Kurs Python · Moduł 1: Podstawy Pythona
Typy Danych - Klasyfikacja Odkryć
W tej lekcji8
Witaj ponownie w obozie! Wczoraj wpisałem "12" + 5 i zamiast 17 dostałem błąd, bo "12" to tekst, a 5 to liczba. Każdy dobry badacz musi umieć klasyfikować swoje odkrycia, a w Pythonie te "gatunki" nazywamy typami danych.
Podstawowe typy danych w Pythonie
W dżungli spotykamy różne formy życia - zwierzęta, rośliny, owady. Podobnie w Pythonie mamy różne typy danych.
1. int (Integer) - Liczby całkowite
Liczby całkowite opisują wszystko, co liczymy na sztuki: członków zespołu, dni marszu, okazy. Mogą być ujemne i bardzo duże:
# Liczby całkowite - jak liczba odkrytych gatunków
species_count = 42
expedition_day = 7
team_members = 5
# Mogą być ujemne
temperature_drop = -5
depth_below_sea = -100
# Python 3 obsługuje bardzo duże liczby!
huge_number = 999999999999999999999Python sam przydziela pamięć dużym liczbom, więc huge_number się nie przepełni. Int nigdy nie ma kropki.
2. float (Float) - Liczby zmiennoprzecinkowe
Pomiary rzadko wychodzą równe: temperatura czy dystans mają część dziesiętną. Do nich służy float, zapisywany z kropką albo naukowo:
# Liczby z częścią dziesiętną
temperature = 32.5
humidity = 78.3
distance_km = 15.7
# Notacja naukowa
speed_of_light = 3e8 # 3 * 10^8 = 300000000.0 (float!)
tiny_number = 1.5e-10 # 0.00000000015Zapis 3e8 zawsze daje float, nawet gdy wynik jest okrągły. Floaty bywają nieprecyzyjne na końcowych miejscach: 0.1 + 0.2 to 0.30000000000000004.
3. str (String) - Teksty
Nazwy, opisy i notatki to teksty. String zamykamy w cudzysłowach pojedynczych lub podwójnych, a dłuższy opis w potrójnych:
# Tekst w cudzysłowach pojedynczych lub podwójnych
explorer_name = "Darwin"
location = 'Serengeti'
# Multi-line stringi (potrójne cudzysłowy)
description = """
To jest dłuższy opis
obejmujący wiele linii
tekstu.
"""
# Escape characters
message = "Darwin powiedział: \"Eksplorujmy!\""
path = "C:\\Users\\Darwin\\jungle" # Windows path
# Raw string (ignoruje escape)
path_raw = r"C:\Users\Darwin\jungle"Ukośnik wsteczny zmienia znaczenie następnego znaku: \" wstawia cudzysłów do napisu, a para ukośników daje jeden. Litera r wyłącza tę zamianę, co ułatwia ścieżki Windows.
4. bool (Boolean) - Wartości logiczne
Czy teren jest bezpieczny? Czy znaleźliśmy wodę? Na takie pytania odpowiada bool, który ma tylko dwie wartości:
# Tylko dwie wartości: True lub False
is_dangerous = True
found_water = False
is_raining = True
# Wynik porównania to bool
temperature = 35
is_hot = temperature > 30 # True
age = 15
is_adult = age >= 18 # FalsePorównania zawsze zwracają bool, dlatego 5 > 3 daje True. Wielkość liter ma znaczenie: true małą literą to dla Pythona nieznana nazwa.
Sprawdzanie typu danych - type()
Gdy nie wiesz, z jakim gatunkiem masz do czynienia, zapytaj Pythona. Funkcja type() zwraca typ wartości:
# Funkcja type() pokazuje typ zmiennej
species_count = 42
print(type(species_count)) # <class 'int'>
temperature = 32.5
print(type(temperature)) # <class 'float'>
name = "Darwin"
print(type(name)) # <class 'str'>
is_safe = True
print(type(is_safe)) # <class 'bool'>
# Praktyczne użycie
data = 42
if type(data) == int:
print("To jest liczba całkowita!")Wynik <class 'int'> czytamy: "wartość należy do klasy int". W warunkach polecam jednak isinstance(data, int), bo uwzględnia typy pokrewne.
Konwersja między typami (Type Casting)
Czasem musimy zmienić typ danych - jak tłumaczenie między językami.
String → Int/Float
Najczęściej liczba przychodzi jako tekst, na przykład z input(). Funkcje int() i float() tłumaczą ją na liczbę:
# String → Int
age_text = "25"
age = int(age_text)
print(age + 5) # 30
# String → Float
temperature_text = "32.5"
temperature = float(temperature_text)
print(temperature + 2.5) # 35.0
# UWAGA! Błąd jeśli string nie jest liczbą
# bad_conversion = int("abc") # ValueError!
# int("42.5") # też ValueError - int() nie przyjmuje kropki
print(int(float("42.5"))) # 42int() przyjmuje tylko zapis liczby całkowitej, więc tekst z kropką przepuść najpierw przez float(), jak w ostatniej linii.
Int/Float → String
W drugą stronę działa str(). Przydaje się, gdy łączymy liczbę z tekstem operatorem +, który nie miesza typów:
# Int → String
species_count = 42
count_text = str(species_count)
print("Odkryto " + count_text + " gatunki") # Konkatenacja stringów
# Float → String
temperature = 32.5
temp_text = str(temperature)
message = f"Temperatura: {temp_text}°C"Bez str() linia z + zakończyłaby się TypeError. W f-stringu konwersja dzieje się sama.
Int ↔ Float
Między liczbami przechodzimy w obie strony, ale kierunek z float do int ucina część dziesiętną:
# Int → Float
whole_number = 10
decimal_number = float(whole_number) # 10.0
# Float → Int (obcina część dziesiętną!)
decimal = 15.7
whole = int(decimal) # 15 (NIE 16!)
decimal2 = 15.2
whole2 = int(decimal2) # 15int() nie zaokrągla, tylko odcina wszystko po kropce. Zaokrąglenie da round(15.7), czyli 16.
Bool konwersje
Każdą wartość można zapytać, czy jest "prawdziwa". Zero i pusty tekst to False, a każda inna liczba i każdy niepusty tekst to True:
# Liczby → Bool
# 0 = False, wszystkie inne = True
print(bool(0)) # False
print(bool(1)) # True
print(bool(-5)) # True
print(bool(100)) # True
# String → Bool
# Pusty string = False, niepusty = True
print(bool("")) # False
print(bool("Darwin")) # True
print(bool(" ")) # True (spacja to znak!)
# Bool → Int
print(int(True)) # 1
print(int(False)) # 0True to 1, a False to 0, bo bool jest odmianą int. Stąd hierarchia bool → int → float: działanie na int i float daje float.
Operacje specyficzne dla typów
Operacje na liczbach (int, float)
Liczby obsługują siedem podstawowych działań. Zwróć uwagę na dwa rodzaje dzielenia i potęgowanie podwójną gwiazdką:
# Podstawowe operacje
a = 10
b = 3
print(a + b) # 13 (dodawanie)
print(a - b) # 7 (odejmowanie)
print(a * b) # 30 (mnożenie)
print(a / b) # 3.333... (dzielenie - ZAWSZE float!)
print(a // b) # 3 (dzielenie całkowite)
print(a % b) # 1 (reszta z dzielenia - modulo)
print(a ** b) # 1000 (potęgowanie: 10^3)
# Operacje na floatach
x = 5.5
y = 2.5
print(x + y) # 8.0
print(x * y) # 13.75
# Mieszanie int i float → wynik to float
mixed = 10 + 5.5 # 15.5 (float)Nawet 10 / 2 daje 5.0. Operator // odcina resztę, a % zwraca właśnie ją, stąd 3 i 1.
Operacje na stringach
Tekst ma własne narzędzia: łączenie, powtarzanie, długość, wielkie litery, indeksy i wycinanie fragmentów:
# Konkatenacja (łączenie)
first_name = "Charles"
last_name = "Darwin"
full_name = first_name + " " + last_name
print(full_name) # Charles Darwin
# Powtarzanie
jungle_cry = "Help! " * 3
print(jungle_cry) # Help! Help! Help!
# Długość stringu
name = "Darwin"
print(len(name)) # 6
# Indeksowanie (od 0!)
text = "Python"
print(text[0]) # P
print(text[1]) # y
print(text[-1]) # n (ostatni znak)
print(text.upper()) # PYTHON
# Slicing (wycinanie)
word = "Expedition"
print(word[0:4]) # Expe
print(word[4:]) # dition
print(word[:4]) # Expe
print(word[::2]) # Epdto (co drugi znak)Indeksy liczymy od zera, ujemne od końca. W wycinku [0:4] pierwszy numer się wlicza, drugi nie. upper() zwraca nowy napis, text się nie zmienia.
None - specjalny typ
None to specjalna wartość oznaczająca "brak wartości", jak pusta pułapka. Funkcje z def poznasz dokładniej za kilka lekcji:
# None - jak puste pudełko
treasure = None
print(treasure) # None
print(type(treasure)) # <class 'NoneType'>
# Użycie w praktyce
def find_species(name):
if name == "Python regius":
return "Znaleziono!"
return None # Nie znaleziono
result = find_species("Unknown")
if result is None:
print("Gatunek nieznany")Brak wyniku sprawdzamy przez is None. None to nie zero ani pusty tekst, tylko osobny typ.
Praktyczny przykład - Kalkulator ekspedycji
Połączmy konwersje i działania. Program pyta o trzy wartości, zamienia je na właściwe typy i liczy średnią prędkość:
print("=== Kalkulator Ekspedycji ===\n")
# Zbieramy dane
distance_text = input("Dystans (km): ")
time_text = input("Czas (godziny): ")
team_size_text = input("Rozmiar zespołu: ")
# Konwertujemy na odpowiednie typy
distance = float(distance_text)
time = float(time_text)
team_size = int(team_size_text)
# Obliczenia
avg_speed = distance / time
distance_per_person = distance / team_size
# Wyświetlamy wyniki
print("\n--- WYNIKI ---")
print(f"Średnia prędkość: {avg_speed:.2f} km/h")
print(f"Dystans na osobę: {distance_per_person:.2f} km")
print(f"Typ distance: {type(distance)}")
print(f"Typ team_size: {type(team_size)}")Zapis {avg_speed:.2f} pokazuje dwa miejsca po przecinku zamiast 4.666666666666667. Zmienia tylko wydruk, nie samą liczbę.
Zadanie praktyczne
Stwórz program, który:
- Pyta o temperaturę w Fahrenheitach
- Konwertuje na Celsjusze: C = (F - 32) × 5/9
- Wyświetla wynik
- Informuje czy jest gorąco (>30°C), normalnie (15-30°C), czy zimno (<15°C)
Kod do tej lekcji: main.py
# Kalkulator konwersji Fahrenheit → Celsius
# TODO: Pobierz temperaturę w Fahrenheitach
fahrenheit = float(input("Temperatura w Fahrenheitach: "))
# TODO: Oblicz Celsjusze: C = (F - 32) × 5/9
celsius = (fahrenheit - 32) * 5 / 9
# TODO: Wyświetl wynik
print(f"{fahrenheit}°F = {celsius:.1f}°C")
# TODO: Sprawdź czy gorąco (>30), normalnie (15-30), czy zimno (<15)
if celsius > 30:
print("Gorąco w dżungli!")
elif celsius >= 15:
print("Przyjemna temperatura")
else:
print("Zimno jak na dżunglę!")Podsumowanie
Przed przejściem dalej upewnij się, że:
- Znasz typy int, float, str, bool i None
- Sprawdzasz typ przez
type()i konwertujesz typy - Znasz różnicę między
/a// - Rozumiesz indeksowanie stringów
W następnej lekcji Darwin pokaże Ci operatory - narzędzia matematyczne i logiczne badacza!
Pamiętaj: typ to gatunek danej - zanim coś z nią zrobisz, sprawdź, do jakiego gatunku należy.
Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Który z poniższych to typ int?
2. Jaki jest wynik: 10 // 3?
3. Co zwraca operator %?
4. Jaki typ zwraca wyrażenie: 5 > 3?
5. Co zwróci: 'Python'[0]?
6. Która nazwa zmiennej łamie zasady Pythona?
7. Jaki jest typ wyniku: 10 / 2?
8. Jaki typ ma wynik wyrażenia True + 2.5?
9. Co się stanie po wykonaniu int('42.5')?
10. Która składnia f-stringa jest poprawna?
11. Co robi parametr 'sep' w print()?
Zadania praktyczne w grze
- Układanie w poziomie
Ułóż typy liczbowe zgodnie z hierarchią z lekcji, od najwęższego do najszerszego (wynik działania przyjmuje szerszy z typów):
- Układanie w poziomie
Uporządkuj kroki konwersji string → int → float:
- Układanie w poziomie
Uporządkuj operacje według wyniku (od najmniejszego):
- Układanie w pionie
Uporządkuj kroki programu pobierającego wiek od użytkownika:
- Układanie w pionie
Uporządkuj kroki programu konwertującego Fahrenheit → Celsius:
- Układanie w pionie
Uporządkuj kod sprawdzający typ zmiennej:
- Edytor kodu
Stwórz zmienną temperature z wartością 32.5 i wyświetl jej typ funkcjami print() i type():
- Edytor kodu
Zamień tekst '42' na liczbę całkowitą funkcją int() i zapisz wynik w zmiennej number:
- Układanie w poziomie
Ułóż f-string, który dla name = 'Darwin' da tekst Witaj Darwin:
- Edytor kodu
Podziel 10 przez 3 na dwa sposoby: wynik / zapisz w zmiennej normal_division, wynik // w zmiennej integer_division, i wyświetl oba wyniki:
- Edytor kodu
Wytnij pierwsze 4 znaki ze słowa 'Python' (wycinek [:4]), zapisz je w zmiennej first_four i wyświetl:
- Klikanie w kolejności
Ułóż wywołanie, które sprawdzi typ zmiennej name:
- Układanie w pionie
Uporządkuj kroki kalkulatora BMI:
- Klikanie w kolejności
Ułóż wywołanie, które zamieni tekst "3.14" na liczbę zmiennoprzecinkową:
- Klikanie w kolejności
Kliknij w odpowiedniej kolejności, aby stworzyć zmienną: name = 'Darwin'
- Klikanie w kolejności
Kliknij w kolejności: print(f'Witaj {name}!')
- Edytor kodu
Wyświetl menu Safari Base Camp: tytuł i 4 ponumerowane opcje (1. do 4.), każdą w osobnej linii print():
- Edytor kodu
Wyświetl menu, pobierz wybór funkcją input() do zmiennej choice, zamień go na liczbę: choice_number = int(choice) i wyświetl wybraną opcję:
- Układanie w poziomie
Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:
- Edytor kodu
Pobierz dystans (km) i czas marszu (h) przez float(input()), oblicz avg_speed = dystans / czas i wyświetl wynik:
- Edytor kodu
Pobierz przez input() imię badacza, lokalizację i liczbę gatunków (species_found = int(input(...))) i wyświetl raport dnia f-stringami:
- Klikanie w kolejności
Kliknij elementy w prawidłowej kolejności:
- Edytor kodu
Połącz części w jeden program: wyświetl menu z opcjami 1-4, pobierz wybór, potem dystans (km) i czas (h), oblicz avg_speed = dystans / czas i wyświetl raport z wynikiem:
- Układanie w poziomie
Ułóż elementy w prawidłowej kolejności:
- Układanie w pionie
Uporządkuj kroki programu o zwierzętach:
- Klikanie w kolejności
Kliknij elementy w prawidłowej kolejności:
- Układanie w pionie
Uporządkuj kroki obróbki tekstu:
Zadania po tej lekcji
- Ułóż w kolejnościTypy danych - porządkowanie
- Ułóż w kolejnościKonwersja typów
- Ułóż w kolejnościOperacje matematyczne
- Ułóż w kolejnościProces konwersji
- Ułóż w kolejnościProgram konwersji temperatury
- Ułóż w kolejnościSprawdzanie typu
- Zadanie z kodemSprawdzanie typu funkcją type()
- Zadanie z kodemKonwersja string → int
- Ułóż w kolejnościF-string
- Zadanie z kodemDzielenie całkowite vs zwykłe
- Zadanie z kodemWycinanie fragmentu tekstu
- Kliknij w kolejnościBudowanie type()
- PytanieTyp int
- PytanieDzielenie
- Ułóż w kolejnościKalkulacja BMI
- PytanieReszta z dzielenia (%)
- PytanieWartości logiczne
- Kliknij w kolejnościBudowanie float()
- PytanieIndeksowanie tekstu
- Kliknij w kolejnościUtworzenie zmiennej
- Kliknij w kolejnościPrint z f-stringiem
- Zadanie z kodemSafari Base Camp - Menu
- Zadanie z kodemSafari Base Camp - Wybór opcji
- Ułóż w kolejnościKonwersja int
- Zadanie z kodemSafari Base Camp - Kalkulator
- Zadanie z kodemSafari Base Camp - Dziennik
- Kliknij w kolejnościBudowanie input()
- Zadanie z kodemSafari Base Camp - Kompletny projekt
- PytaniePodsumowanie - Zmienne
- PytaniePodsumowanie - Typy
- PytanieHierarchia typów
- PytaniePodsumowanie - Konwersja
- PytaniePodsumowanie - F-stringi
- Ułóż w kolejnościSlicing stringa
- Ułóż w kolejnościProgram z wieloma zmiennymi
- Kliknij w kolejnościBudowanie len()
- Ułóż w kolejnościProgram ze stringami
- PytaniePodsumowanie - Print