Kurs HTML i CSS · Moduł 3: Podstawy CSS
Stylowanie tekstu i jednostki CSS
Jednymi z najważniejszych właściwości stylujących tekst są wielkość czcionki i wysokość linii.
CSS posiada kilka różnych jednostek do wyrażania długości. Wielkość czcionki składa się z liczby, a następnie jednostki długości, na przykład 10px.
Jednostką długości może być: px, pt, em, rem, vw, vh, vmin, vmax.
h1 {
font-size: 28px;
}Piksel (px) to jednostka miary często stosowana w web designie, która wynosi około 0,26 mm. Jest to jednostka bezwzględna, co oznacza, że ma w CSS stałą wartość, choć przeglądarka skaluje ją przy powiększaniu strony. W życiu codziennym spotykamy się również z innymi jednostkami bezwzględnymi, takimi jak centymetry (cm) czy milimetry (mm).
Współcześnie, w projektowaniu stron internetowych coraz częściej stosuje się jednostki względne, które pozwalają na skalowanie elementów w zależności od innych właściwości długości. Dzięki temu elementy strony lepiej dostosowują się do różnych ekranów i rozdzielczości.
Najbardziej popularne jednostki względne to:
- em - jednostka relatywna w stosunku do wartości font-size elementu (2em oznacza czcionkę o rozmiarze dwukrotnie większym niż bieżący rozmiar czcionki elementu).
- rem - jednostka relatywna w stosunku do font-size głównego elementu (najczęściej elementu html).
- vh - 1vh odpowiada 1% wysokości okna przeglądarki (viewportu).
- vw - 1vw odpowiada 1% szerokości okna przeglądarki (viewportu).
Stosowanie jednostek względnych umożliwia tworzenie responsywnych i elastycznych układów, które dostosowują się do różnych urządzeń i rozmiarów ekranów, zapewniając lepsze doświadczenia dla użytkowników.
Właściwość line-height w CSS służy do określania wysokości linii tekstu, czyli odstępu pomiędzy kolejnymi wierszami tekstu w elemencie. Innymi słowy, jest to odstęp pomiędzy bazowymi liniami dwóch sąsiednich wierszy tekstu. Właściwość ta wpływa na czytelność tekstu, a także na ogólny wygląd bloku tekstu na stronie.
Wartość line-height może być określona jako:
- Jednostka bezwzględna, np. piksele (px) lub punkty (pt).
- Jednostka względna, np. em, rem czy procent (%).
- Liczba bez jednostki, która określa stosunek między wysokością linii a rozmiarem czcionki. Na przykład, line-height: 1.5 oznacza, że wysokość linii będzie wynosić 1,5-krotność aktualnego rozmiaru czcionki.
Oto przykład użycia właściwości line-height:
p {
font-size: 16px;
line-height: 1.5;
}Kod do tej lekcji: index.html
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>CSS - Jednostki i stylowanie tekstu</title>
<link rel="stylesheet" href="style.css">
</head>
<body>
<div class="container">
<h1>Jednostki CSS</h1>
<div class="section">
<h2>Jednostki bezwzględne (px)</h2>
<p class="absolute">Ten tekst ma rozmiar 16px i line-height 24px.</p>
<p class="absolute-large">Ten tekst ma rozmiar 20px.</p>
</div>
<div class="section">
<h2>Jednostki względne (em)</h2>
<p class="relative-em">Ten tekst używa jednostek em (1.2em).</p>
<p class="relative-em-large">Ten tekst ma rozmiar 1.5em.</p>
</div>
<div class="section">
<h2>Jednostki względne (rem)</h2>
<p class="relative-rem">Ten tekst używa jednostek rem (1.1rem).</p>
<p class="relative-rem-large">Ten tekst ma rozmiar 1.4rem.</p>
</div>
<div class="section">
<h2>Jednostki viewport (vw, vh)</h2>
<p class="viewport">Ten tekst ma rozmiar 3vw (3% szerokości okna).</p>
</div>
<div class="section typography">
<h2>Właściwości typograficzne</h2>
<p class="bold">Pogrubiony tekst (font-weight: bold)</p>
<p class="italic">Kursywa (font-style: italic)</p>
<p class="uppercase">wielkie litery (text-transform: uppercase)</p>
<p class="letter-spacing">T e k s t z o d s t ę p a m i</p>
<p class="different-font">Inna czcionka (Georgia, serif)</p>
</div>
</div>
</body>
</html>W powyższym przykładzie, wysokość linii dla elementów paragrafu zostaje ustawiona na 1,5-krotność rozmiaru czcionki (16px). W rezultacie, odstęp między wierszami wyniesie 24px (16px * 1.5).
Dobrze dobrana wartość line-height może znacząco wpłynąć na komfort czytania tekstu przez użytkowników, dlatego warto eksperymentować z różnymi wartościami, aby osiągnąć optymalny efekt.
Stylowanie tekstu
Stylizacja tekstu w CSS obejmuje różne właściwości, które można dostosować:
- Czcionka: Właściwość font-family pozwala określić, jakiej czcionki użyć.
- Rozmiar czcionki: font-size określa, jak duży powinien być tekst.
- Styl czcionki: font-style kontroluje, czy tekst powinien być kursywą czy nie.
- Grubość czcionki:
font-weightustawia grubość słowem (normal,bold) albo liczbą od 100 do 900:400to zwykły tekst, a700- standardowe pogrubienie, czyli to samo cobold. - Kolor tekstu: color pozwala określić kolor tekstu.
- Wyrównanie tekstu: text-align kontroluje wyrównanie tekstu do lewej, prawej, środka lub do obu stron.
- Odstępy między znakami: letter-spacing pozwala na kontrolę przestrzeni między literami.
- Odstępy między liniami: line-height pozwala na kontrolę przestrzeni między liniami tekstu.
- Transformacje tekstu: text-transform może być używane do sterowania kapitalizacją, taką jak wielkie litery, małe litery lub początkowe litery wielkie.
Kilka właściwości czcionki zapiszesz naraz skrótem font. Styl i grubość podajesz na początku, w dowolnej kolejności, potem rozmiar, a na końcu krój - rozmiar i krój są obowiązkowe:
p {
font: italic bold 16px serif;
}Ten akapit będzie pochylony, pogrubiony, będzie miał 16px i krój szeryfowy - jedna linia zamiast czterech deklaracji.
Ćwiczenie: Stylowanie tekstu i jednostki CSS
W tym ćwiczeniu nauczysz się, jak stylować tekst za pomocą różnych jednostek CSS oraz jak stosować właściwość line-height do kontrolowania wysokości linii tekstu.
Krok 1: Stwórz podstawową strukturę dokumentu HTML
Najpierw stwórz nowy plik HTML i dodaj podstawową strukturę dokumentu HTML.
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Stylowanie tekstu</title>
</head>
<body>
<main>
<!-- Tutaj umieścisz zawartość strony -->
</main>
</body>
</html>Krok 2: Dodaj nagłówek i paragraf
Dodaj nagłówek i paragraf tekstu, które będziesz stylizować.
<main>
<h1>Stylowanie tekstu w CSS</h1>
<p>Właściwość <code>line-height</code> w CSS służy do określania wysokości linii tekstu, czyli odstępu pomiędzy kolejnymi wierszami tekstu w elemencie. Właściwość ta wpływa na czytelność tekstu, a także na ogólny wygląd bloku tekstu na stronie.</p>
</main>Krok 3: Dodaj style CSS
Dodaj wewnętrzny arkusz stylów w sekcji <head> i zacznij od ustawienia podstawowych stylów dla nagłówka i paragrafu.
<head>
<style>
body {
font-family: Arial, sans-serif;
}
h1 {
font-size: 28px;
color: darkblue;
}
p {
font-size: 16px;
line-height: 1.5;
}
</style>
</head>Krok 4: Eksperymentuj z różnymi jednostkami
Spróbuj zastosować różne jednostki do właściwości font-size i line-height, aby zobaczyć, jak zmieniają się wielkość i odstępy tekstu.
<head>
<style>
body {
font-family: Arial, sans-serif;
}
h1 {
font-size: 2em; /* Zmienione na jednostkę em */
color: darkblue;
}
p {
font-size: 1rem; /* Zmienione na jednostkę rem */
line-height: 1.8; /* Zwiększona wysokość linii */
}
</style>
</head>Krok 5: Dodaj dodatkowe paragrafy
Dodaj kilka dodatkowych paragrafów, aby lepiej zobaczyć efekt działania właściwości line-height.
<main>
<h1>Stylowanie tekstu w CSS</h1>
<p>Właściwość <code>line-height</code> w CSS służy do określania wysokości linii tekstu, czyli odstępu pomiędzy kolejnymi wierszami tekstu w elemencie. Właściwość ta wpływa na czytelność tekstu, a także na ogólny wygląd bloku tekstu na stronie.</p>
<p>Wartość <code>line-height</code> może być określona jako jednostka bezwzględna, jednostka względna lub liczba bez jednostki, która określa stosunek między wysokością linii a rozmiarem czcionki.</p>
<p>Dobrze dobrana wartość <code>line-height</code> może znacząco wpłynąć na komfort czytania tekstu przez użytkowników, dlatego warto eksperymentować z różnymi wartościami, aby osiągnąć optymalny efekt.</p>
</main>Krok 6: Dodaj dodatkowe właściwości stylizujące tekst
Dodaj więcej właściwości stylizujących tekst, takich jak kolor, wyrównanie, odstępy między literami i transformacje tekstu.
<head>
<style>
body {
font-family: Arial, sans-serif;
}
h1 {
font-size: 2em;
color: darkblue;
text-align: center; /* Wyrównanie do środka */
}
p {
font-size: 1rem;
line-height: 1.8;
color: #595959; /* Kolor tekstu */
letter-spacing: 0.05em; /* Odstępy między literami */
text-transform: capitalize; /* Kapitalizacja */
}
</style>
</head>Wynik
Po wykonaniu wszystkich kroków twój plik HTML powinien wyglądać następująco:
<!DOCTYPE html>
<html lang="pl">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<title>Stylowanie tekstu</title>
<style>
body {
font-family: Arial, sans-serif;
}
h1 {
font-size: 2em;
color: darkblue;
text-align: center;
}
p {
font-size: 1rem;
line-height: 1.8;
color: #595959;
letter-spacing: 0.05em;
text-transform: capitalize;
}
</style>
</head>
<body>
<main>
<h1>Stylowanie tekstu w CSS</h1>
<p>Właściwość <code>line-height</code> w CSS służy do określania wysokości linii tekstu, czyli odstępu pomiędzy kolejnymi wierszami tekstu w elemencie. Właściwość ta wpływa na czytelność tekstu, a także na ogólny wygląd bloku tekstu na stronie.</p>
<p>Wartość <code>line-height</code> może być określona jako jednostka bezwzględna, jednostka względna lub liczba bez jednostki, która określa stosunek między wysokością linii a rozmiarem czcionki.</p>
<p>Dobrze dobrana wartość <code>line-height</code> może znacząco wpłynąć na komfort czytania tekstu przez użytkowników, dlatego warto eksperymentować z różnymi wartościami, aby osiągnąć optymalny efekt.</p>
</main>
</body>
</html>Teraz masz kompletną stronę internetową z tekstem stylizowanym przy użyciu różnych jednostek CSS i właściwości line-height. Możesz dalej eksperymentować, dodając więcej stylów i zmieniając wartości, aby lepiej poznać działanie CSS.
Hasła z dokumentacji w tej lekcji
Widzisz błąd w tej lekcji?
Sprawdź się
Odpowiedz na pytania z tej lekcji. Wybierz odpowiedź, a od razu zobaczysz, czy jest poprawna.
1. Która właściwość CSS służy do zmiany rozmiaru czcionki?
2. Który zapis koloru CSS podaje wprost liczby od 0 do 255 dla kanałów czerwonego, zielonego i niebieskiego?
To 2 z 3 pytań do tej lekcji. Pozostałe rozwiążesz w grze.
Zadania praktyczne w grze
- Edytor kodu
Stwórz egipską hierarchię tekstu: <h1> dla Faraona (font-size: 48px, font-weight: bold, color: #8B6914, text-align: center), <h2> dla Kapłana (font-size: 32px, font-family: serif), <h3> dla Skryby (font-size: 24px, font-style: italic). Dodaj <p> z normalnym tekstem (font-size: 16px, line-height: 1.6).
- Układanie w poziomie
Ułóż skrócony zapis właściwości font w CSS: