 10^18 wei)
value: "1000000000000000000", // 1 ETH
// Data (for smart contracts)
data: "0x",
// Gas
gasLimit: 21000, // Gas unit limit
maxFeePerGas: "50000000000", // 50 Gwei
maxPriorityFeePerGas: "2000000000", // 2 Gwei
// Nonce - transaction counter
nonce: 42,
// Chain ID (1 = mainnet, 11155111 = Sepolia)
chainId: 1,
// Transaction type (2 = EIP-1559)
type: 2
};
console.log("=== ETHEREUM TRANSACTION STRUCTURE ===\n");
// Conversions
const ethValue = Number(transaction.value) / 1e18;
const gweiMaxFee = Number(transaction.maxFeePerGas) / 1e9;
const maxCostWei = transaction.gasLimit * Number(transaction.maxFeePerGas);
const maxCostEth = maxCostWei / 1e18;
console.log("From:", transaction.from);
console.log("To:", transaction.to);
console.log("Value:", ethValue, "ETH");
console.log("\nGas:");
console.log(" Limit:", transaction.gasLimit.toLocaleString(), "units");
console.log(" Max fee:", gweiMaxFee, "Gwei");
console.log(" Max tx cost:", maxCostEth.toFixed(6), "ETH");
console.log("\nNonce:", transaction.nonce);
console.log("Chain ID:", transaction.chainId, "(Ethereum Mainnet)");
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Co najlepiej opisuje Ethereum?
2. Co to jest EVM (Ethereum Virtual Machine)?
To 2 z 16 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Zaimplementuj funkcje konwersji między Wei, Gwei i Ether
- Układanie w pionie
Ułóż jednostki Ethereum od najmniejszej do największej:
- Klikanie w kolejności
Kliknij elementy w kolejności, aby utworzyć prawidłowy adres Ethereum (40 znaków hex + prefix)
- Układanie w poziomie
Jak obliczamy maksymalny koszt transakcji w modelu EIP-1559?
- Edytor kodu
Zaimplementuj strukturę transakcji z polami: from, to, value, gasLimit, maxFeePerGas, maxPriorityFeePerGas
- Edytor kodu
Zaimplementuj calculateTransactionCost(gasLimit, gasPrice) zwracający koszt w Wei i Ether
- Układanie w pionie
Ułóż kroki wykonania transakcji Ethereum w poprawnej kolejności:
- Klikanie w kolejności
Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać Chain ID dla Ethereum Mainnet
- Układanie w poziomie
Który testnet jest obecnie głównie wspieranym przez Ethereum Foundation?
- Edytor kodu
Stwórz funkcję getBalance(address) używającą providera do pobrania balansu i konwersji z Wei na Ether
- Edytor kodu
Zaimplementuj funkcję simulateTransaction(from, to, amount, balance) która sprawdza czy transakcja jest możliwa
- Układanie w pionie
Ułóż główne komponenty bloku Ethereum w logicznej kolejności:
- Klikanie w kolejności
Kliknij elementy w kolejności, aby utworzyć prawidłowe żądanie JSON-RPC
- Układanie w poziomie
Jaka metoda JSON-RPC służy do pobrania balansu konta?
- Edytor kodu
Zaimplementuj strukturę danych przechowującą informacje o L2: Arbitrum, Optimism, Base (Chain ID, typ, cechy)
- Edytor kodu
Zaimplementuj setupProvider(rpcUrl) który tworzy JsonRpcProvider i testuje połączenie metodą getBlockNumber()
- Układanie w pionie
Ułóż typy transakcji Ethereum według ich ewolucji chronologicznej:
- Klikanie w kolejności
Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać jak podpisać transakcję w ethers.js
- Edytor kodu
Zaimplementuj sendEther(wallet, toAddress, amountInEther) która tworzy, podpisuje i wysyła transakcję
- Układanie w poziomie
Jak pobrać nonce dla adresu przed wysłaniem transakcji?
- Edytor kodu
Zaimplementuj waitForTransaction(txHash, confirmations) która czeka na określoną liczbę potwierdzeń
- Edytor kodu
Zaimplementuj getEtherscanLink(address, chainId, type) gdzie type to 'address', 'tx' lub 'block'
- Układanie w pionie
Ułóż etapy potwierdzenia transakcji w Ethereum:
- Klikanie w kolejności
Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać jak zdekodować surową transakcję
Zadania po tej lekcji
- PytanieCzym jest Ethereum?
- PytanieEVM - Ethereum Virtual Machine
- PytanieTypy kont w Ethereum
- PytanieEOA vs Contract Account
- Zadanie z kodemKonwersje jednostek Ethereum
- Ułóż w kolejnościKolejność jednostek Wei
- Kliknij w kolejnościStruktura adresu Ethereum
- Ułóż w kolejnościKomponenty Gas w Ethereum
- Zadanie z kodemTworzenie obiektu transakcji
- PytanieGas i opłaty
- PytanieGas Limit
- PytanieEIP-1559
- PytanieBase Fee vs Priority Fee
- Zadanie z kodemKalkulator Gas
- Ułóż w kolejnościProces transakcji
- Kliknij w kolejnościChain ID
- Ułóż w kolejnościTestnety Ethereum
- Zadanie z kodemSprawdzanie balansu konta
- PytanieTestnety
- PytanieEtherscan
- PytanieLayer 2 Solutions
- PytaniePrzykłady Layer 2
- Zadanie z kodemSymulator transakcji
- Ułóż w kolejnościStruktura bloku
- Kliknij w kolejnościTworzenie JSON-RPC request
- Ułóż w kolejnościMetody JSON-RPC
- Zadanie z kodemPorównanie L2
- PytanieChain ID sieci
- PytanieKonwersja Gwei do Wei
- PytanieKonwersja Ether do Wei
- Zadanie z kodemRPC Provider
- Ułóż w kolejnościTypy transakcji Ethereum
- Kliknij w kolejnościPodpisywanie transakcji
- Zadanie z kodemWysyłanie transakcji
- Ułóż w kolejnościNonce w transakcjach
- Zadanie z kodemMonitorowanie transakcji
- PytanieTransaction Receipt
- Zadanie z kodemBlock Explorer
- Ułóż w kolejnościFinalizacja bloku
- Kliknij w kolejnościDecode Transaction
- RozmowaGratulacje! Ethereum opanowane
- Projekt do wysłaniaProjekt: Ethereum Dashboard