Kurs Blockchain i Web3 · Moduł 3: Ethereum & EVM

Ethereum - Główna sieć tuneli Krypty

3 min czytania ·
W tej lekcji6

Witaj w Głównych Tunelach! Atlas tutaj. Dziś poznasz Ethereum - najpotężniejszą sieć tuneli w całej Krypcie, gdzie działają smart contracts i zdecentralizowane aplikacje.

Czym jest Ethereum?

Ethereum to więcej niż kryptowaluta - to zdecentralizowany komputer świata. Wyobraź sobie ogromną sieć tuneli, gdzie każda komora może zawierać nie tylko transakcje, ale także automatyczne mechanizmy (smart contracts).

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                    ETHEREUM WORLD COMPUTER                       │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│                                                                  │
│   ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐   │
│   │                    EVM (Maszyna)                         │   │
│   │  ┌─────────────┐  ┌─────────────┐  ┌─────────────┐     │   │
│   │  │   Smart     │  │   Smart     │  │   Smart     │     │   │
│   │  │  Contract 1 │  │  Contract 2 │  │  Contract 3 │     │   │
│   │  └─────────────┘  └─────────────┘  └─────────────┘     │   │
│   └─────────────────────────────────────────────────────────┘   │
│                              │                                   │
│                              ▼                                   │
│   ┌─────────────────────────────────────────────────────────┐   │
│   │                  STATE (Stan sieci)                      │   │
│   │  • Salda kont                                           │   │
│   │  • Kod kontraktów                                       │   │
│   │  • Storage kontraktów                                   │   │
│   └─────────────────────────────────────────────────────────┘   │
│                                                                  │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘

EVM - Ethereum Virtual Machine

EVM to "silnik" wykonujący kod smart contracts. Działa identycznie na każdym nodzie:

Właściwości EVM:

  • Deterministyczny - ten sam kod = ten sam wynik
  • Izolowany - kontrakty nie mogą wpływać na system
  • Turing-complete - może wykonać dowolne obliczenia
  • Stack-based - używa stosu do operacji

Typy kont w Ethereum

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                    TYPY KONT                                     │
├─────────────────────────────┬───────────────────────────────────┤
│      EOA (Externally        │      CONTRACT ACCOUNT             │
│      Owned Account)         │                                   │
├─────────────────────────────┼───────────────────────────────────┤
│ Kontrolowany przez       │ Kontrolowany przez kod         │
│    klucz prywatny           │                                   │
│ Może trzymać ETH         │ Może trzymać ETH               │
│ Może wysyłać TX          │ Reaguje na TX                  │
│ Ma klucz prywatny        │ Nie ma klucza prywatnego       │
│ Może inicjować TX        │ Nie może inicjować TX          │
└─────────────────────────────┴───────────────────────────────────┘

Gas - Energia w tunelach

Gas to jednostka obliczeniowa - "paliwo" dla transakcji:

Koszt transakcji = Gas Used × Gas Price

Przykład:
- Transfer ETH: ~21,000 gas
- Swap na Uniswap: ~150,000 gas
- Deploy kontraktu: ~1,000,000+ gas

Przy Gas Price = 30 gwei:
- Transfer: 21,000 × 30 gwei = 630,000 gwei = 0.00063 ETH

EIP-1559 - Nowy model opłat:

Transaction Fee = (Base Fee + Priority Fee) × Gas Used

• Base Fee - spalane (burned), zmienia się dynamicznie
• Priority Fee - dla walidatora (tip)
• Max Fee - maksymalna kwota jaką zapłacisz

Sieci Ethereum

┌─────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                    SIECI ETHEREUM                                │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│                                                                  │
│  MAINNET (Chain ID: 1)                                          │
│  └── Prawdziwe ETH, produkcja                                   │
│                                                                  │
│  TESTNETS:                                                       │
│  ├── Sepolia (Chain ID: 11155111) - główny testnet             │
│  └── Hoodi (Chain ID: 560048) - testnet walidatorów            │
│                                                                  │
│  LAYER 2:                                                        │
│  ├── Arbitrum (Chain ID: 42161)                                 │
│  ├── Optimism (Chain ID: 10)                                    │
│  ├── Base (Chain ID: 8453)                                      │
│  └── Polygon (Chain ID: 137)                                    │
│                                                                  │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────┘

Podsumowanie

  • Ethereum = zdecentralizowany komputer świata
  • EVM wykonuje smart contracts
  • EOA vs Contract Account
  • Gas - jednostka obliczeniowa
  • EIP-1559 - base fee + priority fee
  • Mainnet, Testnets, Layer 2
Kod do tej lekcji: index.js
// Ethereum transaction structure
const transaction = {
  // Sender address (recovered from signature)
  from: "0x742d35Cc6634C0532925a3b844Bc9e7595f1dE3a",

  // Recipient address
  to: "0x8ba1f109551bD432803012645Ac136ddd64DBA72",

  // Value in wei (1 ETH = 10^18 wei)
  value: "1000000000000000000", // 1 ETH

  // Data (for smart contracts)
  data: "0x",

  // Gas
  gasLimit: 21000,           // Gas unit limit
  maxFeePerGas: "50000000000",    // 50 Gwei
  maxPriorityFeePerGas: "2000000000", // 2 Gwei

  // Nonce - transaction counter
  nonce: 42,

  // Chain ID (1 = mainnet, 11155111 = Sepolia)
  chainId: 1,

  // Transaction type (2 = EIP-1559)
  type: 2
};

console.log("=== ETHEREUM TRANSACTION STRUCTURE ===\n");

// Conversions
const ethValue = Number(transaction.value) / 1e18;
const gweiMaxFee = Number(transaction.maxFeePerGas) / 1e9;
const maxCostWei = transaction.gasLimit * Number(transaction.maxFeePerGas);
const maxCostEth = maxCostWei / 1e18;

console.log("From:", transaction.from);
console.log("To:", transaction.to);
console.log("Value:", ethValue, "ETH");
console.log("\nGas:");
console.log("  Limit:", transaction.gasLimit.toLocaleString(), "units");
console.log("  Max fee:", gweiMaxFee, "Gwei");
console.log("  Max tx cost:", maxCostEth.toFixed(6), "ETH");
console.log("\nNonce:", transaction.nonce);
console.log("Chain ID:", transaction.chainId, "(Ethereum Mainnet)");

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Co najlepiej opisuje Ethereum?

  2. 2. Co to jest EVM (Ethereum Virtual Machine)?

To 2 z 16 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.

Zadania praktyczne w grze

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj funkcje konwersji między Wei, Gwei i Ether

  • Układanie w pionie

    Ułóż jednostki Ethereum od najmniejszej do największej:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij elementy w kolejności, aby utworzyć prawidłowy adres Ethereum (40 znaków hex + prefix)

  • Układanie w poziomie

    Jak obliczamy maksymalny koszt transakcji w modelu EIP-1559?

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj strukturę transakcji z polami: from, to, value, gasLimit, maxFeePerGas, maxPriorityFeePerGas

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj calculateTransactionCost(gasLimit, gasPrice) zwracający koszt w Wei i Ether

  • Układanie w pionie

    Ułóż kroki wykonania transakcji Ethereum w poprawnej kolejności:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać Chain ID dla Ethereum Mainnet

  • Układanie w poziomie

    Który testnet jest obecnie głównie wspieranym przez Ethereum Foundation?

  • Edytor kodu

    Stwórz funkcję getBalance(address) używającą providera do pobrania balansu i konwersji z Wei na Ether

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj funkcję simulateTransaction(from, to, amount, balance) która sprawdza czy transakcja jest możliwa

  • Układanie w pionie

    Ułóż główne komponenty bloku Ethereum w logicznej kolejności:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij elementy w kolejności, aby utworzyć prawidłowe żądanie JSON-RPC

  • Układanie w poziomie

    Jaka metoda JSON-RPC służy do pobrania balansu konta?

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj strukturę danych przechowującą informacje o L2: Arbitrum, Optimism, Base (Chain ID, typ, cechy)

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj setupProvider(rpcUrl) który tworzy JsonRpcProvider i testuje połączenie metodą getBlockNumber()

  • Układanie w pionie

    Ułóż typy transakcji Ethereum według ich ewolucji chronologicznej:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać jak podpisać transakcję w ethers.js

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj sendEther(wallet, toAddress, amountInEther) która tworzy, podpisuje i wysyła transakcję

  • Układanie w poziomie

    Jak pobrać nonce dla adresu przed wysłaniem transakcji?

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj waitForTransaction(txHash, confirmations) która czeka na określoną liczbę potwierdzeń

  • Edytor kodu

    Zaimplementuj getEtherscanLink(address, chainId, type) gdzie type to 'address', 'tx' lub 'block'

  • Układanie w pionie

    Ułóż etapy potwierdzenia transakcji w Ethereum:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby pokazać jak zdekodować surową transakcję

  1. PytanieCzym jest Ethereum?
  2. PytanieEVM - Ethereum Virtual Machine
  3. PytanieTypy kont w Ethereum
  4. PytanieEOA vs Contract Account
  5. Zadanie z kodemKonwersje jednostek Ethereum
  6. Ułóż w kolejnościKolejność jednostek Wei
  7. Kliknij w kolejnościStruktura adresu Ethereum
  8. Ułóż w kolejnościKomponenty Gas w Ethereum
  9. Zadanie z kodemTworzenie obiektu transakcji
  10. PytanieGas i opłaty
  11. PytanieGas Limit
  12. PytanieEIP-1559
  13. PytanieBase Fee vs Priority Fee
  14. Zadanie z kodemKalkulator Gas
  15. Ułóż w kolejnościProces transakcji
  16. Kliknij w kolejnościChain ID
  17. Ułóż w kolejnościTestnety Ethereum
  18. Zadanie z kodemSprawdzanie balansu konta
  19. PytanieTestnety
  20. PytanieEtherscan
  21. PytanieLayer 2 Solutions
  22. PytaniePrzykłady Layer 2
  23. Zadanie z kodemSymulator transakcji
  24. Ułóż w kolejnościStruktura bloku
  25. Kliknij w kolejnościTworzenie JSON-RPC request
  26. Ułóż w kolejnościMetody JSON-RPC
  27. Zadanie z kodemPorównanie L2
  28. PytanieChain ID sieci
  29. PytanieKonwersja Gwei do Wei
  30. PytanieKonwersja Ether do Wei
  31. Zadanie z kodemRPC Provider
  32. Ułóż w kolejnościTypy transakcji Ethereum
  33. Kliknij w kolejnościPodpisywanie transakcji
  34. Zadanie z kodemWysyłanie transakcji
  35. Ułóż w kolejnościNonce w transakcjach
  36. Zadanie z kodemMonitorowanie transakcji
  37. PytanieTransaction Receipt
  38. Zadanie z kodemBlock Explorer
  39. Ułóż w kolejnościFinalizacja bloku
  40. Kliknij w kolejnościDecode Transaction
  41. RozmowaGratulacje! Ethereum opanowane
  42. Projekt do wysłaniaProjekt: Ethereum Dashboard