Kurs JavaScript i TypeScript · Moduł 8: Zdarzenia i DOM
Wydarzenia formularzy
Formularze w Parku Jurajskim służą do rejestracji gości, zarządzania personelem i systemów bezpieczeństwa. Podobnie w aplikacjach webowych formularze są kluczowe dla interakcji z użytkownikami.
Wyobraź sobie formularz rezerwacji wycieczki do zagrody T-Rexa. Bez JavaScriptu przeglądarka po kliknięciu "Wyślij" przeładowuje całą stronę, a gość dowiaduje się o literówce w adresie e-mail dopiero wtedy, gdy potwierdzenie nie dotrze. Wydarzenia formularzy pozwalają przejąć ten proces i reagować, zanim cokolwiek opuści przeglądarkę.
Obsługa formularzy
Najważniejszym sygnałem jest submit. Formularz wysyła go, gdy gość kliknie przycisk wysyłania albo naciśnie Enter w polu tekstowym. Listener podpinamy do samego formularza, a nie do przycisku, żeby złapać oba sposoby.
const ticketBookingForm = document.getElementById('booking-form');
const emailInput = document.getElementById('email');
const phoneInput = document.getElementById('phone');
const ticketTypeSelect = document.getElementById('ticket-type');
// Submit - wysłanie formularza
ticketBookingForm.addEventListener('submit', (e) => {
e.preventDefault();
const formData = new FormData(ticketBookingForm);
const bookingData = {
name: formData.get('name'),
email: formData.get('email'),
phone: formData.get('phone'),
ticketType: formData.get('ticket-type'),
visitDate: formData.get('visit-date'),
guestCount: parseInt(formData.get('guest-count'))
};
if (validateBookingData(bookingData)) {
submitBooking(bookingData);
}
});Obsługa wysłania ma zawsze cztery fazy w tej samej kolejności. Najpierw przechwytujemy wydarzenie submit, potem wywołujemy preventDefault(), żeby zatrzymać domyślne wysłanie i przeładowanie strony, następnie sprawdzamy dane, a na końcu wysyłamy je sami. Obiekt FormData zbiera wartości pól według ich atrybutów name, a pola tekstowe i liczbowe oddają je jako tekst, dlatego liczbę gości przepuszczamy przez parseInt().
Wysyłkę możesz zrealizować funkcją fetch(), którą znasz z lekcji o programowaniu asynchronicznym. Oto przykładowa wersja submitBooking(), która przesyła rezerwację jako JSON.
async function submitBooking(bookingData) {
const response = await fetch('/api/bookings', {
method: 'POST',
headers: { 'Content-Type': 'application/json' },
body: JSON.stringify(bookingData)
});
if (!response.ok) {
console.error('Rezerwacja odrzucona:', response.status);
return;
}
console.log('Rezerwacja przyjęta!');
}Strona nie przeładowuje się ani razu, a gość zostaje na formularzu. Pamiętaj, że fetch() zgłasza błąd tylko przy problemie z siecią. Odpowiedź z kodem 400 czy 500 to dla niego sukces transportu, dlatego sami sprawdzamy response.ok.
Walidacja w czasie rzeczywistym
Wydarzenie input odpala przy każdej zmianie wartości pola: każdym wpisanym znaku, wklejeniu czy usunięciu tekstu. Zanim go użyjemy, potrzebujemy funkcji sprawdzającej adres e-mail.
function isValidEmail(email) {
return /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/.test(email);
}To uproszczony strażnik: wymaga znaku @ i kropki w domenie, ale nie sprawdza, czy skrzynka istnieje. Teraz podłączamy go do pola, żeby klasa CSS zmieniała się na bieżąco.
// Input - zmiana wartości w polu
emailInput.addEventListener('input', (e) => {
const email = e.target.value;
if (isValidEmail(email)) {
e.target.classList.remove('invalid');
e.target.classList.add('valid');
} else {
e.target.classList.remove('valid');
e.target.classList.add('invalid');
}
});Gość widzi czerwoną lub zieloną ramkę już podczas pisania, a wartość pola pozostaje nietknięta, bo zmieniamy tylko jego klasę.
Wydarzenie change
Wydarzenie change odpala rzadziej, dopiero gdy zmiana zostaje zatwierdzona. Przy liście <select> dzieje się to od razu po wyborze opcji, a przy polu tekstowym dopiero po jego opuszczeniu.
// Change - zatwierdzona zmiana (select: od razu po wyborze, pole tekstowe: po opuszczeniu)
ticketTypeSelect.addEventListener('change', (e) => {
const selectedType = e.target.value;
updateTicketPrice(selectedType);
showTicketTypeInfo(selectedType);
});Do przeliczania ceny biletu change pasuje idealnie, bo reagujemy na decyzję gościa, a nie na każde jego wahanie. Moja zasada: input do podpowiedzi na żywo, change do reakcji na wybór, a submit do ostatecznej kontroli. Najprostsze reguły, jak required czy type="email", zostaw atrybutom HTML. Przeglądarka sama zablokuje wysłanie niepoprawnego formularza i nawet nie wyśle wtedy submit.
Kontekst this w event handlerach
Ważnym aspektem event handlerów jest kontekst this. W tradycyjnej funkcji (function expression), this odnosi się do elementu, na którym zarejestrowano event listener - czyli do elementu, do którego "przypięliśmy" handler.
const submitBtn = document.getElementById('submit-btn');
// Tradycyjna funkcja - this wskazuje na element z listenerem
submitBtn.addEventListener('click', function(event) {
console.log(this); // <button id="submit-btn">
console.log(this === event.currentTarget); // true
console.log(event.target); // element, który faktycznie kliknięto
// this to element z listenerem, event.target to element kliknięty
this.textContent = 'Wysłano!';
this.disabled = true;
});Wartość this jest tu równa event.currentTarget, dlatego przycisk może zmienić własny tekst i się zablokować. event.target wskazuje element, w który faktycznie kliknięto, i przy przycisku z samym tekstem to ten sam element. Funkcja strzałkowa zachowuje się inaczej.
// Arrow function - this NIE wskazuje na element!
submitBtn.addEventListener('click', (event) => {
console.log(this); // this z otaczającego kodu, np. window (w module ES: undefined)
// Arrow functions nie mają własnego this
// Używaj event.currentTarget zamiast this
event.currentTarget.textContent = 'Wysłano!';
});Funkcja strzałkowa nie ma własnego this, więc bierze je z otaczającego kodu. W zwykłym skrypcie na najwyższym poziomie będzie to window, a w module ES wartość undefined. Tu na pewno nie dostaniesz przycisku, dlatego w strzałkach sięgamy po event.currentTarget.
"Pamiętaj," ostrzega Ray, "arrow functions nie mają własnego this. Jeśli potrzebujesz odwołać się do elementu przez this, używaj tradycyjnych funkcji. Jeśli wolisz arrow functions, używaj event.currentTarget."
Ja wybieram strzałki z event.currentTarget, bo taki kod działa tak samo niezależnie od tego, gdzie go przeniesiesz. W piaskownicy poniżej czeka formularz rezerwacji wycieczki ze wszystkimi trzema wydarzeniami, a do tego z focus i blur, które odpalają, gdy pole zyskuje i traci fokus. W kolejnej lekcji nauczysz się sprzątać po listenerach, gdy formularz znika ze strony.
Pamiętaj: formularz to brama do parku, a submit z preventDefault() to strażnik, który sprawdza przepustkę, zanim ktokolwiek przejdzie dalej.
Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Wydarzenia formularzy - Rezerwacja wycieczki</title>
<style>
* {
margin: 0;
padding: 0;
box-sizing: border-box;
}
body {
font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif;
background: linear-gradient(135deg, #2c3e50 0%, #34495e 100%);
padding: 20px;
color: white;
min-height: 100vh;
display: flex;
align-items: center;
justify-content: center;
}
.form-container {
max-width: 600px;
width: 100%;
background: rgba(0, 0, 0, 0.8);
border-radius: 15px;
padding: 40px;
box-shadow: 0 20px 60px rgba(0, 0, 0, 0.5);
}
h1 {
text-align: center;
margin-bottom: 10px;
color: #ecf0f1;
}
.subtitle {
text-align: center;
color: #bdc3c7;
margin-bottom: 30px;
}
.form-group {
margin-bottom: 25px;
}
label {
display: block;
margin-bottom: 8px;
color: #ecf0f1;
font-weight: 500;
}
.required {
color: #e74c3c;
}
input, select, textarea {
width: 100%;
padding: 12px 15px;
border: 2px solid #34495e;
border-radius: 8px;
background: rgba(255, 255, 255, 0.1);
color: white;
font-size: 16px;
transition: all 0.3s ease;
}
input:focus, select:focus, textarea:focus {
outline: none;
border-color: #3498db;
background: rgba(255, 255, 255, 0.15);
}
input.valid {
border-color: #27ae60;
background: rgba(39, 174, 96, 0.1);
}
input.invalid {
border-color: #e74c3c;
background: rgba(231, 76, 60, 0.1);
}
.error-message {
color: #e74c3c;
font-size: 14px;
margin-top: 5px;
display: none;
}
.input-hint {
color: #95a5a6;
font-size: 13px;
margin-top: 5px;
}
.char-counter {
text-align: right;
color: #95a5a6;
font-size: 12px;
margin-top: 5px;
}
.submit-btn {
width: 100%;
padding: 15px;
background: linear-gradient(45deg, #27ae60, #2ecc71);
color: white;
border: none;
border-radius: 8px;
font-size: 18px;
font-weight: bold;
cursor: pointer;
transition: all 0.3s ease;
margin-top: 20px;
}
.submit-btn:hover:not(:disabled) {
transform: translateY(-2px);
box-shadow: 0 10px 25px rgba(39, 174, 96, 0.3);
}
.submit-btn:disabled {
background: #7f8c8d;
cursor: not-allowed;
}
.success-message {
background: linear-gradient(45deg, #27ae60, #2ecc71);
color: white;
padding: 20px;
border-radius: 10px;
text-align: center;
display: none;
animation: slideIn 0.5s ease;
}
@keyframes slideIn {
from {
opacity: 0;
transform: translateY(-20px);
}
to {
opacity: 1;
transform: translateY(0);
}
}
.price-info {
background: rgba(52, 152, 219, 0.2);
border: 1px solid #3498db;
border-radius: 8px;
padding: 15px;
margin: 20px 0;
text-align: center;
}
.price-value {
font-size: 32px;
font-weight: bold;
color: #3498db;
}
.event-log {
background: rgba(0, 0, 0, 0.6);
border-radius: 8px;
padding: 15px;
margin-top: 20px;
max-height: 200px;
overflow-y: auto;
font-family: 'Courier New', monospace;
font-size: 12px;
}
.log-entry {
padding: 3px 0;
border-bottom: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.1);
color: #95a5a6;
}
</style>
</head>
<body>
<div class="form-container">
<h1>Rezerwacja Wycieczki</h1>
<p class="subtitle">Park Jurajski - Odkryj świat dinozaurów</p>
<form id="booking-form">
<div class="form-group">
<label for="name">Imię i nazwisko <span class="required">*</span></label>
<input type="text" id="name" name="name" required>
<div class="error-message" id="name-error">Wprowadź pełne imię i nazwisko (min. 3 znaki)</div>
</div>
<div class="form-group">
<label for="email">Email <span class="required">*</span></label>
<input type="email" id="email" name="email" required>
<div class="error-message" id="email-error">Wprowadź poprawny adres email</div>
<div class="input-hint">Na ten adres wyślemy potwierdzenie rezerwacji</div>
</div>
<div class="form-group">
<label for="phone">Telefon kontaktowy <span class="required">*</span></label>
<input type="tel" id="phone" name="phone" placeholder="+48 123 456 789" required>
<div class="error-message" id="phone-error">Wprowadź poprawny numer telefonu</div>
</div>
<div class="form-group">
<label for="date">Data wycieczki <span class="required">*</span></label>
<input type="date" id="date" name="date" required>
<div class="error-message" id="date-error">Wybierz datę z przyszłości</div>
</div>
<div class="form-group">
<label for="tour-type">Typ wycieczki <span class="required">*</span></label>
<select id="tour-type" name="tour-type" required>
<option value="">Wybierz typ wycieczki</option>
<option value="standard" data-price="150">Standardowa (2h) - 150 zł</option>
<option value="vip" data-price="300">VIP z przewodnikiem (4h) - 300 zł</option>
<option value="night" data-price="250">Nocna wycieczka (3h) - 250 zł</option>
<option value="family" data-price="500">Rodzinna (4h, max 4 osoby) - 500 zł</option>
</select>
</div>
<div class="form-group">
<label for="guests">Liczba osób <span class="required">*</span></label>
<input type="number" id="guests" name="guests" min="1" max="20" value="1" required>
<div class="input-hint">Min. 1, max. 20 osób</div>
</div>
<div class="form-group">
<label for="comments">Dodatkowe uwagi</label>
<textarea id="comments" name="comments" rows="4" maxlength="500"></textarea>
<div class="char-counter" id="char-counter">0 / 500 znaków</div>
</div>
<div class="price-info">
<div style="color: #bdc3c7; margin-bottom: 10px;">Całkowity koszt:</div>
<div class="price-value" id="total-price">0 zł</div>
</div>
<button type="submit" class="submit-btn" id="submit-btn" disabled>
Zarezerwuj wycieczkę
</button>
</form>
<div class="success-message" id="success-message">
<h2>Rezerwacja potwierdzona!</h2>
<p>Dziękujemy za rezerwację. Szczegóły zostały wysłane na podany adres email.</p>
</div>
<div class="event-log" id="event-log">
<strong>Log zdarzeń formularza:</strong>
</div>
</div>
<script>
console.log('System rezerwacji Parku Jurajskiego - ONLINE');
// Referencje do elementów
const form = document.getElementById('booking-form');
const nameInput = document.getElementById('name');
const emailInput = document.getElementById('email');
const phoneInput = document.getElementById('phone');
const dateInput = document.getElementById('date');
const tourTypeSelect = document.getElementById('tour-type');
const guestsInput = document.getElementById('guests');
const commentsTextarea = document.getElementById('comments');
const charCounter = document.getElementById('char-counter');
const totalPriceDisplay = document.getElementById('total-price');
const submitBtn = document.getElementById('submit-btn');
const successMessage = document.getElementById('success-message');
const eventLog = document.getElementById('event-log');
// Funkcja logowania
function logEvent(message) {
const entry = document.createElement('div');
entry.className = 'log-entry';
entry.textContent = `[${new Date().toLocaleTimeString()}] ${message}`;
eventLog.appendChild(entry);
eventLog.scrollTop = eventLog.scrollHeight;
console.log(message);
}
// Funkcje walidacji
function validateName(name) {
return name.trim().length >= 3;
}
function validateEmail(email) {
const regex = /^[^\s@]+@[^\s@]+\.[^\s@]+$/;
return regex.test(email);
}
function validatePhone(phone) {
const cleaned = phone.replace(/\s/g, '');
return cleaned.length >= 9;
}
function validateDate(date) {
const selected = new Date(date);
const today = new Date();
today.setHours(0, 0, 0, 0);
return selected > today;
}
function showError(input, errorId, show) {
const errorElement = document.getElementById(errorId);
if (show) {
errorElement.style.display = 'block';
input.classList.add('invalid');
input.classList.remove('valid');
} else {
errorElement.style.display = 'none';
input.classList.remove('invalid');
input.classList.add('valid');
}
}
function updateTotalPrice() {
const selectedOption = tourTypeSelect.options[tourTypeSelect.selectedIndex];
const pricePerPerson = parseInt(selectedOption.dataset.price) || 0;
const guests = parseInt(guestsInput.value) || 0;
const total = pricePerPerson * guests;
totalPriceDisplay.textContent = `${total} zł`;
logEvent(`Zaktualizowano cenę: ${total} zł`);
}
function checkFormValidity() {
const isValid = validateName(nameInput.value) &&
validateEmail(emailInput.value) &&
validatePhone(phoneInput.value) &&
validateDate(dateInput.value) &&
tourTypeSelect.value !== '' &&
guestsInput.value >= 1;
submitBtn.disabled = !isValid;
}
// INPUT EVENT - walidacja w czasie rzeczywistym
nameInput.addEventListener('input', function(e) {
const isValid = validateName(e.target.value);
showError(nameInput, 'name-error', !isValid);
logEvent(`Wpisywanie imienia: ${e.target.value.length} znaków`);
checkFormValidity();
});
emailInput.addEventListener('input', function(e) {
const isValid = validateEmail(e.target.value);
showError(emailInput, 'email-error', !isValid);
logEvent(`Wpisywanie email: ${e.target.value}`);
checkFormValidity();
});
phoneInput.addEventListener('input', function(e) {
const isValid = validatePhone(e.target.value);
showError(phoneInput, 'phone-error', !isValid);
checkFormValidity();
});
// CHANGE EVENT - zmiana wartości
dateInput.addEventListener('change', function(e) {
const isValid = validateDate(e.target.value);
showError(dateInput, 'date-error', !isValid);
logEvent(`Wybrano datę: ${e.target.value}`);
checkFormValidity();
});
tourTypeSelect.addEventListener('change', function(e) {
const selectedText = e.target.options[e.target.selectedIndex].text;
logEvent(`Wybrano typ wycieczki: ${selectedText}`);
updateTotalPrice();
checkFormValidity();
});
guestsInput.addEventListener('change', function(e) {
logEvent(`Zmieniono liczbę osób: ${e.target.value}`);
updateTotalPrice();
});
// FOCUS/BLUR EVENTS
const allInputs = [nameInput, emailInput, phoneInput, dateInput, tourTypeSelect, guestsInput, commentsTextarea];
allInputs.forEach(input => {
input.addEventListener('focus', function() {
logEvent(`Focus na: ${this.name || this.id}`);
});
input.addEventListener('blur', function() {
logEvent(`Blur z: ${this.name || this.id}`);
});
});
// Licznik znaków dla textarea
commentsTextarea.addEventListener('input', function(e) {
const length = e.target.value.length;
const maxLength = e.target.maxLength;
charCounter.textContent = `${length} / ${maxLength} znaków`;
if (length > maxLength - 50) {
charCounter.style.color = '#e74c3c';
} else {
charCounter.style.color = '#95a5a6';
}
});
// SUBMIT EVENT
form.addEventListener('submit', function(e) {
e.preventDefault();
if (submitBtn.disabled) {
alert('Formularz zawiera błędy. Popraw je przed wysłaniem.');
return;
}
const formData = new FormData(form);
const data = {
name: formData.get('name'),
email: formData.get('email'),
phone: formData.get('phone'),
date: formData.get('date'),
tourType: formData.get('tour-type'),
guests: formData.get('guests'),
comments: formData.get('comments') || 'Brak'
};
logEvent(`Wysyłanie formularza...\nDane: ${JSON.stringify(data, null, 2)}`);
submitBtn.textContent = 'Rezerwuję...';
submitBtn.disabled = true;
setTimeout(() => {
form.style.display = 'none';
successMessage.style.display = 'block';
logEvent('Rezerwacja pomyślnie zarejestrowana!');
console.log('Dane rezerwacji:', data);
setTimeout(() => {
form.style.display = 'block';
successMessage.style.display = 'none';
form.reset();
submitBtn.textContent = 'Zarezerwuj wycieczkę';
totalPriceDisplay.textContent = '0 zł';
allInputs.forEach(input => input.classList.remove('valid', 'invalid'));
checkFormValidity();
}, 3000);
}, 2000);
});
// Ustaw minimalną datę na jutro
const tomorrow = new Date();
tomorrow.setDate(tomorrow.getDate() + 1);
dateInput.min = tomorrow.toISOString().split('T')[0];
logEvent('System rezerwacji załadowany');
</script>
</body>
</html>Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Do czego odnosi się 'this' w tradycyjnej funkcji event handlera?
2. Co należy zrobić, aby zapobiec domyślnemu przeładowaniu strony przy wysyłaniu formularza?
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
W pliku index.html jest pasek #navbar, a style.css chowa go, gdy ma klasę hidden. Skrypt zapamiętuje ostatnią pozycję przewinięcia (window.scrollY). Uzupełnij luki: ___BLANK1___ to zdarzenie przewijania strony nasłuchiwane na window, a ___BLANK2___ to operator porównania, który rozpoznaje przewijanie w dół (nowa pozycja jest większa od poprzedniej). Pasek ma się chować przy przewijaniu w dół i wracać przy przewijaniu w górę.
- Klikanie w kolejności
Ułóż kod do walidacji input w czasie rzeczywistym.
- Układanie w pionie
Ułóż kolejność obsługi zdarzenia submit formularza: