Kurs Python · Moduł 1: Podstawy Pythona

Typy Danych - Klasyfikacja Odkryć

8 min czytania ·
W tej lekcji8

Witaj ponownie w obozie! Wczoraj wpisałem "12" + 5 i zamiast 17 dostałem błąd, bo "12" to tekst, a 5 to liczba. Każdy dobry badacz musi umieć klasyfikować swoje odkrycia, a w Pythonie te "gatunki" nazywamy typami danych.

Podstawowe typy danych w Pythonie

W dżungli spotykamy różne formy życia - zwierzęta, rośliny, owady. Podobnie w Pythonie mamy różne typy danych.

1. int (Integer) - Liczby całkowite

Liczby całkowite opisują wszystko, co liczymy na sztuki: członków zespołu, dni marszu, okazy. Mogą być ujemne i bardzo duże:

# Liczby całkowite - jak liczba odkrytych gatunków
species_count = 42
expedition_day = 7
team_members = 5

# Mogą być ujemne
temperature_drop = -5
depth_below_sea = -100

# Python 3 obsługuje bardzo duże liczby!
huge_number = 999999999999999999999

Python sam przydziela pamięć dużym liczbom, więc huge_number się nie przepełni. Int nigdy nie ma kropki.

2. float (Float) - Liczby zmiennoprzecinkowe

Pomiary rzadko wychodzą równe: temperatura czy dystans mają część dziesiętną. Do nich służy float, zapisywany z kropką albo naukowo:

# Liczby z częścią dziesiętną
temperature = 32.5
humidity = 78.3
distance_km = 15.7

# Notacja naukowa
speed_of_light = 3e8  # 3 * 10^8 = 300000000.0 (float!)
tiny_number = 1.5e-10  # 0.00000000015

Zapis 3e8 zawsze daje float, nawet gdy wynik jest okrągły. Floaty bywają nieprecyzyjne na końcowych miejscach: 0.1 + 0.2 to 0.30000000000000004.

3. str (String) - Teksty

Nazwy, opisy i notatki to teksty. String zamykamy w cudzysłowach pojedynczych lub podwójnych, a dłuższy opis w potrójnych:

# Tekst w cudzysłowach pojedynczych lub podwójnych
explorer_name = "Darwin"
location = 'Serengeti'

# Multi-line stringi (potrójne cudzysłowy)
description = """
To jest dłuższy opis
obejmujący wiele linii
tekstu.
"""

# Escape characters
message = "Darwin powiedział: \"Eksplorujmy!\""
path = "C:\\Users\\Darwin\\jungle"  # Windows path

# Raw string (ignoruje escape)
path_raw = r"C:\Users\Darwin\jungle"

Ukośnik wsteczny zmienia znaczenie następnego znaku: \" wstawia cudzysłów do napisu, a para ukośników daje jeden. Litera r wyłącza tę zamianę, co ułatwia ścieżki Windows.

4. bool (Boolean) - Wartości logiczne

Czy teren jest bezpieczny? Czy znaleźliśmy wodę? Na takie pytania odpowiada bool, który ma tylko dwie wartości:

# Tylko dwie wartości: True lub False
is_dangerous = True
found_water = False
is_raining = True

# Wynik porównania to bool
temperature = 35
is_hot = temperature > 30  # True

age = 15
is_adult = age >= 18  # False

Porównania zawsze zwracają bool, dlatego 5 > 3 daje True. Wielkość liter ma znaczenie: true małą literą to dla Pythona nieznana nazwa.

Sprawdzanie typu danych - type()

Gdy nie wiesz, z jakim gatunkiem masz do czynienia, zapytaj Pythona. Funkcja type() zwraca typ wartości:

# Funkcja type() pokazuje typ zmiennej
species_count = 42
print(type(species_count))  # <class 'int'>

temperature = 32.5
print(type(temperature))  # <class 'float'>

name = "Darwin"
print(type(name))  # <class 'str'>

is_safe = True
print(type(is_safe))  # <class 'bool'>

# Praktyczne użycie
data = 42
if type(data) == int:
    print("To jest liczba całkowita!")

Wynik <class 'int'> czytamy: "wartość należy do klasy int". W warunkach polecam jednak isinstance(data, int), bo uwzględnia typy pokrewne.

Konwersja między typami (Type Casting)

Czasem musimy zmienić typ danych - jak tłumaczenie między językami.

String → Int/Float

Najczęściej liczba przychodzi jako tekst, na przykład z input(). Funkcje int() i float() tłumaczą ją na liczbę:

# String → Int
age_text = "25"
age = int(age_text)
print(age + 5)  # 30

# String → Float
temperature_text = "32.5"
temperature = float(temperature_text)
print(temperature + 2.5)  # 35.0

# UWAGA! Błąd jeśli string nie jest liczbą
# bad_conversion = int("abc")  # ValueError!
# int("42.5")  # też ValueError - int() nie przyjmuje kropki

print(int(float("42.5")))  # 42

int() przyjmuje tylko zapis liczby całkowitej, więc tekst z kropką przepuść najpierw przez float(), jak w ostatniej linii.

Int/Float → String

W drugą stronę działa str(). Przydaje się, gdy łączymy liczbę z tekstem operatorem +, który nie miesza typów:

# Int → String
species_count = 42
count_text = str(species_count)
print("Odkryto " + count_text + " gatunki")  # Konkatenacja stringów

# Float → String
temperature = 32.5
temp_text = str(temperature)
message = f"Temperatura: {temp_text}°C"

Bez str() linia z + zakończyłaby się TypeError. W f-stringu konwersja dzieje się sama.

Int ↔ Float

Między liczbami przechodzimy w obie strony, ale kierunek z float do int ucina część dziesiętną:

# Int → Float
whole_number = 10
decimal_number = float(whole_number)  # 10.0

# Float → Int (obcina część dziesiętną!)
decimal = 15.7
whole = int(decimal)  # 15 (NIE 16!)

decimal2 = 15.2
whole2 = int(decimal2)  # 15

int() nie zaokrągla, tylko odcina wszystko po kropce. Zaokrąglenie da round(15.7), czyli 16.

Bool konwersje

Każdą wartość można zapytać, czy jest "prawdziwa". Zero i pusty tekst to False, a każda inna liczba i każdy niepusty tekst to True:

# Liczby → Bool
# 0 = False, wszystkie inne = True
print(bool(0))    # False
print(bool(1))    # True
print(bool(-5))   # True
print(bool(100))  # True

# String → Bool
# Pusty string = False, niepusty = True
print(bool(""))       # False
print(bool("Darwin")) # True
print(bool(" "))      # True (spacja to znak!)

# Bool → Int
print(int(True))   # 1
print(int(False))  # 0

True to 1, a False to 0, bo bool jest odmianą int. Stąd hierarchia bool → int → float: działanie na int i float daje float.

Operacje specyficzne dla typów

Operacje na liczbach (int, float)

Liczby obsługują siedem podstawowych działań. Zwróć uwagę na dwa rodzaje dzielenia i potęgowanie podwójną gwiazdką:

# Podstawowe operacje
a = 10
b = 3

print(a + b)   # 13 (dodawanie)
print(a - b)   # 7  (odejmowanie)
print(a * b)   # 30 (mnożenie)
print(a / b)   # 3.333... (dzielenie - ZAWSZE float!)
print(a // b)  # 3 (dzielenie całkowite)
print(a % b)   # 1 (reszta z dzielenia - modulo)
print(a ** b)  # 1000 (potęgowanie: 10^3)

# Operacje na floatach
x = 5.5
y = 2.5
print(x + y)   # 8.0
print(x * y)   # 13.75

# Mieszanie int i float → wynik to float
mixed = 10 + 5.5  # 15.5 (float)

Nawet 10 / 2 daje 5.0. Operator // odcina resztę, a % zwraca właśnie ją, stąd 3 i 1.

Operacje na stringach

Tekst ma własne narzędzia: łączenie, powtarzanie, długość, wielkie litery, indeksy i wycinanie fragmentów:

# Konkatenacja (łączenie)
first_name = "Charles"
last_name = "Darwin"
full_name = first_name + " " + last_name
print(full_name)  # Charles Darwin

# Powtarzanie
jungle_cry = "Help! " * 3
print(jungle_cry)  # Help! Help! Help!

# Długość stringu
name = "Darwin"
print(len(name))  # 6

# Indeksowanie (od 0!)
text = "Python"
print(text[0])   # P
print(text[1])   # y
print(text[-1])  # n (ostatni znak)
print(text.upper())  # PYTHON

# Slicing (wycinanie)
word = "Expedition"
print(word[0:4])   # Expe
print(word[4:])    # dition
print(word[:4])    # Expe
print(word[::2])   # Epdto (co drugi znak)

Indeksy liczymy od zera, ujemne od końca. W wycinku [0:4] pierwszy numer się wlicza, drugi nie. upper() zwraca nowy napis, text się nie zmienia.

None - specjalny typ

None to specjalna wartość oznaczająca "brak wartości", jak pusta pułapka. Funkcje z def poznasz dokładniej za kilka lekcji:

# None - jak puste pudełko
treasure = None
print(treasure)  # None
print(type(treasure))  # <class 'NoneType'>

# Użycie w praktyce
def find_species(name):
    if name == "Python regius":
        return "Znaleziono!"
    return None  # Nie znaleziono

result = find_species("Unknown")
if result is None:
    print("Gatunek nieznany")

Brak wyniku sprawdzamy przez is None. None to nie zero ani pusty tekst, tylko osobny typ.

Praktyczny przykład - Kalkulator ekspedycji

Połączmy konwersje i działania. Program pyta o trzy wartości, zamienia je na właściwe typy i liczy średnią prędkość:

print("=== Kalkulator Ekspedycji ===\n")

# Zbieramy dane
distance_text = input("Dystans (km): ")
time_text = input("Czas (godziny): ")
team_size_text = input("Rozmiar zespołu: ")

# Konwertujemy na odpowiednie typy
distance = float(distance_text)
time = float(time_text)
team_size = int(team_size_text)

# Obliczenia
avg_speed = distance / time
distance_per_person = distance / team_size

# Wyświetlamy wyniki
print("\n--- WYNIKI ---")
print(f"Średnia prędkość: {avg_speed:.2f} km/h")
print(f"Dystans na osobę: {distance_per_person:.2f} km")
print(f"Typ distance: {type(distance)}")
print(f"Typ team_size: {type(team_size)}")

Zapis {avg_speed:.2f} pokazuje dwa miejsca po przecinku zamiast 4.666666666666667. Zmienia tylko wydruk, nie samą liczbę.

Zadanie praktyczne

Stwórz program, który:

  1. Pyta o temperaturę w Fahrenheitach
  2. Konwertuje na Celsjusze: C = (F - 32) × 5/9
  3. Wyświetla wynik
  4. Informuje czy jest gorąco (>30°C), normalnie (15-30°C), czy zimno (<15°C)
Kod do tej lekcji: main.py
# Kalkulator konwersji Fahrenheit → Celsius

# TODO: Pobierz temperaturę w Fahrenheitach
fahrenheit = float(input("Temperatura w Fahrenheitach: "))

# TODO: Oblicz Celsjusze: C = (F - 32) × 5/9
celsius = (fahrenheit - 32) * 5 / 9

# TODO: Wyświetl wynik
print(f"{fahrenheit}°F = {celsius:.1f}°C")

# TODO: Sprawdź czy gorąco (>30), normalnie (15-30), czy zimno (<15)
if celsius > 30:
    print("Gorąco w dżungli!")
elif celsius >= 15:
    print("Przyjemna temperatura")
else:
    print("Zimno jak na dżunglę!")

Podsumowanie

Przed przejściem dalej upewnij się, że:

  • Znasz typy int, float, str, bool i None
  • Sprawdzasz typ przez type() i konwertujesz typy
  • Znasz różnicę między / a //
  • Rozumiesz indeksowanie stringów

W następnej lekcji Darwin pokaże Ci operatory - narzędzia matematyczne i logiczne badacza!

Pamiętaj: typ to gatunek danej - zanim coś z nią zrobisz, sprawdź, do jakiego gatunku należy.

Hasła z dokumentacji w tej lekcji

Widzisz błąd w tej lekcji?

Sprawdź się

Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.

  1. 1. Który z poniższych to typ int?

  2. 2. Jaki jest wynik: 10 // 3?

  3. 3. Co zwraca operator %?

  4. 4. Jaki typ zwraca wyrażenie: 5 > 3?

  5. 5. Co zwróci: 'Python'[0]?

  6. 6. Która nazwa zmiennej łamie zasady Pythona?

  7. 7. Jaki jest typ wyniku: 10 / 2?

  8. 8. Jaki typ ma wynik wyrażenia True + 2.5?

  9. 9. Co się stanie po wykonaniu int('42.5')?

  10. 10. Która składnia f-stringa jest poprawna?

  11. 11. Co robi parametr 'sep' w print()?

Zadania praktyczne w grze

  • Układanie w poziomie

    Ułóż typy liczbowe zgodnie z hierarchią z lekcji, od najwęższego do najszerszego (wynik działania przyjmuje szerszy z typów):

  • Układanie w poziomie

    Uporządkuj kroki konwersji string → int → float:

  • Układanie w poziomie

    Uporządkuj operacje według wyniku (od najmniejszego):

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki programu pobierającego wiek od użytkownika:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki programu konwertującego Fahrenheit → Celsius:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kod sprawdzający typ zmiennej:

  • Edytor kodu

    Stwórz zmienną temperature z wartością 32.5 i wyświetl jej typ funkcjami print() i type():

  • Edytor kodu

    Zamień tekst '42' na liczbę całkowitą funkcją int() i zapisz wynik w zmiennej number:

  • Układanie w poziomie

    Ułóż f-string, który dla name = 'Darwin' da tekst Witaj Darwin:

  • Edytor kodu

    Podziel 10 przez 3 na dwa sposoby: wynik / zapisz w zmiennej normal_division, wynik // w zmiennej integer_division, i wyświetl oba wyniki:

  • Edytor kodu

    Wytnij pierwsze 4 znaki ze słowa 'Python' (wycinek [:4]), zapisz je w zmiennej first_four i wyświetl:

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż wywołanie, które sprawdzi typ zmiennej name:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki kalkulatora BMI:

  • Klikanie w kolejności

    Ułóż wywołanie, które zamieni tekst "3.14" na liczbę zmiennoprzecinkową:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby stworzyć zmienną: name = 'Darwin'

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij w kolejności: print(f'Witaj {name}!')

  • Edytor kodu

    Wyświetl menu Safari Base Camp: tytuł i 4 ponumerowane opcje (1. do 4.), każdą w osobnej linii print():

  • Edytor kodu

    Wyświetl menu, pobierz wybór funkcją input() do zmiennej choice, zamień go na liczbę: choice_number = int(choice) i wyświetl wybraną opcję:

  • Układanie w poziomie

    Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:

  • Edytor kodu

    Pobierz dystans (km) i czas marszu (h) przez float(input()), oblicz avg_speed = dystans / czas i wyświetl wynik:

  • Edytor kodu

    Pobierz przez input() imię badacza, lokalizację i liczbę gatunków (species_found = int(input(...))) i wyświetl raport dnia f-stringami:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij elementy w prawidłowej kolejności:

  • Edytor kodu

    Połącz części w jeden program: wyświetl menu z opcjami 1-4, pobierz wybór, potem dystans (km) i czas (h), oblicz avg_speed = dystans / czas i wyświetl raport z wynikiem:

  • Układanie w poziomie

    Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki programu o zwierzętach:

  • Klikanie w kolejności

    Kliknij elementy w prawidłowej kolejności:

  • Układanie w pionie

    Uporządkuj kroki obróbki tekstu:

  1. Ułóż w kolejnościTypy danych - porządkowanie
  2. Ułóż w kolejnościKonwersja typów
  3. Ułóż w kolejnościOperacje matematyczne
  4. Ułóż w kolejnościProces konwersji
  5. Ułóż w kolejnościProgram konwersji temperatury
  6. Ułóż w kolejnościSprawdzanie typu
  7. Zadanie z kodemSprawdzanie typu funkcją type()
  8. Zadanie z kodemKonwersja string → int
  9. Ułóż w kolejnościF-string
  10. Zadanie z kodemDzielenie całkowite vs zwykłe
  11. Zadanie z kodemWycinanie fragmentu tekstu
  12. Kliknij w kolejnościBudowanie type()
  13. PytanieTyp int
  14. PytanieDzielenie
  15. Ułóż w kolejnościKalkulacja BMI
  16. PytanieReszta z dzielenia (%)
  17. PytanieWartości logiczne
  18. Kliknij w kolejnościBudowanie float()
  19. PytanieIndeksowanie tekstu
  20. Kliknij w kolejnościUtworzenie zmiennej
  21. Kliknij w kolejnościPrint z f-stringiem
  22. Zadanie z kodemSafari Base Camp - Menu
  23. Zadanie z kodemSafari Base Camp - Wybór opcji
  24. Ułóż w kolejnościKonwersja int
  25. Zadanie z kodemSafari Base Camp - Kalkulator
  26. Zadanie z kodemSafari Base Camp - Dziennik
  27. Kliknij w kolejnościBudowanie input()
  28. Zadanie z kodemSafari Base Camp - Kompletny projekt
  29. PytaniePodsumowanie - Zmienne
  30. PytaniePodsumowanie - Typy
  31. PytanieHierarchia typów
  32. PytaniePodsumowanie - Konwersja
  33. PytaniePodsumowanie - F-stringi
  34. Ułóż w kolejnościSlicing stringa
  35. Ułóż w kolejnościProgram z wieloma zmiennymi
  36. Kliknij w kolejnościBudowanie len()
  37. Ułóż w kolejnościProgram ze stringami
  38. PytaniePodsumowanie - Print

Przydatne artykuły